กําไร Profit หมายถึงอะไร

กำไร คืออะไร? ความหมายสำคัญในการทำธุรกิจ

การทำความเข้าใจว่า กำไร คืออะไร ช่วยให้ผู้ประกอบการประเมินความคุ้มค่าและทิศทางของธุรกิจได้อย่างแม่นยำ. สิ่งนี้ลดความเสี่ยงจากการขาดทุนและช่วยวางแผนทางการเงินอย่างยั่งยืน. มาร่วมเรียนรู้นิยามพื้นฐานเพื่อความสำเร็จทางการค้าด้วยกัน.

ทำความเข้าใจคำว่า กำไร คืออะไร ในโลกธุรกิจ

การนิยามความหมายของคำว่ากำไรนั้น อาจซับซ้อนและขึ้นอยู่กับบริบทเฉพาะของแต่ละประเภทกิจการ แต่ในเชิงโครงสร้างพื้นฐานที่สุด กำไร (Profit) หมายถึง เงินส่วนเกินที่เหลืออยู่หลังจากนำรายได้ทั้งหมดที่กิจการได้รับ ไปหักลบด้วยต้นทุนและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานทั้งหมดออกเรียบร้อยแล้ว เงินส่วนนี้คือผลตอบแทนที่แท้จริงจากการลงทุน ลงแรง และบริหารความเสี่ยงในการทำธุรกิจ

การวัดความสำเร็จของกิจการด้วยตัวเลขรายรับเพียงอย่างเดียวอาจทำให้หลงทิศทางได้ง่ายมาก ตัวเลขผลกำไรต่างหากที่เป็นเครื่องสะท้อนความสามารถในการควบคุมต้นทุนและประสิทธิภาพการแข่งขันที่แท้จริง หากธุรกิจมียอดขายสูงเป็นล้านแต่ต้นทุนจมไปกับการผลิตและการตลาดจนหมด ตัวเลขเงินเหลือตอนท้ายก็อาจจะกลายเป็นศูนย์หรือติดลบได้เช่นกัน

ความแตกต่างระหว่าง รายได้ และ กำไร ที่คนทำธุรกิจมักสับสน

ปัญหาคลาสสิกที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งคือการเข้าใจผิดว่าเงินที่ลูกค้าจ่ายมาทั้งหมดคือเงินที่นำไปใช้สอยได้ทันที ในความเป็นจริงแล้ว รายได้ (Revenue) คือเม็ดเงินดิบทั้งหมดที่ไหลเข้าสู่บริษัทจากการขายสินค้าหรือบริการ โดยที่ยังไม่ได้ตัดทอนงบประมาณในส่วนของค่าวัตถุดิบ ค่าแรงพนักงาน หรือค่าน้ำค่าไฟใดๆ เลย

เมื่อเรานำรายได้เหล่านั้นมาผ่านกระบวนการหักค่าใช้จ่ายตามงวดบัญชี สิ่งที่หลงเหลืออยู่ในบรรทัดสุดท้ายจึงจะเรียกว่ากำไรอย่างแท้จริง การวิเคราะห์แยกแยะสองส่วนนี้ช่วยให้ผู้บริหารมองเห็นโครงสร้างราคาและสามารถคำนวณจุดคุ้มทุนเพื่อวางแผนขยายกิจการได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น

เปิด 3 ประเภทของกำไร บนงบการเงินที่ต้องดูให้เป็น

ในการประเมินความแข็งแกร่งของบริษัท เราไม่สามารถดูเพียงตัวเลขรวมๆ ได้ แต่จำเป็นต้องจำแนกประเภทออกเป็น 3 ระดับหลัก เพื่อวิเคราะห์จุดอ่อนจุดแข็งในแต่ละส่วนของกระบวนการทำงานอย่างละเอียด

1. กำไรขั้นต้น (Gross Profit)

ตัวชี้วัดประสิทธิภาพของกระบวนการผลิตหรือจัดหาโดยตรง คำนวณได้จากการนำรายได้จากการขายหักด้วยต้นทุนขาย (Cost of Goods Sold - COGS) เช่น ค่าวัตถุดิบและค่าแรงช่างผลิต กำไรส่วนนี้จะบอกเราว่าสินค้าตัวนี้มีความคุ้มค่าในการผลิตออกมารวมถึงสะท้อนอำนาจในการตั้งราคาขายในตลาดได้ดีเพียงใด

2. กำไรจากการดำเนินงาน (Operating Profit)

เมื่อได้กำไรขั้นต้นมาแล้ว กิจการจะต้องนำไปหักลบกับค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร (SG&A) เช่น งบโฆษณา ค่าเช่าสำนักงาน และเงินเดือนพนักงานออฟฟิศ ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่า โครงสร้างการบริหารจัดการภายในองค์กรและการทำการตลาดนั้น มีประสิทธิภาพหรือใช้เงินสุรุ่ยสุร่ายเกินไปหรือไม่ก่อนที่จะหักภาระผูกพันทางการเงินภายนอก

3. กำไรสุทธิ (Net Profit)

บรรทัดสุดท้ายของงบกำไรขาดทุนที่ทุกคนจับตามองมากที่สุด เกิดจากการนำกำไรจากการดำเนินงานไปหักค่าใช้จ่ายที่เหลือทั้งหมด ได้แก่ ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมและภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินก้อนนี้คือบทสรุปสุทธิที่บอกว่ากิจการมีเงินสดเหลือกลับคืนไปสู่กระเป๋าของเจ้าของและผู้ถือหุ้นเท่าใดกันแน่

เกณฑ์มาตรฐาน: อัตรากำไรสุทธิเท่าไหร่ถึงจะเรียกว่าดี

คำถามที่ว่าอัตรากำไรเท่าไหร่ถึงจะดีนั้น ไม่มีคำตอบที่ตายตัวเนื่องจากโครงสร้างของแต่ละอุตสาหกรรมมีความแตกต่างกันอย่างมหาศาล โดยเฉลี่ยแล้วอัตรากำไรสุทธิของภาคธุรกิจภาพรวมจะอยู่ที่ประมาณร้อยละ 10 ซึ่งถือว่าเป็นระดับที่แข็งแรงและปลอดภัยสำหรับการดำเนินกิจการทั่วไป

แต่หากธุรกิจของคุณอยู่ในกลุ่มบริการหรือซอฟต์แวร์ อัตรากำไรสุทธิอาจพุ่งสูงเกินกว่าร้อยละ 20 ได้อย่างไม่ยากเย็น เนื่องจากมีต้นทุนคงที่ต่ำและไม่ต้องสต็อกสินค้า ในทางกลับกัน ธุรกิจร้านค้าปลีกหรือร้านอาหารมักจะต้องต่อสู้กับเพดานราคาและค่าใช้จ่ายผันแปรที่สูง ทำให้อัตรากำไรสุทธิเฉลี่ยของร้านค้าปลีกทั่วไปหล่นลงมาอยู่ที่ประมาณร้อยละ 2 ถึงร้อยละ 5 เท่านั้น ซึ่งเน้นการทำกำไรจากปริมาณการขายที่มากทดแทน

เปรียบเทียบโครงสร้างกำไรของแต่ละรูปแบบธุรกิจ

โครงสร้างต้นทุนและอัตรากำไรในแต่ละอุตสาหกรรมนั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การเปรียบเทียบช่วยให้เข้าใจลักษณะเฉพาะเพื่อตั้งเป้าหมายได้อย่างเหมาะสม

ธุรกิจบริการและซอฟต์แวร์ (SaaS) ⭐

- เน้นไปที่ค่าแรงบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ ค่าระบบเซิร์ฟเวอร์ และการพัฒนาแพลตฟอร์ม

- ความเสี่ยงต่ำในเรื่องสินค้าค้างสต็อกหรือเสื่อมสภาพ แต่มีต้นทุนการจ้างงานที่สูง

- ประมาณร้อยละ 15 ถึงร้อยละ 25 ถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับกลุ่มอื่น

ธุรกิจโรงงานและการผลิต

- ค่าวัตถุดิบดิบ ค่าเครื่องจักรขนาดใหญ่ ค่าเสื่อมราคา และค่าแรงงานฝ่ายผลิต

- ผันผวนตามราคากลางของวัตถุดิบในตลาดโลก และต้องใช้เงินลงทุนก้อนใหญ่ในช่วงแรก

- ประมาณร้อยละ 5 ถึงร้อยละ 12 ขึ้นอยู่กับความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง

ธุรกิจค้าปลีกและร้านอาหาร

- ต้นทุนการซื้อสินค้ามาขาย ค่าเช่าทำเลหน้าร้าน และค่าจัดการขยะหรือของเสีย

- การแข่งขันตัดราคาสูงมาก จำเป็นต้องพึ่งพาปริมาณการขายที่เสถียรเพื่อให้อยู่รอด

- ค่อนข้างบางเฉียบ อยู่ที่ประมาณร้อยละ 2 ถึงร้อยละ 8 เท่านั้น

เส้นทางการปรับโครงสร้างราคาของร้านกาแฟอินดี้

กานต์ เจ้าของร้านกาแฟสดสไตล์มินิมอลในจังหวัดเชียงใหม่ ประสบปัญหาเปิดร้านมาครบครันนานนับปี มียอดขายรวมสะพัดเฉลี่ยเดือนละหลายแสนบาท แต่พอบดบัญชีช่วงสิ้นเดือนกลับพบว่าไม่มีเงินสดเหลือเก็บในบัญชีธนาคารเลยแม้แต่น้อย

ในตอนแรกเขารีบจัดโปรโมชั่นลดราคาซื้อหนึ่งแถมหนึ่งเพื่อหวังดึงลูกค้าให้เข้าร้านมากขึ้น ผลลัพธ์กลับแย่ลงกว่าเดิม ร้านวุ่นวายจนเหนื่อยล้าครากคร่ำ แต่ค่าวัตถุดิบและค่าโอทีพนักงานกลับพุ่งสูงแซงหน้ารายรับจนเกือบขาดทุนสะสม

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อเขามานั่งแยกแยะต้นทุนขายอย่างละเอียดและพบว่าเมนูซิกเนเจอร์ที่ใช้ครีมสดนำเข้ามีกำไรขั้นต้นต่ำเกินไป กานต์จึงตัดสินใจเลิกทำโปรโมชั่นลดราคาแบบหว่านแห แล้วหันมาปรับสูตรใช้สัดส่วนวัตถุดิบท้องถิ่นทดแทนพร้อมปรับดีไซน์แก้วให้ดูพรีเมียมขึ้น

หลังจากปรับโครงสร้างราคาและควบคุมต้นทุนอย่างจริงจังในเวลาสองเดือน ร้านของเขาสามารถดันอัตรากำไรสุทธิเพิ่มขึ้นมาเป็นร้อยละ 15 ของยอดขาย มีเงินเหลือไปหมุนเวียนพัฒนาร้านและไม่ต้องเจอกับภาวะเหนื่อยฟรีอีกต่อไป