อัลตร้าซาวด์ PCOS ยังไง

อัลตร้าซาวด์ รังไข่ ทํายังไง

อัลตร้าซาวด์รังไข่ จำเป็นต้องใช้กระเพาะปัสสาวะที่เต็มพอดี น้ำคือตัวช่วยให้ภาพชัดเจนขึ้น มองเห็นมดลูก รังไข่ได้ดียิ่งขึ้น

แพทย์จะทาเจลเย็นบนหน้าท้อง หัวตรวจจะกดเคลื่อนไป สิ่งที่ซ่อนอยู่ภายในจะปรากฏบนจอ ภาพเงียบงัน แต่บอกเล่าได้หลายสิ่ง

• การเตรียมตัว:
  • ดื่มน้ำปริมาณหนึ่งก่อนตรวจ กลั้นปัสสาวะ ช่วยให้คลื่นเสียงเดินทางดีขึ้น ภาพคมชัด การเตรียมตัวที่ถูกต้องคือเงื่อนไขแรก
  • ไม่จำเป็นต้องงดอาหาร หากไม่มีการตรวจอื่นร่วม
• วิธีการตรวจ:
  • ทางหน้าท้อง: ใช้หัวตรวจภายนอก เหมาะสำหรับผู้หญิงที่ยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ หรือเพื่อประเมินภาพรวม
  • ทางช่องคลอด: หัวตรวจขนาดเล็ก สอดเข้าไปภายใน ให้ภาพที่ละเอียดกว่า ชัดเจนกว่า ใกล้ชิดอวัยวะที่ต้องการตรวจ มักใช้ยืนยันผล หรือตรวจหาพยาธิสภาพเล็กๆ
• สิ่งที่มองหา:
  • ซีสต์: ก้อนน้ำในรังไข่ พบได้ทั่วไป บางชนิดปกติ บางชนิดต้องติดตาม
  • เนื้องอก: การเจริญผิดปกติ ทั้งชนิดไม่ร้ายแรงและอาจเป็นมะเร็ง
  • ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS): รังไข่มีถุงน้ำเล็กๆ จำนวนมาก สัมพันธ์กับฮอร์โมน
  • ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: เนื้อเยื่อคล้ายเยื่อบุโพรงมดลูกไปขึ้นที่อื่น เช่น รังไข่
• ทำไมต้องตรวจ:
  • อาการปวดท้องน้อยเรื้อรัง หรือปวดผิดปกติ
  • ประจำเดือนผิดปกติ เช่น มามาก ปวดมาก หรือขาดหายไป
  • มีปัญหาการตั้งครรภ์ หรือตรวจสุขภาพสตรีทั่วไป
  • ติดตามโรคเก่า หรือหลังการรักษา
• ความสำคัญ:
  • ช่วยวินิจฉัยโรคได้รวดเร็ว การรู้ทัน คือการเริ่มต้นการรักษาที่เหมาะสม
  • ประเมินขนาด โครงสร้าง และลักษณะของรังไข่ เพื่อวางแผนการดูแลต่อไป

PCOS ตรวจภายในได้ไหม

PCOS ตรวจภายในได้นะ... จริงๆ แล้วมันก็เป็นหนึ่งในวิธีที่หมอเขาจะใช้ช่วยดูแหละ เวลาเรากังวลเรื่องนี้ มันเหมือนกับว่า... ต้องไปตรวจให้ชัดเจนนะ จะได้รู้กันไปเลยว่าเกิดอะไรขึ้นข้างในของเราจริงๆ

ส่วนใหญ่แล้ว... เขาจะเริ่มจากการคุยกันก่อนนะ การซักประวัติ สำคัญมากๆ เลย หมอเขาจะถามอาการของเราทั้งหมด ประจำเดือนเป็นยังไง มีอะไรผิดปกติไหม สิ่งเหล่านี้มันช่วยให้หมอประเมินได้ดีเลยล่ะ

แล้วจากนั้น... ค่อยมาคิดว่าจะตรวจอะไรต่อให้มันตรงจุดที่สุดนั่นแหละ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำที่สุดจริงๆ การตรวจภายในโดยสูติ-นรีแพทย์ ก็เป็นอีกวิธีที่ใช้ตรวจได้นะ

นอกจากการตรวจภายในแล้ว... อีกอย่างที่ช่วยให้เห็นภาพชัดๆ เลยคือ การอัลตราซาวด์ อันนี้จะใช้คลื่นเสียงดูข้างในเลยนะ ดูรังไข่ ดูมดลูกของเรา ว่ามีถุงน้ำเล็กๆ ที่รังไข่ไหม หรือมีอะไรที่ดูไม่ปกติบ้าง

บางที... มันก็มีอย่างอื่นอีกนะ ที่เขาต้องดูควบคู่กันไป เพื่อให้การวินิจฉัยมันครบถ้วนที่สุด มันไม่ได้มีแค่ไม่กี่อย่างนี้หรอกนะ มันค่อนข้างละเอียดทีเดียว

• การตรวจเลือด: อันนี้สำคัญมากเลยนะ เขาจะดูระดับฮอร์โมนต่างๆ ของเรา เช่น ฮอร์โมนเพศชาย เทสโทสเตอโรน หรือฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับอินซูลิน บางทีก็ดูระดับน้ำตาลในเลือดด้วย
• เกณฑ์การวินิจฉัย: หมอจะใช้เกณฑ์ที่เรียกว่า Rotterdam Criteria ต้องมีอาการเข้าข่าย 2 ใน 3 ข้อนี้ คือ หนึ่ง ประจำเดือนมาไม่ปกติ สอง มีอาการที่แสดงถึงฮอร์โมนเพศชายสูง หรือสาม ผลอัลตราซาวด์เจอถุงน้ำเล็กๆ จำนวนมากในรังไข่
• การตัดโรคอื่น: หมอเขาต้องแน่ใจว่าอาการที่เราเป็นไม่ได้เกิดจากโรคอื่นๆ ที่มีอาการคล้ายกันนะ เช่น ปัญหาของต่อมไทรอยด์ หรือต่อมหมวกไต มันจะได้ไม่สับสนกัน

ทำไงให้ PCOS หาย?

ทำไงให้ PCOS หาย น่ะเหรอ ฟังนะแม่! มันไม่ได้หายวับไปกับตาเหมือนเสกของหรอกนะ แต่มันจัดการได้จ้ะ จัดการมันซะ!

เรื่องยาคุมกำเนิดนี่ก็ตัวยืนเลยนะคุณ ยาคุมน่ะ ไม่ใช่แค่ป้องกันการมีน้องอย่างเดียวหรอก! มันช่วย ปรับรอบประจำเดือน ที่ชอบมาๆ หายๆ ให้มันตรงเวลาเหมือนรถไฟญี่ปุ่นน่ะสิ! แถมยัง ลดฮอร์โมนเพศชาย ที่มันพุ่งพล่านจนบางทีเราก็แอบคิดว่า นี่เรากำลังจะกลายเป็นผู้ชายเต็มตัวรึเปล่าเนี่ย ให้มันลดลงหน่อย ไม่ต้องกลัวนะ กินไปเถอะ หมอเขาจัดให้แล้ว! เหมือนเอาตำรวจไปจับผู้ร้ายฮอร์โมนที่ชอบป่วนนั่นแหละ จบ!

แล้วบางคนนะ ไม่ได้เป็นเบาหวานหรอก แต่ร่างกายมันก็ดื้ออินซูลินเก่งกว่าเด็กวัยรุ่นซะอีก อันนี้หมอเขาอาจจะจัด ยาเบาหวาน ให้แหละ ไม่ต้องตกใจว่าทำไมฉันถึงได้กินยาเบาหวาน ฉันไม่ได้เป็นเบาหวานนะ! มันแค่ช่วย ควบคุมอินซูลิน ในตัวให้มันทำงานเป็นระบบระเบียบมากขึ้น ไม่ใช่ปล่อยให้มันเละเทะเหมือนถนนกรุงเทพฯ รถติดๆ น่ะ เข้าใจไหมจ๊ะ! เหมือนมีครูมาปราบเด็กเกเรเรื่องน้ำตาลในร่างกายเรานั่นแหละ!

นอกจากเรื่องยาแล้วนะ มันยังมีเรื่องจิปาถะที่เราต้องใส่ใจอีกนะเออ ไม่ใช่กินยาอย่างเดียวแล้วจะจบไปสวยๆ นะจ๊ะ

• เรื่องกิน สำคัญกว่าอะไรหมด! เลือกกินหน่อย ไม่ใช่เห็นอะไรก็ฟาดเรียบไปหมด ยิ่งพวกหวานๆ มันๆ น่ะ ตัวดีเลย!
• ออกกำลังกาย บ้างนะแก ไม่ใช่ว่านอนนิ่งๆ ติดโซฟาเป็นกาวตราช้างน่ะ ขยับแข้งขยับขาบ้าง ให้เหงื่อมันซึมออกมาบ้าง!
• จัดการน้ำหนัก ของตัวเองให้ดี ไม่ใช่ปล่อยให้มันลอยละล่องเกินเบอร์ไปมาก น้ำหนักดีมีชัยไปกว่าครึ่งนะจะบอกให้
• ผ่อนคลาย บ้าง เครียดไปก็ไม่ช่วยอะไร นอกจากจะทำให้ยิ่งแย่ลงไปอีก หายใจลึกๆ ดูหนังตลกไปบ้าง อะไรบ้าง!
• ไปหาหมอตามนัด นะจ๊ะ อย่าได้ขาด อย่าได้หนี หมอเขารู้ดีที่สุดว่าต้องทำยังไงกับร่างกายเรา!

PCOS ควรงดกินอะไร?

โอ้ยยย เรื่อง PCOS นี่พูดแล้วขึ้นเลย ตอนแรกที่รู้ว่าเป็นนะ โคตรช็อค หมอที่สมิติเวช สุขุมวิท บอกตอนปี 2021 คือเราแค่อ้วนขึ้นแบบไม่มีเหตุผล สิวเห่อตรงคางตลอดเวลา ประจำเดือนก็มาบ้างไม่มาบ้าง โคตรเซ็ง

หมอไม่ได้พูดเยอะนะ แค่บอกให้ไปคุมอาหาร ลดน้ำหนัก แต่ไม่ได้บอกว่ายังไง ตอนนั้นคือเคว้งมาก เลยเริ่มหาข้อมูลเอง แบบบ้าคลั่งเลย ลองผิดลองถูกมาเยอะมาก เจ็บมาเยอะ 555

อย่างแรกที่ตัดเลยคือ น้ำตาล กับ อาหารแปรรูป ชานมไข่มุกที่สยามนี่คือลาก่อนเลยจ้า ขนมปังเซเว่นตอนเช้าก็ต้องหยุด กินแล้วสิวมันขึ้นทันทีเลยอ่ะ สังเกตได้เลย มันฟ้องที่หน้าเลย

แล้วก็มาถึงตัวร้ายอีกสองตัว นมวัว กับ กลูเตน พอหยุดนมวัวนะ สิวอักเสบที่กรามคือหายไปเลยอะ โคตรพีค ตอนนี้กินแต่นมโอ๊ต ส่วนกลูเตนนี่ตัวทำให้อืดเลย กินขนมปังทีไรตัวบวม ท้องป่องไปหมด

ส่วน กาแฟ นี่ตัดใจยากสุดๆ แต่พอลองหยุดแล้วเปลี่ยนเป็นมัทฉะ เออ มันใจสั่นน้อยลงจริงว่ะ ส่วน แอลกอฮอล์ นี่ไม่ต้องพูดถึง คืนไหนไปดื่มกับเพื่อนที่ทองหล่อนะ ตื่นมาคือพังทั้งตัว แถมรอบเดือนเลื่อนไปอีก

หลังๆ มาเริ่มลึกขึ้น ไปอ่านเจอเรื่อง ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง กับพวก น้ำมันพืช ขวดใสๆ ก็เลยลองเลี่ยงดู น้ำเต้าหู้ที่เคยกินทุกเช้าก็เปลี่ยนเป็นอย่างอื่นแทน น้ำมันก็ใช้แต่น้ำมันมะกอก ไม่รู้อุปทานมั้ยนะ แต่รู้สึกตัวเบาลง

สรุปจากประสบการณ์ตรงเลยนะ ที่เราเลี่ยงแล้วชีวิตดีขึ้นจริง ๆ

• อาหารที่มีน้ำตาลสูง: พวกน้ำหวาน เบเกอรี่ ชานมไข่มุก
• อาหารแปรรูปสูง: ไส้กรอก บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารแช่แข็ง
• นมวัวและผลิตภัณฑ์จากนมวัว: นม โยเกิร์ต ชีส (ตัวกระตุ้นสิวชั้นดี)
• กลูเตน: ขนมปัง พาสต้า (ทำให้ท้องอืด ตัวบวม)
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์: รบกวนฮอร์โมนโดยตรงเลย
• ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง: เช่น น้ำเต้าหู้ เต้าหู้ (อันนี้แล้วแต่คนนะ แต่เราเลี่ยง)
• น้ำมันพืชที่ผ่านการสกัด: พวกน้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันปาล์ม (ตัวก่อการอักเสบ)
• กาแฟ: สำหรับบางคนมันไปกระตุ้นความเครียดกับฮอร์โมน

ผอมเป็น PCOS ได้ไหม?

ผอมก็เป็น PCOS ได้นะ

แม่เจ้า! ใครว่า PCOS มีแต่คนอ้วน? ฉันนี่แหละ ผอมแห้งแรงน้อย แต่ดันเป็น PCOS ซะงั้น! จำได้เลยตอนไปหาหมอครั้งแรกที่โรงพยาบาล สมิติเวช ศรีนครินทร์ ช่วง กลางปี 2565 หมออัลตราซาวด์ดูแล้วบอกว่า "มีถุงน้ำที่รังไข่หลายใบนะ" ตอนนั้นใจเสียมาก คิดว่าคงต้องอ้วนถึงจะเป็นได้ ยิ่งไปกว่านั้น ประจำเดือนมาไม่ปกติ เป็นเดือนๆ หายไปเลย แล้วก็มี สิวอักเสบ ขึ้นเต็มหน้าผากอีก เป็นอะไรที่เซ็งเป็ดมาก

จริงๆ แล้ว น้ำหนักตัวไม่ใช่ปัจจัยหลัก ของ PCOS เลยนะ มันเป็นเรื่องของฮอร์โมนมากกว่า ฮอร์โมนเพศชายสูงเกินไป ในผู้หญิง ทำให้รังไข่ทำงานผิดปกติ มีถุงน้ำเล็กๆ เกิดขึ้นเยอะๆ แถม อินซูลินก็ดื้อ อีก! ฉันว่าตัวเองตอนนั้นก็กินปกติ ไม่ได้กินจุอะไรมาก แต่ก็ยังเป็นอยู่ดี ความเครียด อาจจะมีส่วนนะ เพราะช่วงนั้นงานเยอะมาก นอนดึกตลอด

สิ่งสำคัญคือ อย่าเพิ่งตัดสินจากรูปลักษณ์ภายนอกนะ ตรวจร่างกาย กับคุณหมอดีที่สุด ถ้ามีอาการอะไรที่สงสัย เช่น ประจำเดือนมาไม่ปกติ สิวขึ้นเยอะ ผมร่วง หรือมีขนตามตัวมากขึ้น ก็รีบไปปรึกษาคุณหมอเลย

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ PCOS:

• อาการที่พบบ่อย:
  • ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือขาดประจำเดือน
  • มีสิวขึ้นมาก โดยเฉพาะบริเวณหน้าผาก คาง และลำคอ
  • ผมร่วง หรือบางลง
  • มีขนตามใบหน้า ลำตัว หรือแขนมากขึ้น (ภาวะขนดก)
  • น้ำหนักขึ้นง่าย หรืออ้วนลงพุง
  • มีถุงน้ำเล็กๆ จำนวนมากในรังไข่ (ตรวจด้วยอัลตราซาวด์)
• สาเหตุ: ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย เช่น พันธุกรรม, ฮอร์โมน, การดื้อต่ออินซูลิน
• การรักษา:
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: ควบคุมอาหารที่มีประโยชน์ เน้นผักผลไม้ โปรตีนไม่ติดมัน ลดน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตขัดสี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
  • การใช้ยา: ยาคุมกำเนิดเพื่อปรับรอบเดือน, ยาเพื่อลดระดับฮอร์โมนเพศชาย, ยาเพื่อเพิ่มความไวของอินซูลิน
  • การผ่าตัด: ในบางกรณี อาจพิจารณาการผ่าตัดเจาะรังไข่ (Ovarian Drilling)
• ความเสี่ยงต่อโรคอื่นๆ: ผู้หญิงที่เป็น PCOS มีความเสี่ยงสูงต่อการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2, โรคหัวใจและหลอดเลือด, ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ, และภาวะมีบุตรยาก