สายตาสั้นลงทุกปีไหม

สายตาสั้นลงทุกปีไหม? อายุ 18-21 ปีคือช่วงสายตาคงที่

การตั้งคำถามว่า สายตาสั้นลงทุกปีไหม ถือเป็นเรื่องสำคัญที่กลุ่มพนักงานออฟฟิศและผู้ที่ต้องทำงานกับหน้าจอดิจิทัลเป็นประจำไม่ละเลย. พฤติกรรมการจ้องหน้าจอต่อเนื่องส่งผลกระทบต่อสุขภาพดวงตาโดยตรง. การเรียนรู้การเปลี่ยนแปลงของดวงตาช่วยส่งผลดีต่อการวางแผนดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการวัดค่าสายตาที่คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริงในปัจจุบัน.

สายตาสั้นลงทุกปีไหม: ความจริงที่คุณอาจเข้าใจผิดมาตลอด

โดยปกติแล้ว สายตาสั้นจะไม่ได้เพิ่มขึ้นทุกปี ตลอดชีวิต แต่จะมีช่วงเวลาที่ค่าสายตาเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วคือช่วงวัยเด็กจนถึงวัยรุ่น เมื่ออายุเข้าสู่ช่วง 18 - 21 ปี โครงสร้างลูกตาจะเริ่มคงที่ ทำให้ค่าสายตาหยุดนิ่งหรือเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยเท่านั้^[1] น อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันพบว่าผู้ใหญ่หลายคนยังรู้สึกว่าสายตาสั้นลงทุกปี ซึ่งมักเกิดจากพฤติกรรมการใช้สายตามากกว่าการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของลูกตา

ผมจำได้แม่นตอนที่ตัวเองอายุ 25 ปี ช่วงนั้นผมทำงานหนักและจ้องคอมพิวเตอร์วันละ 10 ชั่วโมง พอไปตรวจสายตาประจำปีกลับพบว่าค่าสายตาสั้นเพิ่มขึ้นถึง 75 เอียงเพิ่มอีกนิดหน่อย ตอนนั้นผมตกใจมากเพราะคิดว่าตัวเองเป็นผู้ใหญ่แล้วสายตาน่าจะนิ่ง แต่จักษุแพทย์อธิบายว่านี่ไม่ใช่สายตาสั้นที่เพิ่มขึ้นจริง แต่มันคืออาการล้าของกล้ามเนื้อตาที่เกิดจากการเพ่งนานเกินไป

ทำไมเราถึงรู้สึกว่าสายตาสั้นเพิ่มขึ้นทุกปี?

สาเหตุหลักที่ทำให้คนวัยทำงานรู้สึกว่า สายตาสั้นลงเรื่อยๆ มักไม่ได้มาจากลูกตาที่ยาวขึ้นเหมือนในวัยเด็ก แต่เกิดจากภาวะที่เรียกว่า สายตาสั้นเทียม (Pseudo-myopia) ซึ่งเกิดจากการเกร็งค้างของกล้ามเนื้อในตาที่ใช้สำหรับเพ่งมองใกล้

การใช้งานหน้าจอดิจิทัลเกิน 6 - 8 ชั่วโมงต่อวันส่งผลให้กล้ามเนื้อตาทำงานหนักเกินไปจนไม่ยอมคลายตั^[2] ว เมื่อไป ตรวจวัดสายตาตามร้านแว่น ทั่วไปโดยไม่มีการหยอดยาขยายม่านตาเพื่อคลายการเพ่ง ค่าที่วัดได้มักจะสูงกว่าความเป็นจริงประมาณ 50 ถึง 100 มากกว่าครึ่งของพนักงานออฟฟิศที่มารับการตรวจมักมีภาวะนี้แฝงอยู่โดยไม่รู้ตัว

ลองสังเกตดูนะครับ ถ้าคุณรู้สึกว่ามองไกลเบลอหลังจากจ้องหน้าจอนานๆ แต่พอกลับมาพักผ่อนในวันหยุดยาวๆ แล้วการมองเห็นดีขึ้น นั่นคือสัญญาณชัดเจนของสายตาสั้นเทียม ไม่ใช่สายตาสั้นถาวรที่เพิ่มขึ้นแต่อย่างใด

ช่วงวัยกับการเปลี่ยนแปลงของค่าสายตา

เราสามารถแบ่งเกณฑ์การเปลี่ยนแปลงของสายตาตามช่วงอายุได้คร่าวๆ เพื่อให้คุณประเมินได้ว่าสิ่งที่กำลังเจอนั้นปกติหรือไม่

วัยเด็กถึงวัยรุ่น (7 - 18 ปี)

เป็นช่วงที่ สายตาสั้นมีโอกาสเพิ่มขึ้น ได้มากที่สุด เฉลี่ยปีละ 50 ถึง 100^[3] เนื่องจากร่างกายกำลังเจริญเติบโต ลูกตามีความยาวเพิ่มขึ้นตามวัย

วัยผู้ใหญ่ (19 - 40 ปี)

ค่าสายตามักจะคงที่ การเปลี่ยนแปลงเกิน 50 ต่อปีถือว่าผิดปกติและควรหาสาเหตุเพิ่มเติม เช่น โรคทางตาหรือพฤติกรรม Digital Eye Strain

วัยกลางคนขึ้นไป (40 ปีขึ้นไป)

จะเริ่มมีภาวะสายตายาวตามวัย (Presbyopia) เข้ามาแทรกแซง ทำให้มองใกล้ไม่ชัด แต่ค่าสายตาสั้นที่เคยมองไกลมักจะยังคงเดิม ยกเว้นในกรณีที่เป็นต้อกระจกซึ่งอาจทำให้สายตาสั้นกลับมาเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วอีกครั้ง

วิธีชะลอไม่ให้สายตาสั้นเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

แม้เราจะบังคับขนาดลูกตาไม่ได้ แต่เราสามารถควบคุมพฤติกรรมเพื่อ ลดโอกาสที่ค่าสายตาจะพุ่งสูงขึ้น ได้: กฎ 20-20-20: ทุกๆ 20 นาทีที่จ้องหน้าจอ ให้พักสายตามองไกล 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที เพื่อให้กล้ามเนื้อตาคลายการเพ่ง เพิ่มกิจกรรมกลางแจ้ง: การได้รับแสงสว่างจากธรรมชาติช่วยยับยั้งการยืดตัวของลูกตาได้ดีกว่าการอยู่แต่ในห้องแอร์ ปรับความสว่างหน้าจอ: อย่าเล่นมือถือในที่มืดสนิท เพราะจะทำให้กล้ามเนื้อตาเกร็งตัวมากกว่าปกติถึงเท่าตัว

บอกตามตรงครับ จากที่ผมเคยสงสัยว่า สายตาสั้นลงทุกปีไหม กฎ 20-20-20 ฟังดูง่ายแต่ทำยากที่สุด ผมเคยตั้งนาฬิกาปลุกไว้เลยในช่วงเดือนแรก เพราะถ้าไม่ทำ ตาจะสู้แสงไม่ได้และปวดกระบอกตาตอนท้ายวันมาก แต่เชื่อไหมว่าหลังจากทำได้ต่อเนื่อง 2 เดือน ผมไปวัดสายตาอีกรอบ ค่าที่เคยเพิ่มขึ้น 75 นั้นหายไปเกือบหมดเลยครับ

ความแตกต่างระหว่างสายตาสั้นจริงและสายตาสั้นเทียม

สายตาสั้นจริง (Myopia)

1. โครงสร้างลูกตายาวเกินไป หรือกระจกตามีความโค้งมากเกินไป
2. ใส่แว่นสายตา คอนแทคเลนส์ หรือทำเลสิก
3. คงที่ถาวร ไม่ลดลงเองได้แม้จะพักสายตา

สายตาสั้นเทียม (Pseudo-myopia) ⭐

1. กล้ามเนื้อตาเกร็งค้างจากการเพ่งมองใกล้เป็นเวลานานเกินไป
2. พักสายตา ปรับพฤติกรรม หรือใช้ยาหยอดตาคลายการเพ่งตามสั่งแพทย์
3. ค่าสายตาไม่แน่นอน เปลี่ยนไปตามความล้าของตาในแต่ละวัน

เคสคุณกิ๊ฟ: เมื่อแว่นใหม่ไม่ใช่ทางออกเสมอไป

คุณกิ๊ฟ กราฟิกดีไซเนอร์สาวในกรุงเทพฯ วัย 28 ปี เข้าพบจักษุแพทย์ด้วยความกังวลว่าทำไมต้องเปลี่ยนแว่นทุกปี โดยปีที่ผ่านมาเธอเปลี่ยนแว่นมาแล้ว 2 รอบ เพราะรู้สึกว่ามองไม่ชัดและปวดหัวบ่อยครั้ง

เธอพยายามตัดแว่นที่สั้นขึ้นเรื่อยๆ ตามที่ร้านแว่นแนะนำ แต่ใส่แล้วกลับรู้สึกมึนงงและเห็นภาพซ้อนในบางครั้ง ยิ่งช่วงเย็นที่ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์นานๆ เธอแทบจะมองเห็นทางเดินกลับบ้านเป็นภาพเบลอทั้งหมด

จักษุแพทย์ได้ทำการหยอดยาคลายกล้ามเนื้อตาและตรวจวัดใหม่อย่างละเอียด จึงพบว่าค่าสายตาจริงของเธอไม่ได้เพิ่มขึ้นเลย แต่สิ่งที่เพิ่มคือการเกร็งของกล้ามเนื้อตาจากการจ้องจอ 12 ชั่วโมงต่อวัน

หลังจากปรับมาใช้เลนส์ลดการเพ่งและใช้กฎ 20-20-20 อย่างเคร่งครัด อาการปวดหัวหายไป 90 เปอร์เซ็นต์ภายในหนึ่งเดือน และเธอไม่ต้องเสียเงินตัดแว่นใหม่ที่ค่าสายตาสูงเกินจริงอีกเลย