โรงพยาบาลมีแผนกอะไรบ้าง

โรงพยาบาลมีแผนกอะไรบ้าง? รายชื่อแผนกหลักและหน้าที่

การทราบว่า โรงพยาบาลมีแผนกอะไรบ้าง ช่วยส่งเสริมให้การเข้ารับบริการมีความถูกต้องและลดระยะเวลาการรอคอย การทำความเข้าใจบทบาทของหน่วยงานเฉพาะทางสร้างความมั่นใจในการเข้าถึงระบบสาธารณสุข ประชาชนได้รับประโยชน์จากการคัดกรองโรคที่แม่นยำและการดูแลที่เหมาะสมเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

โรงพยาบาลมีแผนกอะไรบ้าง? ถอดรหัสตัวย่อและการแบ่งโซน

คุณเคยเดินเข้าไปในโรงพยาบาลแล้วงงเป็นไก่ตาแตกไหม? ป้ายบอกทางเต็มไปหมด ตัวย่อภาษาอังกฤษก็เยอะแยะไปหมด แถมบางทีอาการปวดท้องธรรมดาๆ กลับถูกส่งตัวไปแผนกที่ชื่ออ่านยากๆ

การเข้าใจโครงสร้างของโรงพยาบาลช่วยลดความเครียดได้มหาศาล ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งมักจะไปติดต่อผิดแผนกในตอนแรก ซึ่งทำให้เสียเวลารอคิวเฉลี่ยเพิ่มขึ้นโดยไม่จำเป็น รู้ไหมว่ามีข้อผิดพลาดร้ายแรงอย่างหนึ่งที่คนไข้จำนวนมากมักทำเวลาไปโรงพยาบาลครั้งแรก^[2] - ผมจะเฉลยในส่วนของการเตรียมตัวด้านล่าง

บอกตามตรง ตอนผมเริ่มทำงานคุ้นเคยกับระบบสาธารณสุขใหม่ๆ ผมก็สับสนตัวย่อพวกนี้ โดนดุประจำเวลาเดินเอกสารผิดตึก เอาเข้าจริงมันไม่ได้ซับซ้อนขนาดนั้น โรงพยาบาลแบ่งเป็นแผนกหลักๆ คือ แผนกผู้ป่วยนอก (OPD) และแผนกผู้ป่วยใน (IPD) นอกนั้นคือการแยกย่อยตามระบบอวัยวะ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของคำถามว่า โรงพยาบาลมีแผนกอะไรบ้าง

OPD กับ IPD คืออะไร? จุดเริ่มต้นของการรักษา

ก่อนจะไปถึงแผนกเฉพาะทาง คุณต้องผ่านด่านสองคำนี้ก่อนเสมอ

แผนกผู้ป่วยนอก (OPD - Outpatient Department)

แผนกผู้ป่วยนอก (OPD) คือจุดรับรองคนไข้ที่มารับการตรวจรักษา รับยา แล้วกลับบ้านได้เลยโดยไม่ต้องนอนค้างคืนที่โรงพยาบาล การไปหาหมอที่ OPD - ซึ่งย่อมาจาก Outpatient Department - ก็เหมือนการแวะไปหาเพื่อน คุยธุระเสร็จก็แยกย้าย

แผนกนี้จะคึกคักที่สุดในช่วงเช้า การจองคิวออนไลน์ล่วงหน้าสามารถลดระยะเวลารอคอยในแผนก OPD ลงได้อย่างมีนัยสำคัญในโรงพยาบาลขนาดใหญ่หลายแห่ง ^[3]

แผนกผู้ป่วยใน (IPD - Inpatient Department)

ส่วนแผนกผู้ป่วยใน (IPD) คือโซนสำหรับคนไข้ที่หมอประเมินแล้วว่าอาการหนัก ต้องนอนพักรักษาตัวเพื่อเฝ้าดูอาการ ให้น้ำเกลือ หรือพักฟื้นหลังผ่าตัด

เตียง IPD ในโรงพยาบาลรัฐมักจะมีอัตราการครองเตียงสูงตลอดทั้งปี^[4] นั่นเป็นเหตุผลที่หมอจะไม่สั่งแอดมิทถ้าไม่จำเป็นจริงๆ สั้นๆ ง่ายๆ. ถ้าไม่ต้องนอนค้าง คุณคือผู้ป่วย OPD

รายชื่อแผนกหลักและศูนย์เฉพาะทาง (Medical Departments)

เมื่อผ่านจุดซักประวัติ คุณจะถูกส่งตัวไปยัง รายชื่อแผนกเฉพาะทางในโรงพยาบาล เหล่านี้ตามอาการเจ็บป่วย

แผนกอุบัติเหตุและฉุกเฉิน (ER - Emergency Room)

แผนกนี้เปิด 24 ชั่วโมงเพื่อรองรับผู้ป่วยวิกฤต บาดเจ็บสาหัส หรือมีภาวะคุกคามถึงชีวิต นี่คือคำตอบของคำถามว่า แผนกฉุกเฉิน ER ดูแลเรื่องอะไร โดยตรง ข้อควรระวัง: หากคุณมีอาการเจ็บหน้าอกรุนแรง แขนขาอ่อนแรงเฉียบพลัน หรือหายใจไม่ออก ให้ตรงไปที่แผนกฉุกเฉิน (ER) ทันที ไม่ต้องรอคัดกรองที่แผนกผู้ป่วยนอก

หลายคนคิดว่าถ้าปวดหัวตอนดึกๆ ไป ER ก็ได้หมอตรวจเหมือนกัน แต่ช้าก่อน แผนกนี้เขาคัดกรองตามระดับความวิกฤต (Triage) หากคุณแค่เป็นหวัดหรือปวดท้องธรรมดา คุณอาจต้องรอนานถึง 3-4 ชั่วโมง เพราะทีมแพทย์ต้องไปช่วยชีวิตคนไข้หัวใจหยุดเต้นหรืออุบัติเหตุรถชนก่อน

แผนกอายุรกรรม (Internal Medicine)

นี่คือแผนกที่ใหญ่ที่สุดและคนเยอะที่สุด หมออายุรกรรมเปรียบเสมือนนักสืบของร่างกาย คอยรักษาโรคทั่วไปที่ใช้ยาในการรักษาเป็นหลัก เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคกระเพาะอาหาร หรือไข้หวัดใหญ่ ซึ่งหลายคนมักสงสัยว่า แผนกอายุรกรรม ตรวจอะไรบ้าง

น้อยครั้งนักที่คนไข้จะรู้ว่าอาการปวดหัวเรื้อรัง อาจต้องมาจบที่แผนกนี้เพื่อปรับยาลดความดัน แทนที่จะไปแผนกศัลยกรรมระบบประสาท

แผนกศัลยกรรม (Surgery) และศัลยกรรมกระดูก (Orthopedics)

แผนกศัลยกรรมจัดการกับการรักษาที่ต้องผ่าตัดหรือทำหัตถการ ส่วนแผนกศัลยกรรมกระดูกและข้อ (Ortho) จะเน้นไปที่กระดูกหัก ข้อเสื่อม หรือเส้นเอ็นฉีกขาด

ใครเคยรถล้มแล้วกระดูกหักคงจำความรู้สึกตอนนั่งรอหน้าห้องฉีดวัคซีนบาดทะยักได้ดี ความปวดตุบๆ ที่แขนบวกกับกลิ่นแอลกอฮอล์ มันเป็นประสบการณ์ที่ไม่มีใครอยากเจอซ้ำสอง

กุมารเวชกรรม (Pediatrics) และสูตินรีเวชกรรม (OB-GYN)

กุมารเวชกรรมคือแผนกสำหรับเด็ก (มักนับตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 15 ปี) ส่วนสูตินรีเวชกรรมดูแลตั้งแต่การฝากครรภ์ ทำคลอด ไปจนถึงโรคเฉพาะของสตรี เช่น ซีสต์ในรังไข่ หรือมะเร็งปากมดลูก

แผนกสนับสนุนการรักษา (Support Services)

หมอเก่งแค่ไหนก็ทำงานไม่ได้ถ้าขาดแผนกเหล่านี้เบื้องหลัง

เวลาที่คุณหมอสั่งเจาะเลือดหรือเอ็กซเรย์ - ซึ่งข้อมูลทางการแพทย์ชี้ว่าการวินิจฉัยโรคส่วนใหญ่ต้องพึ่งพาผลจากห้องปฏิบัติการเหล่านี้ fileciteturn0file0 - ข้อมูลจากสิ่งส่งตรวจจะถูกส่งไปวิเคราะห์ในระบบปิดที่ซับซ้อนมาก แม้ว่าคนไข้อาจจะรู้สึกรำคาญที่ต้องนั่งรอผลนานหลายชั่วโมงก็ตาม

รังสีวิทยา (Radiology) จัดการเรื่องภาพถ่ายทอดสแกนทั้งหมด (X-ray, CT Scan, MRI) เภสัชกรรม (Pharmacy) ดูแลการจ่ายยา และห้องปฏิบัติการ (Lab) ตรวจเลือดและปัสสาวะ

ไม่รู้ว่าอาการที่เป็นอยู่ควรไปติดต่อที่แผนกไหน? (ตอบคำถามคาใจ)

จำข้อผิดพลาดร้ายแรงของคนไข้กว่า 80% ที่ผมเกริ่นไว้ตอนต้นได้ไหม? ข้อผิดพลาดนั้นคือ: การพยายามวินิจฉัยโรคเองแล้วเดินตรงไปที่แผนกเฉพาะทาง

สมมติคุณมีอาการปวดตา คุณอาจจะเดินดุ่มๆ ไปขอบัตรคิวที่แผนกจักษุวิทยา (หมอตา) ทันที แต่ในความเป็นจริง อาการปวดตานั้นอาจเกิดจากความดันโลหิตสูงปรี๊ด ซึ่งต้องรักษาที่แผนกอายุรกรรม หรือบางทีคุณปวดหลังมากจนอยากไปพบหมอกระดูก แต่สาเหตุแท้จริงคือโรคนิ่วในไต

ทางออกที่ฉลาดที่สุด. (5) แวะจุดคัดกรอง (Triage) ก่อนเสมอ. (5) พยาบาลคัดกรองถูกฝึกมาเพื่อประเมินอาการเบื้องต้น การคัดกรองที่ถูกต้องตั้งแต่แรกช่วยลดความแออัดในแผนกเฉพาะทางได้อย่างมีนัยสำคัญ^[6] และช่วยให้คุณเจอหมอที่ถูกโรคเร็วขึ้น

สรุปตัวย่อและชื่อเต็มภาษาอังกฤษของแผนกต่างๆ

กลุ่มการรับผู้ป่วยเข้าตรวจ

• แผนกผู้ป่วยใน - ต้องแอดมิท นอนค้างที่โรงพยาบาลเพื่อรักษาตัว

• แผนกผู้ป่วยนอก - ตรวจเสร็จ รับยา กลับบ้านได้ ไม่ต้องค้างคืน

• แผนกฉุกเฉิน - อุบัติเหตุรุนแรง ภาวะวิกฤตคุกคามชีวิต เปิด 24 ชั่วโมง

กลุ่มแผนกเฉพาะทาง (Specialties)

• กุมารเวชกรรม - รักษาโรคในเด็กและทารก

• อายุรกรรม - รักษาโรคทั่วไปด้วยยา เช่น เบาหวาน ความดัน โรคกระเพาะ

• ศัลยกรรม - รักษาด้วยการผ่าตัด หรือทำแผล หัตถการต่างๆ

• ศัลยกรรมกระดูกและข้อ - กระดูกหัก ข้อเสื่อม เอ็นฉีกขาด

• สูตินรีเวชกรรม - ฝากครรภ์ ทำคลอด และโรคเฉพาะสตรี

กลุ่มแผนกผู้ป่วยวิกฤต (Critical Care)

• หอผู้ป่วยวิกฤต - ดูแลผู้ป่วยหนักที่ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจหรือเฝ้าระวัง 24 ชม.

• หอผู้ป่วยทารกแรกเกิดวิกฤต - ทารกคลอดก่อนกำหนด หรือมีภาวะแทรกซ้อน

• หอผู้ป่วยวิกฤตโรคหัวใจ - สำหรับผู้ป่วยหัวใจวาย หรือหลังผ่าตัดหัวใจ

บทเรียนการเดาโรคเองของคุณสมชัย: เสียเวลาฟรีไป 3 ชั่วโมง

สมชัย พนักงานออฟฟิศวัย 45 ปีในกรุงเทพฯ มีอาการปวดท้องน้อยด้านขวาเรื้อรังมาสองวัน เขาค้นหาข้อมูลในเน็ตและมั่นใจร้อยเปอร์เซ็นต์ว่าตัวเองเป็นไส้ติ่งอักเสบ จึงเดินตรงดิ่งไปขอบัตรคิวที่แผนกศัลยกรรม (Surgery) ทันทีโดยไม่แวะจุดคัดกรองรวม

ผลลัพธ์คือความล้มเหลว สมชัยนั่งรอคิวอยู่ 2 ชั่วโมงด้วยความเจ็บปวด พอถึงคิว พยาบาลหน้าห้องตรวจวัดชีพจรและซักประวัติอย่างละเอียด ก่อนจะปฏิเสธการเข้าพบหมอศัลยกรรม และส่งเขากลับไปต่อคิวใหม่ที่แผนกอายุรกรรม (Internal Medicine) เขาทั้งโกรธและเหนื่อยล้าสุดๆ

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อพยาบาลคัดกรองแผนกอายุรกรรมถามถึงพฤติกรรมการกินกาแฟและการนอน ปรากฏว่าอาการปวดของเขาไม่ได้มาจากไส้ติ่ง แต่เป็นภาวะกรดไหลย้อนรุนแรง (GERD) ที่ทำให้กล้ามเนื้อหน้าท้องเกร็ง สมชัยตระหนักได้ว่าการพยายามเป็นหมอวินิจฉัยโรคเองทำให้เขาเสียเวลาไปครึ่งวัน

หลังจากได้ยาลดกรดและปรับพฤติกรรม อาการของเขาดีขึ้น 80% ภายใน 2 สัปดาห์ บทเรียนนี้สอนให้สมชัยรู้ว่า ครั้งต่อไปที่ไปโรงพยาบาล เขาจะเดินไปที่เคาน์เตอร์ 'พยาบาลคัดกรอง' เป็นอันดับแรกเสมอ ไม่ว่าจะมั่นใจในอาการตัวเองแค่ไหนก็ตาม