ๆ ควรเว้นวรรคไหม

0 ครั้งเข้าชม
การพิมพ์ไม้ยมกหรือ ๆ ควรเว้นวรรคไหม เป็นคำถามหลักในการเขียนภาษาไทยที่ถูกต้อง กฎเกณฑ์อย่างเป็นทางการกำหนดให้ผู้เขียนต้องเคาะเว้นวรรคหนึ่งครั้งทั้งข้างหน้าและข้างหลังเครื่องหมายเสมอ ข้อบังคับนี้เป็นมาตรฐานหลักสำหรับการจัดทำเอกสารราชการและสิ่งพิมพ์ทั่วไป
ความคิดเห็น 0 ครั้งถูกใจ

ๆ ควรเว้นวรรคไหม: หลักการเคาะวรรคที่ถูกต้อง

ตามหลักการพิมพ์ภาษาไทยและระเบียบงานสารบรรณ การพิมพ์ไม้ยมก (ๆ) ที่ถูกต้องจะต้องเว้นวรรคเล็ก 1 เคาะทั้งด้านหน้าและด้านหลังเสมอ เช่น คำว่า ๆ ควรเว้นวรรคไหม เพื่อความชัดเจนในการอ่านและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของเอกสาร

ๆ ควรเว้นวรรคไหม คำตอบที่ชัดเจนตามหลักการพิมพ์ไทย

คำถามที่ว่า ๆ ควรเว้นวรรคไหม อาจขึ้นอยู่กับบริบทและประเภทของเอกสารที่คุณกำลังจัดทำ โดยหลักเกณฑ์มาตรฐานสำหรับการพิมพ์หนังสือราชการและเอกสารทางการ กำหนดให้ต้องเว้นวรรคเล็กทั้งหน้าและหลังเครื่องหมายไม้ยมก (ๆ) เสมอ เพื่อความถูกต้องตามอักขระวิธีและความเป็นระเบียบเรียบร้อย

เรื่องการเว้นวรรคไม้ยมกเป็นจุดเล็ก ๆ ที่มักทำให้คนทำงานเอกสารสับสน และอาจทำให้เอกสารราชการถูกตีกลับได้หากพิมพ์ชิดคำหน้า ทั้งที่ในชีวิตประจำวันเรามักเห็นการพิมพ์ติดคำหน้าอยู่บ่อยครั้ง กฎเกณฑ์ที่เป็นทางการระบุให้เว้นวรรคเล็ก 1 เคาะ (เทียบเท่าความกว้างของพยัญชนะ ก ไก่) ทั้งก่อนหน้าและตามหลังเครื่องหมายนี้เสมอ ซึ่งในทางปฏิบัติของงานสารบรรณถือเป็นจุดตรวจทานสำคัญอันดับต้น ๆ ที่แสดงถึงความประณีตของผู้จัดทำเอกสาร

จำง่าย ๆ แค่นี้ครับ เว้นหน้า 1 เคาะ และเว้นหลัง 1 เคาะ แต่เดี๋ยวก่อน - มีข้อยกเว้นและเทคนิคการจัดการบนคอมพิวเตอร์ที่คนส่วนใหญ่ 90% มองข้ามจนทำให้หน้ากระดาษพัง ซึ่งผมจะเฉลยวิธีแก้ปัญหาไม้ยมกหลุดบรรทัดให้คุณในหัวข้อถัดไป

หลักเกณฑ์การใช้ไม้ยมกในหนังสือราชการและเอกสารทางการ

การใช้ไม้ยมกในหนังสือราชการต้องยึดตามหลักเกณฑ์การเว้นวรรคและเครื่องหมายวรรคตอนอย่างเคร่งครัด เพื่อรักษาความเป็นมาตรฐานเดียวกันของหน่วยงานภาครัฐและองค์กรชั้นนำ การพิมพ์ที่ถูกต้องจะช่วยให้ผู้อ่านตีความข้อความได้แม่นยำและไม่เกิดความสับสนในการอ่านออกเสียงคำซ้ำ

รูปแบบการเว้นวรรคเล็กที่ถูกต้อง (หน้า 1 เคาะ หลัง 1 เคาะ)

ตามหลักการพิมพ์ไทยและการจัดทำรูปแบบเอกสารทางราชการ การเว้นวรรคแบ่งออกเป็น 2 ระดับ คือ การเว้นวรรคเล็ก (กว้างเท่ากับตัวอักษร ก 1 ตัว หรือการกดแป้น Spacebar 1 ครั้ง) และการเว้นวรรคใหญ่ (กว้างเป็น 2 เท่าของการเว้นวรรคเล็ก หรือกด 2 ครั้งเมื่อจบประโยคสมบูรณ์) สำหรับเครื่องหมายไม้ยมกนั้นถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่ต้องเว้นวรรคเล็กทั้งด้านหน้าและด้านหลังเช่นเดียวกับเครื่องหมายไปรยาลใหญ่ (ฯลฯ) และเครื่องหมายเท่ากับ (=) ตัวอย่างที่ถูกต้องคือ คำว่า ต่าง ๆ นานา หรือ ในวันหนึ่ง ๆ ซึ่งจะเห็นช่องว่างชัดเจนทั้งสองฝั่ง

ในอดีตเหตุผลที่ต้องเว้นวรรคหน้าและหลังไม้ยมกเกิดจากข้อจำกัดของเครื่องพิมพ์ดีดและระบบเรียงพิมพ์โบราณที่ตัวอักษรมักเบียดชิดกันจนอ่านยาก ปัจจุบันแม้ฟอนต์คอมพิวเตอร์จะทันสมัยขึ้นมากแล้ว แต่ระเบียบงานสารบรรณและคู่มือการเขียนหนังสือราชการยังคงยึดถือธรรมเนียมนี้ไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่เปลี่ยน

คำต้องห้ามที่ไม่ควรใช้ไม้ยมกในเอกสารทางการ

นอกจากเรื่องการเว้นวรรคแล้ว ความผิดพลาดที่พบบ่อยไม่แพ้กันคือการใส่ไม้ยมกในคำที่ไม่ใช่คำซ้ำจริง ๆ ซึ่งถือว่าผิดหลักอักขระวิธีอย่างร้ายแรง คุณต้องหลีกเลี่ยงการใช้ไม้ยมกใน 4 กรณีต่อไปนี้: คำ 2 พยางค์ที่มีเสียงซ้ำกันแต่เป็นคำเดิม: เช่น คำว่า นานา (นานาชาติ นานาประการ) หรือคำว่า จะจะ (เห็นอยู่จะจะ) คำเหล่านี้ห้ามเขียนเป็น นา ๆ หรือ จะ ๆ เด็ดขาด คำที่อยู่คนละบทหรือคนละความหมาย: เช่น เขาซื้อขนมมา 5 ถุง ถุงละ 10 บาท หรือ ฉันจะไปปทุมวัน วันนี้ เพราะคำว่า ถุง และ วัน ทำหน้าที่คนละส่วนกันในประโยค คำที่ออกเสียงซ้ำแต่ทำหน้าที่ต่างชนิดกัน: เช่น คนคนนี้ (คำแรกเป็นคำนาม คำหลังเป็นลักษณนาม) หรือ ของของใคร บทร้อยกรองหรือคำประพันธ์: ในงานประพันธ์ทุกประเภทห้ามใช้ไม้ยมก เว้นแต่จะเป็นกลบทที่บังคับไว้โดยเฉพาะ

เปรียบเทียบการเว้นวรรคไม้ยมกในงานแต่ละประเภท

แม้กฎหลักจะระบุให้เว้นวรรคหน้าและหลังไม้ยมก แต่ในโลกของการทำงานจริง เราพบว่าสื่อสิ่งพิมพ์และงานเขียนออนไลน์มีความยืดหยุ่นแตกต่างกันไปตามวัตถุประสงค์ของการสื่อสาร ลองมาดูความแตกต่างเพื่อให้คุณเลือกปรับใช้ได้อย่างเหมาะสมกับงานแต่ละประเภท

ปัญหาไม้ยมกหลุดบรรทัดและวิธีแก้บนโปรแกรมพิมพ์งาน

นี่คือปัญหาคลาสสิกที่ผมเกริ่นไว้ตั้งแต่ต้นบทความ เมื่อคุณเว้นวรรคหน้าไม้ยมกตามกฎเป๊ะ ๆ โปรแกรมประมวลผลคำอย่าง Microsoft Word หรือ Google Docs จะมองว่าไม้ยมกเป็นคำอิสระอีกหนึ่งคำ ทำให้บ่อยครั้งเมื่อพิมพ์จนสุดขอบขวาของหน้ากระดาษ ตัวไม้ยมกจะกระเด้งตกไปขึ้นบรรทัดใหม่เพียงลำพัง ดูน่าเกลียดและเสียรูปทรงเอกสารอย่างยิ่ง

จากประสบการณ์ที่ผมต้องตรวจแก้รายงานประจำปีความยาวกว่า 100 หน้า ช่วงแรกผมใช้วิธีเคาะ Spacebar ไล่จัดบรรทัดไปเรื่อย ๆ จนปวดข้อมือและตาลายไปหมด สุดท้ายพอแก้คำด้านบน บรรทัดด้านล่างก็เคลื่อนพังยับเยินอยู่ดี เสียเวลาไปครึ่งค่อนวันโดยเปล่าประโยชน์

ทางออกที่มืออาชีพใช้กันคือการใช้คำสั่ง Non-breaking Space (การเว้นวรรคแบบไม่ตัดคำ) แทนการกด Spacebar ปกติในตำแหน่งด้านหน้าไม้ยมก วิธีการคือให้คุณกดปุ่ม Ctrl + Shift + Spacebar พร้อมกันบนแป้นพิมพ์ (สำหรับระบบ Windows) คำสั่งนี้จะสร้างช่องว่างขนาด 1 เคาะตามหลักราชการทุกประการ แต่จะทำหน้าที่เป็นกาวล่องหนที่ยึดตัวไม้ยมกให้ติดอยู่กับคำข้างหน้าเสมอ หากข้อความยาวเกินขอบกระดาษ โปรแกรมจะดึงทั้งคำและไม้ยมกลงไปขึ้นบรรทัดใหม่พร้อมกันโดยอัตโนมัติ หมดปัญหาไม้ยมกกำพร้าตกบรรทัดอย่างถาวร

ทำไมบางสำนักพิมพ์ถึงเลือกเว้นวรรคเฉพาะด้านหลังไม้ยมก

หลายคนอาจสงสัยว่าในเมื่อหลักเกณฑ์ระบุให้เว้นหน้าและหลัง แล้วทำไมหนังสือพ็อกเก็ตบุ๊ก นิตยสาร หรือบทความออนไลน์ชั้นนำหลายแห่งถึงพิมพ์ไม้ยมกติดกับคำข้างหน้าแล้วเว้นวรรคเฉพาะด้านหลัง คำตอบคือเรื่องของสุนทรียศาสตร์ในการจัดหน้าและข้อจำกัดทางเทคนิคของระบบดิจิทัล

ในมุมมองของนักออกแบบตัวอักษรและกองบรรณาธิการยุคใหม่ การใช้ไม้ยมกในหนังสือราชการกับการเว้นช่องว่างหน้าไม้ยมกเต็ม 1 เคาะบนหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือสมาร์ทโฟน ทำให้เกิดช่องโหว่สีขาวที่กว้างเกินไปจนดูเหมือนคำขาดออกจากกัน อีกทั้งเว็บไซต์และแอปพลิเคชันโซเชียลมีเดียส่วนใหญ่ไม่รองรับคำสั่ง Non-breaking Space การพิมพ์ชิดคำหน้าแล้วเว้นหลังจึงเป็นทางออกที่ปลอดภัยที่สุดเพื่อป้องกันไม่ให้ไม้ยมกหลุดไปขึ้นบรรทัดใหม่บนหน้าจอมือถือที่มีขนาดต่างกัน ในความเห็นของผม หากคุณไม่ได้กำลังร่างหนังสือราชการหรือวิทยานิพนธ์ การเลือกใช้รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งอย่างสม่ำเสมอตลอดทั้งเล่มย่อมสำคัญกว่าการยึดติดกับรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งแบบตายตัว

สรุปแนวทางปฏิบัติให้ถูกต้องและดูเป็นมืออาชีพ

การตอบคำถามว่า ๆ ควรเว้นวรรคไหม ให้ดูที่ปลายทางของเอกสารเป็นหลัก หากเป็นหนังสือราชการ เอกสารทางกฎหมาย หรือรายงานวิชาการ ให้ยึดกฎเว้นวรรคเล็กหน้าและหลังไม้ยมกอย่างเคร่งครัดควบคู่กับการใช้ Non-breaking Space แต่หากเป็นงานเขียนทั่วไป บทความออนไลน์ หรือการสื่อสารในชีวิตประจำวัน วิธีพิมพ์ไม้ยมก เว้นวรรคอย่างไร คุณสามารถเลือกเว้นเฉพาะด้านหลังได้ตามความเหมาะสม เพียงแค่รักษามาตรฐานให้เหมือนกันทั้งฉบับก็เพียงพอที่จะสะท้อนความเป็นมืออาชีพของคุณแล้ว

เปรียบเทียบรูปแบบการเว้นวรรคไม้ยมกตามประเภทเอกสาร

ตารางเปรียบเทียบแนวทางการพิมพ์ไม้ยมกในบริบทต่าง ๆ เพื่อช่วยให้คุณเลือกใช้ได้อย่างถูกต้องตามกาลเทศะ

หนังสือราชการและเอกสารวิชาการ (แนะนำสำหรับงานทางการ)

  • ควรใช้คำสั่ง Ctrl + Shift + Spacebar หน้าไม้ยมกเพื่อป้องกันการตัดคำตกบรรทัด
  • เว้นวรรคเล็ก 1 เคาะ ทั้งด้านหน้าและด้านหลังไม้ยมกเสมอ (เช่น เรื่องต่าง ๆ)
  • สูงมาก หากพิมพ์ผิดรูปแบบอาจถูกตีกลับเพื่อแก้ไขใหม่
  • ยึดตามระเบียบงานสารบรรณและหลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนอย่างเคร่งครัด

หนังสือทั่วไป นิตยสาร และสื่อออนไลน์

  • ลดความเสี่ยงไม้ยมกหลุดบรรทัดบนหน้าจอมือถือและเบราว์เซอร์ที่ปรับขนาดอัตโนมัติ
  • นิยมพิมพ์ชิดคำหน้าและเว้นวรรคเฉพาะด้านหลัง (เช่น เรื่องต่างๆ ) หรือเว้นครึ่งเคาะในงานอาร์ตเวิร์ก
  • ปานกลาง เน้นความสม่ำเสมอเป็นรูปแบบเดียวกันตลอดทั้งบทความหรือทั้งเล่ม
  • ยึดตามคู่มือสไตล์ (House Style) ของแต่ละสำนักพิมพ์หรือความสวยงามในการแสดงผลบนหน้าจอ
สำหรับงานราชการและเอกสารติดต่อธุรกิจที่เป็นทางการ การเว้นวรรคทั้งหน้าและหลังไม้ยมกคือมาตรฐานบังคับที่ไม่ควรละเลย ส่วนงานเขียนเชิงสร้างสรรค์หรือคอนเทนต์ออนไลน์ สามารถปรับมาเว้นเฉพาะด้านหลังเพื่อความสวยงามและป้องกันปัญหาการจัดหน้าบนอุปกรณ์พกพาได้

บทเรียนการร่างหนังสือเชิญประชุมของกานต์ เจ้าหน้าที่ธุรการมือใหม่

กานต์ เจ้าหน้าที่ธุรการวัย 25 ปี ในหน่วยงานราชการแห่งหนึ่งย่านแจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ ได้รับมอบหมายให้ร่างหนังสือเชิญประชุมด่วนถึงหน่วยงานภายนอกกว่า 30 แห่ง ด้วยความเร่งรีบและเคยชินกับการพิมพ์แชทในชีวิตประจำวัน เขาจึงพิมพ์คำว่า หน่วยงานต่างๆ และ เรื่องอื่นๆ โดยไม่เว้นวรรคหน้าไม้ยมกเลยแม้แต่จุดเดียว

เมื่อส่งแฟ้มเสนอหัวหน้าฝ่ายตรวจทาน เอกสารทั้งหมดถูกตีกลับมาพร้อมรอยปากกาสีแดงวงกลมรอบไม้ยมกทุกตัว กานต์รู้สึกเสียหน้าและกังวลมากเพราะใกล้เวลาส่งหนังสือเต็มที เขาจึงรีบกด Spacebar เว้นวรรคหน้าไม้ยมกทุกตัว แต่กลับเจอปัญหาใหม่คือไม้ยมกหลายตัวกระเด้งไปอยู่ต้นบรรทัดใหม่

รุ่นพี่ในแผนกเดินเข้ามาเห็นกานต์กำลังนั่งลบและเคาะบรรทัดใหม่ด้วยความเครียด จึงสอนให้ใช้คำสั่ง Ctrl + Shift + Spacebar หน้าไม้ยมกแทนการเคาะปกติ ทำให้ไม้ยมกเกาะติดกับคำหน้าอย่างสวยงามโดยไม่หลุดบรรทัด

กานต์ใช้เวลาแก้ไขเอกสารทั้งหมดเสร็จภายใน 10 นาที และส่งหนังสือออกได้ทันกำหนดเวลา ตั้งแต่นั้นมาเขาไม่เคยพลาดเรื่องการเว้นวรรคไม้ยมกในหนังสือราชการอีกเลย

ประเด็นที่เกี่ยวข้องอื่นๆ

ไม้ยมกต้องเว้นวรรคไหม ถ้าพิมพ์ในหนังสือราชการ?

ต้องเว้นวรรคเสมอครับ โดยต้องเว้นวรรคเล็ก 1 เคาะ ทั้งด้านหน้าและด้านหลังเครื่องหมายไม้ยมก เช่น คำว่า เด็ก ๆ หรือ สิ่งต่าง ๆ เพื่อความถูกต้องตามหลักการพิมพ์ไทยและระเบียบงานสารบรรณ

ทำไมบางคนพิมพ์ไม้ยมกติดกับคำหน้าโดยไม่เว้นวรรค?

การพิมพ์ติดคำหน้าแล้วเว้นเฉพาะด้านหลังเป็นความนิยมในงานเขียนทั่วไป สื่อออนไลน์ และสำนักพิมพ์เอกชนบางแห่ง เพื่อความสวยงามในการจัดหน้าและป้องกันปัญหาไม้ยมกตกบรรทัดบนหน้าจอมือถือ แต่ไม่ควรนำไปใช้ในเอกสารราชการครับ

หากไม้ยมกอยู่ท้ายประโยคหรือหน้าเครื่องหมายวงเล็บ ต้องเว้นวรรคอย่างไร?

หากไม้ยมกอยู่หน้าเครื่องหมายวงเล็บปิดหรืออัญประกาศปิด ให้เว้นวรรคเล็กหน้าไม้ยมกตามปกติ แต่ไม่ต้องเว้นวรรคหลังไม้ยมกเพื่อให้ชิดกับเครื่องหมายปิด เช่น (และอื่น ๆ) แต่หากอยู่หน้าวงเล็บเปิดให้เว้นวรรคทั้งหน้าและหลังตามปกติครับ

หากคุณสงสัยว่า การใช้ไม้ยมกในหนังสือราชการ มีข้อกำหนดอื่นอีกหรือไม่ สามารถอ่านเพิ่มเติมได้เลยครับ

คำว่า นานา หรือ จะจะ ต้องใส่ไม้ยมกและเว้นวรรคไหม?

ไม่ต้องใส่ไม้ยมกครับ เพราะคำว่า นานา และ จะจะ เป็นคำ 2 พยางค์ที่มีเสียงซ้ำกันในตัวอยู่แล้ว การเขียนเป็น นา ๆ หรือ จะ ๆ ถือว่าผิดหลักภาษาไทยอย่างชัดเจน

สรุปประเด็นสำคัญ

ยึดกฎเว้นวรรคหน้าและหลังสำหรับงานราชการ

ในการพิมพ์หนังสือราชการและเอกสารทางการ ต้องเว้นวรรคเล็ก 1 เคาะ ทั้งก่อนหน้าและตามหลังไม้ยมกเสมอ เพื่อความถูกต้องตามหลักอักขระวิธี

แก้ปัญหาไม้ยมกตกบรรทัดด้วย Non-breaking Space

ใช้ปุ่มลัด Ctrl + Shift + Spacebar แทนการกด Spacebar ปกติหน้าไม้ยมก เพื่อให้เครื่องหมายเกาะติดกับคำข้างหน้าเมื่อขึ้นบรรทัดใหม่

ห้ามใช้ไม้ยมกกับคำซ้ำพยางค์และคำต่างชนิด

หลีกเลี่ยงการใช้ไม้ยมกในคำเดิมที่มี 2 พยางค์เสียงซ้ำ เช่น นานา จะจะ รวมถึงคำที่ทำหน้าที่ต่างกันในประโยค เช่น คนคนนี้

รักษาความสม่ำเสมอในงานเขียนทั่วไป

สำหรับบทความออนไลน์หรือหนังสือทั่วไป สามารถเลือกเว้นเฉพาะด้านหลังได้เพื่อความสวยงาม แต่ต้องใช้รูปแบบเดียวกันตลอดทั้งฉบับ