SME ในไทยมีอะไรบ้าง

SME ในไทยมีอะไรบ้าง: เกณฑ์รายได้และขนาดวิสาหกิจ

การทำความเข้าใจเรื่อง SME ในไทยมีอะไรบ้าง ช่วยให้ผู้ประกอบการทราบเกณฑ์ขนาดธุรกิจและสิทธิประโยชน์ต่างๆ การศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมช่วยป้องกันความสับสนและเสริมสร้างความพร้อมในการดำเนินธุรกิจให้ถูกต้องตามโครงสร้างเศรษฐกิจปัจจุบัน

SME ในไทยมีอะไรบ้าง และแบ่งตามเกณฑ์อะไร

วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือที่เรียกกันติดปากว่า SME มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบเศรษฐกิจไทย เนื่องจากเป็นฐานรากที่ขับเคลื่อนการจ้างงานและการสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศ การทำความเข้าใจว่า SME ในไทยมีอะไรบ้างและใช้เกณฑ์ใดในการแบ่งประเภทถือเป็นเรื่องจำเป็นสำหรับผู้ประกอบการและผู้ที่สนใจเริ่มต้นธุรกิจ

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ได้กำหนด เกณฑ์ธุรกิจ SME สสว มาตรฐานในการแบ่งขนาดธุรกิจไว้อย่างชัดเจน โดยพิจารณาจาก 2 ปัจจัยหลักคือ รายได้ต่อปี และจำนวนการจ้างงาน ซึ่งเกณฑ์เหล่านี้จะมีความแตกต่างกันไปตามลักษณะของภาคธุรกิจ เช่น ภาคการผลิต ภาคการค้า (ขายส่ง/ขายปลีก) และภาคบริการ

ประเภทของธุรกิจ SME ตามเกณฑ์ของ สสว.

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนว่า SME ในประเทศไทย มีกี่ประเภท อะไรบ้าง เราสามารถจำแนกออกเป็น 3 ระดับหลักตามขนาดของกิจการ ดังนี้ครับ

วิสาหกิจรายย่อย (Micro Enterprise)

วิสาหกิจรายย่อยคือธุรกิจขนาดเล็กที่สุดในกลุ่ม SME มักเป็นกิจการในครอบครัว ร้านค้าปลีกขนาดเล็กรายทาง หรือฟรีแลนซ์ที่เริ่มขยายตัวเป็นธุรกิจ โดยมีเกณฑ์รายได้ไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี และมีการจ้างงานไม่เกิน 5 คน

ธุรกิจกลุ่มนี้มีความยืดหยุ่นสูงมาก ปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงได้ไว แต่ก็มีความเปราะบางด้านเงินทุนหมุนเวียนสูงเช่นกัน

วิสาหกิจขนาดย่อม (Small Enterprise)

ขยับขึ้นมาอีกระดับคือวิสาหกิจขนาดย่อม ซึ่งเป็นธุรกิจที่มีการบริหารจัดการที่เป็นระบบมากขึ้น มีหน้าร้านหรือสถานประกอบการที่ชัดเจน โดยมีเกณฑ์รายได้ไม่เกิน 100 ล้านบาทต่อปี และมีการจ้างงานไม่เกิน 50 คน

กิจการในกลุ่มนี้มักเริ่มมีทีมงานเฉพาะทาง เช่น ทีมบัญชี ทีมการตลาด หรือทีมขาย เพื่อรองรับฐานลูกค้าที่กว้างขึ้น

วิสาหกิจขนาดกลาง (Medium Enterprise)

วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม มีอะไรบ้าง คือกลุ่มที่ใหญ่ที่สุดในบรรดา SME มีโครงสร้างองค์กรที่ซับซ้อนขึ้น มีการใช้เทคโนโลยีและระบบautomation เข้ามาช่วยในการดำเนินงาน โดยมีเกณฑ์รายได้ไม่เกิน 100-500 ล้านบาทต่อปี และมีการจ้างงานไม่เกิน 50-200 คน

ธุรกิจระดับนี้มักมีความพร้อมในการขยายตลาดไปต่างประเทศ หรือเตรียมตัวเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ในอนาคต

ความแตกต่างของเกณฑ์ในแต่ละภาคธุรกิจ

สิ่งที่หลายคนมักสับสนคือ เกณฑ์รายได้และจำนวนการจ้างงานของแต่ละ ประเภทของธุรกิจ SME จะไม่เท่ากันเป๊ะๆ โดยภาคการผลิตสินค้ามักจะมีเพดานการจ้างงานและรายได้ที่สูงกว่าภาคการค้าปลีกหรือภาคบริการ เนื่องจากต้องใช้แรงงานและเครื่องจักรจำนวนมากในการขับเคลื่อนสายการผลิต

ตัวอย่างธุรกิจ SME ในไทย เช่น ธุรกิจค้าส่งอาจมีรายได้สูงแต่ใช้จำนวนคนน้อย ขณะที่ธุรกิจบริการอาจเน้นบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ดังนั้น การตรวจสอบเกณฑ์ที่ถูกต้องจึงต้องดูประเภทกิจการประกอบด้วยเสมอ

เปรียบเทียบขนาดและเกณฑ์ของธุรกิจ SME ในไทย

วิสาหกิจรายย่อย

ไม่เกิน 1.8 ล้านบาท

ไม่เกิน 5 คน

ร้านค้ารายย่อย โชห่วย ร้านอาหารขนาดเล็ก หรือฟรีแลนซ์

วิสาหกิจขนาดย่อม

ไม่เกิน 100 ล้านบาท

ไม่เกิน 50 คน

ร้านค้าปลีกขนาดกลาง บริษัทเอเจนซี่ หรือโรงงานขนาดย่อม

วิสาหกิจขนาดกลาง

100 - 500 ล้านบาท

50 - 200 คน

โรงงานผลิตขนาดกลาง บริษัทขนส่ง หรือโรงแรมขนาดกลาง

เส้นทางร้านกาแฟของมานพ จากวิสาหกิจรายย่อยสู่ขนาดย่อม

มานพเปิดร้านกาแฟเล็กๆ ในย่านพุทธมณฑล สาย 4 จ้างพนักงานในร้านแค่ 2 คน รายได้ช่วงปีแรกอยู่ราวๆ 1.2 ล้านบาท จัดอยู่ในกลุ่มวิสาหกิจรายย่อยตามเกณฑ์ สสว.

ช่วงแรกมานพเจออุปสรรคเรื่องการควบคุมต้นทุนวัตถุดิบและบริหารเวลาเปิดปิดร้านด้วยตัวเองจนร่างกายล้า แต่เขาค่อยๆ ปรับระบบบัญชีและเพิ่มช่องทางเดลิเวอรี

หลังจากทำตลาดออนไลน์อย่างจริงจัง ยอดขายเติบโตขึ้นเรื่อยๆ จนขยายสาขาเพิ่มเป็น 3 แห่ง มีพนักงานรวมกัน 18 คน และมีรายปีพุ่งทะยานไปถึง 15 ล้านบาท

ปัจจุบันกิจการของมานพย้ายขยับขึ้นมาอยู่ในกลุ่มวิสาหกิจขนาดย่อมอย่างเป็นทางการ พร้อมทั้งวางแผนจดทะเบียนบริษัทเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือในระยะยาว