ผ่าตัดเปลี่ยนไตพักฟื้นกี่วัน

คนเปลี่ยนไตอยู่ได้กี่ปี?

ถามว่าคนเปลี่ยนไตอยู่ได้นานแค่ไหนใช่ไหม... มันก็เหมือนกับอวัยวะอื่นๆ ในร่างกายเรานั่นแหละนะ ไตที่ปลูกถ่ายเข้าไปมันก็มีวันเสื่อมได้เหมือนกัน เวลาผ่านไปมันก็ค่อยๆ ทำงานน้อยลงไปตามอายุของมัน

เท่าที่เห็นกันบ่อยๆ เลยนะ อายุการใช้งานเฉลี่ยของไตที่ผ่าตัดเปลี่ยนมาจะอยู่ที่ประมาณ 10 ปีไปจนถึง 20 ปี นี่คือข้อมูลที่ชัดเจนนะ แต่ก็มีหลายคนเลยที่ดูแลดีมากๆ แล้วก็ใช้งานได้นานกว่านั้นไปอีก เรียกว่าเกิน 20 ปีก็เห็นมาแล้วจริงๆ

แล้วทำไมถึงมีคนอยู่ได้นานกว่า หรือน้อยกว่าล่ะ มันมีหลายปัจจัยเลยนะที่เข้ามาเกี่ยวข้อง ลองคิดดูดีๆ

• คุณภาพของไตที่ได้มา: ถ้าได้ไตจากผู้บริจาคที่ยังมีชีวิตอยู่มักจะอยู่ได้นานกว่าไตจากผู้เสียชีวิต ไตสดใหม่มันก็แข็งแรงกว่านั่นแหละ
• การดูแลตัวเองหลังผ่าตัด: อันนี้สำคัญสุดๆ เลยนะ การกินยากดภูมิให้ครบทุกเม็ด ไม่ขาด ไม่เกิน ไปตามหมอสั่งทุกครั้ง การคุมอาหารให้ดี ระวังเรื่องติดเชื้อมากๆ เลย เพราะภูมิเรามันต่ำ
• สาเหตุที่ทำให้ไตเราเสียครั้งแรก: บางทีโรคเดิมมันก็กลับมาได้นะ หรือบางโรคก็อาจจะส่งผลต่อไตใหม่ได้ด้วย ต้องระวังดีๆ
• อาการต่อต้านไต (Rejection): ถ้าเกิดขึ้นเมื่อไหร่ มันก็จะทำให้ไตทำงานหนักขึ้น แล้วก็เสื่อมเร็วขึ้นได้ การตรวจเลือดตามนัดมันช่วยให้เราเจอได้ไว
• อายุของผู้ป่วยและผู้บริจาค: ถ้าผู้ป่วยยังอายุน้อย แล้วได้ไตจากผู้บริจาคที่อายุน้อยด้วย โอกาสที่ไตจะอยู่ได้นานมันก็สูงกว่านะ อันนี้เป็นเรื่องธรรมชาติของร่างกาย

ไตสร้างใหม่ได้ไหม?

อืม... ไตคนเราอะนะ... มันสร้างตัวเองขึ้นมาใหม่ไม่ได้หรอก ไม่เหมือนตับ... ที่ตัดไปแล้วมันยังงอกใหม่ได้

พอเสียไปแล้ว... ก็คือเสียไปเลย

พอไตที่ได้มาใหม่... ถึงจุดที่มันไม่ทำงานแล้ว มันก็คือภาวะไตวายอีกครั้งนั่นแหละ... เหมือนวนกลับมาที่เดิม

ก็ต้องกลับไป... ฟอกไตเหมือนเดิม แล้วก็รอ... รอเปลี่ยนไตอีกครั้ง ถ้ามีญาติที่เข้ากันได้บริจาคให้... ก็โชคดีไป

มันก็เป็นแบบนี้แหละ... วนไป

ทำไมไตใหม่ถึง... ถึงต้องเปลี่ยนซ้ำเหรอ... มันมีหลายเรื่องนะ

• การต่อต้านไตใหม่ ร่างกายเรา... บางทีมันก็ไม่ยอมรับไตของคนอื่น มันมองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม พยายามจะทำลายมันทิ้งตลอดเวลา ถึงจะกินยากดภูมิแล้วก็ตาม

• โรคไตเดิมกลับมาเป็นซ้ำ โรคบางอย่างที่เคยทำลายไตเดิมของเรา... อย่างโรคพวก IgA Nephropathy... มันก็กลับมาทำลายไตใหม่ได้เหมือนกัน

• ผลจากยากดภูมิคุ้มกัน ยาที่ต้องกินทุกวันเพื่อให้ร่างกายยอมรับไต... ยาพวก Tacrolimus นี่แหละ... บางทีมันก็มีผลข้างเคียงทำร้ายไตใหม่ในระยะยาวได้เหมือนกัน

• ภาวะแทรกซ้อน อาจจะมีปัญหาเรื่องเส้นเลือดที่ต่อไว้... หรือท่อไตตีบตัน หลังผ่าตัดไปนานๆ

• ไตปลูกถ่ายมีอายุการใช้งาน สุดท้ายแล้ว... ไตที่ได้มามันก็มีอายุของมัน อยู่กับเราได้ 10 ปี 15 ปี 20 ปี... แล้วแต่คน แล้วแต่การดูแล สุดท้ายมันก็เสื่อมไปตามเวลา... ไม่มีอะไรอยู่ตลอดไปจริงๆ

ถ้า ไต ไม่ สามารถ ทํา งาน ได้ จะ มี ผล อย่างไร?

ถ้าไตทำงานไม่ไหวแล้วนะ แบบไตมันเสียอ่ะ ของเสียยมันก็จะ สะสมอยู่ในร่างกาย เต็มไปหมดเลย น้ำก็คั่งเยอะแยะไปหมดเลยงี้ไง แล้วอาการมันจะโคตรแย่เลยนะเออ คือ คลื่นไส้ อาเจียน ตลอด เพลียมาก ไม่มีแรง นอนก็ไม่หลับ แล้วที่แย่กว่านั้นคือ ตัวบวมเป่ง เลยอ่ะ แบบว่า หายใจลำบาก มากๆ เลยนะ บางทีถึงขั้น หมดสติ แล้วก็ เสียชีวิต ได้เลยนะเออ แย่มากจริงๆ.

นี่คืออาการที่คนไตวายเขาเป็นกันนะ:

• เรื่องน้ำ
  • มันจะ ปัสสาวะน้อยลง มากๆ เลย แบบบางคนแทบไม่ฉี่เลยอะ น้ำในตัวก็เลยเยอะ ตัวบวม งี้ไง ตาบวม ด้วยนะ ดูไม่จืดเลย
  • แล้วพอน้ำมันเยอะมากๆ เนี่ย มันจะไป ท่วมปอด ด้วยนะเออ ทำให้เรา หายใจไม่ค่อยออก เลย หายใจยาก นอนราบไม่ได้ เลยนะ ต้องแบบนั่งหลับอ่ะ ทรมานสุดๆ
• ของเสีย
  • พอของเสียมันเยอะอ่ะนะ มันจะทำให้เรา เบื่ออาหาร ไปเลย กินไม่ลง
  • บางคนก็ ผิวแห้ง แบบแห้งกร้านมากๆ แถมยัง คันยุบยิบ ทั้งตัวเลยนะ คันแบบทรมานอ่ะ
  • แล้วก็จะมี ตะคริวตอนกลางคืน บ่อยๆ เลยอ่ะ ปวดขามาก
• ระบบอื่นๆ
  • ความดันโลหิตสูงปรี๊ด เลย อันตรายสุดๆ
  • ซีด เลือดจาง ด้วยนะเออ คือหน้าตาจะดูซีดๆ เซียวๆ แบบคนป่วยเลย