ยา steroid มีกี่ประเภท

ยา steroid มีกี่ประเภท: สรุปความปลอดภัยและชนิดของยา

การทำความเข้าใจว่า ยา steroid มีกี่ประเภท ช่วยให้ผู้ป่วยใช้ยาได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยยิ่งขึ้น. สเตียรอยด์ทางการแพทย์แต่ละชนิดมีวิธีออกฤทธิ์และข้อบ่งใช้แตกต่างกันตามจุดประสงค์ของการรักษา. การเรียนรู้ข้อมูลเหล่านี้มีความจำเป็นเพื่อป้องกันผลข้างเคียงและช่วยให้การรักษาโรคเรื้อรังได้ผลดีตามความคาดหวังของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ.

ยา steroid มีกี่ประเภท? ทำความเข้าใจก่อนใช้ผิด

คำถามนี้อาจสร้างความสับสนได้ง่าย เพราะต้องพิจารณาตามบริบทของการรักษา ยาที่จัดเป็น สเตียรอยด์ทางการแพทย์มีอะไรบ้าง แบ่งหลักๆ เป็น 3 ประเภทตามการออกฤทธิ์ ได้แก่ คอร์ติโคสเตียรอยด์ อะนาบอลิกสเตียรอยด์ และสเตียรอยด์เพศ

ตอนแรกผมกลัวมาก. ยอมรับตรงๆ ว่าเมื่อก่อนผมเหมารวมว่ามันคือยาสร้างกล้ามเนื้อที่อันตรายทั้งหมด แต่ในความเป็นจริง ยาต้านการอักเสบกลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์สามารถลดอาการบวมและอักเสบได้อย่างมีนัยสำคัญภายใน 48 ชั่วโมงแรกของการใช้งาน^[1] ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในภาวะฉุกเฉินหรืออาการแพ้รุนแรง

แต่มีข้อผิดพลาดร้ายแรงอย่างหนึ่งเกี่ยวกับการใช้งานที่คนจำนวนมากมักทำพลาด^[2] - ผมจะเปิดเผยให้ฟังในส่วนของรูปแบบการใช้งานด้านล่าง เพื่อให้คุณไม่ต้องเจอกับผลข้างเคียงที่หลีกเลี่ยงได้

สเตียรอยด์ทางการแพทย์มีอะไรบ้าง เจาะลึกทั้ง 3 กลุ่ม

น้อยครั้งมากที่ผมจะเห็นผู้ป่วยที่เข้าใจความแตกต่างนี้ตั้งแต่แรก ส่วนใหญ่มักสับสนระหว่าง ความแตกต่างของสเตียรอยด์แต่ละประเภท ระหว่างยาที่แพทย์สั่งกับยาที่ลักลอบใช้กันในฟิตเนส มาทำความเข้าใจไปทีละกลุ่มกันครับ

1. คอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids)

นี่คือกลุ่มยาที่พบได้บ่อยที่สุดในโรงพยาบาลและคลินิก ตัวยาจำพวก Prednisolone หรือ Dexamethasone ทำหน้าที่เลียนแบบฮอร์โมนคอร์ติซอลที่ต่อมหมวกไตสร้างขึ้นตามธรรมชาติ

หน้าที่หลักของมันคือการกดการทำงานของภูมิคุ้มกันและลดการอักเสบ สำหรับคนที่เป็นโรคหอบหืดรุนแรง ภูมิแพ้ หรือโรคแพ้ภูมิตัวเอง ยาตัวนี้คือสิ่งจำเป็น ลองนึกภาพแบบนี้. มันเหมือนรถดับเพลิงที่รีบเข้าไปฉีดน้ำระงับเปลวไฟแห่งการอักเสบในร่างกายของคุณก่อนที่มันจะลุกลาม

2. อะนาบอลิกสเตียรอยด์ (Anabolic Steroids)

ตัวนี้แหละที่มักเป็นข่าวหน้าหนึ่งบ่อยๆ มันคือฮอร์โมนสังเคราะห์ที่เลียนแบบเทสโทสเตอโรน ทางการแพทย์จะใช้เพื่อรักษาภาวะฮอร์โมนเพศชายบกพร่อง หรือช่วยรักษาภาวะสูญเสียมวลกล้ามเนื้อจากโรคร้ายแรงอย่างมะเร็ง

แต่มันมีมุมมืด. การลักลอบใช้เพื่อสร้างกล้ามเนื้อแบบผิดวัตถุประสงค์เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงทำลายระบบการทำงานของตับในระยะยาวด้วย ^[3]

3. สเตียรอยด์เพศ (Sex Steroids)

ฟังดูไกลตัว แต่มันอยู่ใกล้กว่าที่คุณคิด ยาคุมกำเนิดหรือยาปรับฮอร์โมนต่างๆ ก็จัดอยู่ในกลุ่มนี้ ไม่ว่าจะเป็นเอสโตรเจน โปรเจสเตอโรน หรือแอนโดรเจน ล้วนมีหน้าที่ควบคุมระบบสืบพันธุ์และการเจริญเติบโต การใช้งานยาในกลุ่มนี้มักต้องอยู่ภายใต้การดูแลของสูตินรีแพทย์อย่างใกล้ชิด

ชนิดของยาเสตียรอยด์ แบ่งตามรูปแบบการใช้งาน

นี่คือข้อผิดพลาดที่ผมได้พูดทิ้งท้ายไว้ก่อนหน้านี้: การไม่เข้าใจว่า ชนิดของยาเสตียรอยด์ ที่ต่างกันมีอัตราการดูดซึมและผลข้างเคียงที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง

ชนิดรับประทาน (Oral)

ยาเม็ดหรือยาน้ำมักใช้เมื่อการอักเสบกระจายไปทั่วร่างกาย ข้อควรระวังคือการใช้ต่อเนื่องนานๆ จะทำให้เกิดผลข้างเคียงระบบร่างกายได้ แพทย์จึงมักสั่งให้ทานเป็นระยะเวลาสั้นๆ แล้วค่อยๆ ลดโดสลง

ชนิดทาภายนอก (Topical)

ผมเคยทำพลาดมาแล้ว. ตอนนั้นผมเป็นผื่นคันเรื้อรัง เลยบีบยาทาแบบหนาเตอะเพราะคิดว่าจะหายเร็วขึ้น ผลคือแสบผิวไปหมดและผิวบางจนเห็นเส้นเลือด ยาทาแบบนี้ - ไม่ว่าจะเป็นเนื้อครีมหรือขี้ผึ้ง - ควรทาแค่บางๆ บริเวณที่มีอาการเท่านั้น

ชนิดพ่นหรือสูด (Inhaled)

ข่าวดีสำหรับคนเป็นภูมิแพ้และหอบหืด ยาพ่นสเตียรอยด์สำหรับโรคหอบหืดมีปริมาณยาที่ถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดน้อยกว่า 1%^[4] ซึ่งหมายความว่ามันออกฤทธิ์เฉพาะที่ในหลอดลม ทำให้ปลอดภัยมากสำหรับการใช้ในระยะยาว

ชนิดฉีด (Injected)

มักใช้ฉีดเข้าข้อต่อเพื่อลดอาการปวดอักเสบเฉพาะจุด หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อในกรณีฉุกเฉิน แพทย์มักจะจำกัดจำนวนครั้งในการฉีดต่อปีเพื่อป้องกันข้อเข่าหรือกระดูกอ่อนเสื่อมสภาพจากการใช้ ประเภทของสเตียรอยด์ อย่างไม่เหมาะสม

ความแตกต่างของสเตียรอยด์แต่ละประเภท

คอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids)

ลดการอักเสบ กดภูมิคุ้มกัน รักษาภูมิแพ้และหอบหืด

เป็นยารักษาโรคที่ต้องสั่งโดยแพทย์หรือเภสัชกร

ผิวบาง น้ำหนักตัวเพิ่ม กระดูกพรุน (หากกินต่อเนื่องนานๆ)

ยาทา ยาพ่น ยาเม็ด ยาฉีดเข้าข้อต่อ

อะนาบอลิกสเตียรอยด์ (Anabolic Steroids)

รักษาภาวะฮอร์โมนเพศชายต่ำ หรือเสริมสร้างมวลกล้ามเนื้อ

ผิดกฎหมายหากใช้เพื่อการกีฬาหรือเพาะกายโดยไม่มีข้อบ่งชี้

ตับเสื่อม ความเสี่ยงโรคหัวใจเพิ่มขึ้น พฤติกรรมก้าวร้าว

ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ยาเม็ด

ประสบการณ์การรับมือกับโรคผื่นแพ้ของพลอย

พลอย พนักงานออฟฟิศอายุ 32 ปีในกรุงเทพฯ มีผื่นแพ้เรื้อรังที่แขน เธอเลี่ยงการใช้ยาทาสเตียรอยด์เด็ดขาดเพราะกลัวผิวบางตามที่เคยอ่านเจอในอินเทอร์เน็ต

เธอหันไปใช้ครีมสมุนไพรทาแทนเป็นเวลาหนึ่งเดือน ผลคือผื่นลามหนักกว่าเดิมและคันจนนอนไม่หลับ แขนบวมแดงและมีน้ำเหลืองซึม รบกวนการใช้ชีวิตอย่างมาก

เมื่อทนไม่ไหว เธอตัดสินใจไปพบแพทย์ผิวหนัง หมออธิบายว่ายาคอร์ติโคสเตียรอยด์ความเข้มข้นต่ำ หากทาบางๆ แค่ 5 วันตามสั่ง จะไม่ทำให้ผิวบาง และการปล่อยให้อักเสบเรื้อรังต่างหากที่ทำลายผิว

พลอยเริ่มทายาบางๆ เช้าเย็นตามคำแนะนำ ผื่นอักเสบลดลง 80% ในเวลาแค่ 3 วัน เธอได้เรียนรู้ว่าความกลัวเกินเหตุทำให้ตัวเองต้องทนทรมานฟรีๆ ยาไม่ใช่ผู้ร้ายถ้าใช้อย่างถูกต้อง

ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ความรู้เท่านั้น ไม่สามารถแทนที่คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคได้ สภาพร่างกายของแต่ละบุคคลมีความแตกต่างกัน โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนแปลงการใช้ยาสเตียรอยด์ทุกชนิด