จอคอมอยู่ระดับไหน

0 ครั้งเข้าชม
คำตอบของจอคอมอยู่ระดับไหนคือระดับสายตาเมื่อมองตรงอยู่ในแนวเดียวกับขอบบนของหน้าจอ. กึ่งกลางจออยู่ต่ำกว่าระดับสายตาแนวราบประมาณ 15 ถึง 20 องศาและเอนจอไปด้านหลัง 10 ถึง 20 องศาตามมาตรฐานความปลอดภัยในการทำงาน.
ความคิดเห็น 0 ครั้งถูกใจ

จอคอมอยู่ระดับไหน: 15-20 องศาจากระดับสายตาและมุมเอนจอ

การตั้งคำถามว่า จอคอมอยู่ระดับไหนเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องทำงานหน้าคอมพิวเตอร์เป็นประจำ เพื่อป้องกันอาการตาแห้งและการระเหยของน้ำตาอย่างชัดเจน. การจัดตำแหน่งหน้าจอให้ตั้งฉากกับแนวสายตาช่วยลดแสงสะท้อนจากหลอดไฟด้านบนได้อย่างมีประสิทธิภาพ. ติดตามรายละเอียดวิธีจัดระดับและมุมเอียงของหน้าจอที่ถูกต้องตามมาตรฐานความปลอดภัยในการทำงานด้านล่าง.

จอคอมอยู่ระดับไหนถึงจะเหมาะสมและไม่ปวดคอ?

คำถามที่ว่าจอคอมอยู่ระดับไหนจึงจะดีที่สุดนั้น สามารถปรับใช้ได้หลากหลายตามสรีระและลักษณะโต๊ะทำงานของแต่ละคน แต่โดยหลักการแล้ว จอคอมพิวเตอร์ควรปรับให้อยู่ในระดับสายตา โดยให้กึ่งกลางของจอหรือขอบบนสุดอยู่ในระดับสายตาพอดีกับระดับเก้าอี้ที่นั่ง และตั้งอยู่ห่างจากสายตาประมาณ 2.5 ฟุต (หรือราว 50-76 เซนติเมตร) เพื่อป้องกันไม่ให้ต้องเงยหน้าหรือก้มหน้ามองจอนานเกินไปจนกระดูกต้นคอเสียรูปได้

หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมระยะห่างและระดับความสูงจึงส่งผลกระทบต่อร่างกายมากขนาดนั้น ความจริงแล้วพนักงานออฟฟิศจำนวนมากมักเผชิญกับอาการปวดคอเรื้อรังจากการจัดวางหน้าจอที่ไม่สัมพันธ์กับระดับสายตา[1] ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นว่าท่านั่งทำงานที่ไม่สมดุลสร้างแรงกดทับสะสมต่อกล้ามเนื้อบ่าไหล่และกระดูกต้นคออย่างต่อเนื่องตลอดวันทำงาน พูดตรงๆ เลยนะ ตอนที่ผมเริ่มทำงานหน้าคอมใหม่ๆ ผมเคยวางจอไว้ต่ำกว่าสายตาเยอะมาก คิดว่าคงไม่เป็นไร ผลคือผ่านไปแค่สองสัปดาห์ คอแข็งจนหันซ้ายขวาแทบไม่ได้ ปวดร้าวลงสะบักเหมือนมีใครเอาเข็มมาทิ่มตลอดเวลา

แต่ยังมีจุดพลาดสำคัญอีกอย่างที่คนทำงานกว่า 80% มักมองข้ามเวลาจัดโต๊ะคอม ซึ่งไม่ได้อยู่ที่ตัวหน้าจอเพียงอย่างเดียว แต่ซ่อนอยู่ในความสัมพันธ์ระหว่างเก้าอี้กับระดับสายตา เดี๋ยวผมจะเฉลยให้ฟังในส่วนของวิธีปรับเก้าอี้และโต๊ะทำงานด้านล่างนี้

ระดับจอคอมพิวเตอร์ที่เหมาะสมตามหลักสรีรศาสตร์

การจัดวางระดับจอคอมพิวเตอร์ที่เหมาะสมไม่ใช่แค่การยกจอให้สูงขึ้น แต่เป็นการสร้างมุมมองที่เป็นธรรมชาติที่สุดสำหรับดวงตาและกระดูกต้นคอ เมื่อมองตรงไปข้างหน้า สายตาควรตกกระทบที่กึ่งกลางจอหรือบริเวณ 1 ใน 3 ด้านบนของหน้าจอโดยไม่ต้องขยับศีรษะขึ้นลง

ความสูงและมุมเอียงของหน้าจอ

ตามมาตรฐานความปลอดภัยในการทำงาน ระดับสายตาเมื่อมองตรงควรอยู่แนวเดียวกับขอบบนของหน้าจอ หรือให้กึ่งกลางจออยู่ต่ำกว่าระดับสายตาในแนวราบประมาณ 15 ถึง 20 องศา มุมมองที่เอียงลงเล็กน้อยนี้ช่วยให้เปลือกตาปิดคลุมกระจกตาได้มากขึ้น ลดอาการตาแห้งและการระเหยของน้ำตาได้อย่างชัดเจน นอกจากนี้ควรเอนหน้าจอไปด้านหลังประมาณ 10 ถึง 20 องศา เพื่อให้ระนาบของจอตั้งฉากกับแนวสายตาและลดแสงสะท้อนจากหลอดไฟด้านบน [3]

ระยะห่างจากจอคอมพิวเตอร์ที่พอดี

ระยะห่างจากจอคอมพิวเตอร์ที่แนะนำคือประมาณ 20 ถึง 40 นิ้ว (ราว 50 ถึง 100 เซนติเมตร)[4] ระยะนี้ช่วยให้ดวงตาสามารถกวาดมองข้อมูลได้ทั่วทั้งหน้าจอโดยไม่ต้องกรอกตาไปมาอย่างรุนแรงหรือยื่นคอไปข้างหน้าเพื่อเพ่งอ่านตัวอักษรขนาดเล็ก หากใช้จอขนาดใหญ่ตั้งแต่ 27 ถึง 32 นิ้ว อาจขยับระยะห่างออกไปเป็น 70 ถึง 100 เซนติเมตร เพื่อรักษาขอบเขตการมองเห็นที่สบายตา

ง่ายๆ แค่นั้นเลย

ในประสบการณ์ส่วนตัวของผมที่เคยลองใช้จอขนาด 27 นิ้วบนโต๊ะทำงานที่มีความลึกแค่ 60 เซนติเมตร บอกเลยว่าอึดอัดสุดๆ เพราะจอมันอยู่ใกล้หน้าเกินไปจนต้องหันคอไปมาเวลาอ่านไฟล์ตารางงาน สุดท้ายผมต้องซื้อขาจับจอแบบหนีบโต๊ะมาติดเพื่อดันจอให้ถอยออกไปชิดผนังมากขึ้น อาการล้าตาและตึงคอก็หายไปเกือบหมด

มองจอคอมนานๆ ปวดคอ เกิดจากอะไรและเสี่ยงกระดูกต้นคอเสียรูปจริงไหม?

อาการมองจอคอมนานๆ ปวดคอ มักเกิดจากการที่ศีรษะโน้มไปข้างหน้าหรือเงยหน้าขึ้นเป็นเวลานาน จนกล้ามเนื้อคอและบ่าต้องออกแรงเกร็งเพื่อพยุงน้ำหนักศีรษะตลอดเวลา หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ปรับท่านั่งทำงาน แรงกดทับที่ผิดธรรมชาติจะเร่งให้หมอนรองกระดูกและกระดูกต้นคอเกิดความเสื่อมหรือเสียรูปได้ในระยะยาว

ข้อมูลทางการแพทย์ด้านอาชีวอนามัยระบุว่า ในกลุ่มคนทำงานออฟฟิศที่เริ่มมีอาการปวดคอจากการนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ มีโอกาสพัฒนาไปสู่ภาวะปวดคอเรื้อรังภายในระยะเวลาหนึ่งปี[5] ตัวเลขนี้ชี้ให้เห็นว่าอาการปวดตึงเล็กน้อยในวันนี้ไม่ใช่เรื่องที่จะมองข้ามได้ เพราะเมื่อกระดูกต้นคอสูญเสียความโค้งตามธรรมชาติ (ภาวะกระดูกคอตรง) เส้นประสาทบริเวณต้นคออาจถูกกดทับจนเกิดอาการชาลงแขนหรือปวดศีรษะเรื้อรังตามมา

หลายคนเข้าใจผิดว่าแค่ซื้อเก้าอี้เพื่อสุขภาพราคาแพงมาใช้แล้วอาการปวดคอจะหายขาด แต่ในความเป็นจริง ต่อให้เก้าอี้ดีแค่ไหน ถ้าตำแหน่งจอคอมยังบังคับให้คุณต้องก้มมองหรือเงยหน้าค้างไว้ กล้ามเนื้อคอก็ยังพังอยู่ดี ความสมดุลของทั้งระบบสำคัญกว่าอุปกรณ์ชิ้นเดียวเสมอ

หมายเหตุ: หากคุณมีอาการปวดคออย่างรุนแรง มีอาการชาหรืออ่อนแรงร้าวลงแขนและมือ หรือปวดต่อเนื่องนานเกินกว่า 1 สัปดาห์แม้จะพักผ่อนแล้ว ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

วิธีปรับจอคอมให้อยู่ในระดับสายตาให้สัมพันธ์กับเก้าอี้และโต๊ะทำงาน

วิธีปรับจอคอมให้อยู่ในระดับสายตาที่ถูกต้องเริ่มต้นจากการจัดระเบียบท่านั่งบนเก้าอี้ทำงานให้มั่นคงก่อนเป็นอันดับแรก จากนั้นจึงค่อยปรับระดับความสูงของโต๊ะและหน้าจอให้สอดรับกับระดับสายตาโดยธรรมชาติ ไม่ใช่การปรับตัวเราให้เข้าหาหน้าจอ

และนี่คือจุดพลาดสำคัญที่ผมเกริ่นไว้ในตอนต้น: คนส่วนใหญ่มักรีบปรับความสูงของจอก่อนที่จะปรับความสูงของเก้าอี้ทำงาน เมื่อเก้าอี้สูงหรือต่ำเกินไป ระดับสายตาที่วัดไว้จึงคลาดเคลื่อนทั้งหมด ทำให้ต้องมานั่งห่อไหล่หรือเกร็งคออยู่ดี

ขั้นตอนการจัดวางที่ถูกต้องและทำตามได้ทันทีมีดังนี้: 1. ปรับเก้าอี้ทำงาน: นั่งให้เต็มก้น หลังชิดพนักพิง ปรับความสูงให้ฝ่าเท้าราบสนิทกับพื้นและเข่าทำมุมประมาณ 90 องศา 2. จัดระดับข้อศอกและโต๊ะ: วางแขนบนที่วางแขนหรือหน้าโต๊ะให้ข้อศอกทำมุม 90 ถึง 100 องศา หัวไหล่ผ่อนคลายไม่ยกเกร็ง 3. ตั้งระดับหน้าจอ: นั่งตัวตรง หลับตาแล้วลืมตาขึ้นมองตรงไปข้างหน้า จุดที่สายตามองเห็นควรอยู่บริเวณขอบบนของจอหรือกึ่งกลางจอพอดี 4. วัดระยะห่าง: ยื่นแขนออกไปข้างหน้าตรงๆ ปลายนิ้วกลางควรแตะถึงหน้าจอพอดี ซึ่งจะเท่ากับระยะห่างประมาณ 2.5 ฟุต

จริงอยู่ที่ตำราส่วนใหญ่แนะนำให้วางขอบบนของจอไว้ที่ระดับสายตาเป๊ะๆ แต่จากที่ผมทดลองปรับโต๊ะทำงานให้เพื่อนร่วมงานมาหลายคน ผมพบว่าคนที่ใช้แว่นตาเลนส์โปรเกรสซีฟหรือคนที่มีรูปร่างสูงมักจะสบายคอกว่าหากลดระดับจอลงมาอีกเล็กน้อยเพื่อให้มองผ่านเลนส์ส่วนล่างได้ถนัดโดยไม่ต้องเงยหน้าขึ้น สรุปคือยึดหลักเกณฑ์เป็นตัวตั้ง แล้วปรับละเอียดตามความรู้สึกตึงของกล้ามเนื้อคอคุณเอง

เรื่องนี้สำคัญมาก

บางครั้งเวลาเรานั่งทำงานไปนานๆ สัก 2 หรือ 3 ชั่วโมง ร่างกายจะเริ่มล้าและเผลอไถลตัวลงบนเก้าอี้โดยไม่รู้ตัว - ซึ่งจุดนี้แหละที่ทำให้ระดับสายตาที่ตั้งไว้ตอนเช้าเพี้ยนไปหมด - จนสุดท้ายเราก็กลับมานั่งก้มคอเหมือนเดิม ดังนั้นการลุกขึ้นยืดเส้นยืดสายทุกๆ 30 ถึง 60 นาทีจึงช่วยรีเซ็ตท่านั่งและลดภาระของสุขภาพร่างกายได้ดีกว่าการนั่งนิ่งๆ ในท่าที่สมบูรณ์แบบตลอดทั้งวันเสียอีก

เปรียบเทียบอุปกรณ์เสริมสำหรับปรับระดับจอคอมพิวเตอร์

หากขาตั้งจอเดิมปรับความสูงไม่ได้ การเลือกใช้อุปกรณ์เสริมที่เหมาะสมจะช่วยให้จัดระดับสายตาได้แม่นยำและมั่นคงขึ้น

ขาจับจอคอมพิวเตอร์ (Monitor Arm)

  1. เหมาะสำหรับผู้ที่ทำงานหน้าคอมวันละ 6 ชั่วโมงขึ้นไป หรือใช้ 2 หน้าจอพร้อมกัน
  2. ราคาปานกลางถึงสูง (ประมาณ 800 - 3,000 บาท) ขึ้นอยู่กับระบบโช้คแก๊ส
  3. ประหยัดพื้นที่บนโต๊ะได้มาก เพราะยึดกับขอบโต๊ะแทนฐานวางแบบเดิม
  4. ปรับความสูง ระยะห่าง และมุมก้มเงยได้อย่างอิสระทุกทิศทาง

แท่นวางจอคอมพิวเตอร์ (Monitor Stand)

  1. เหมาะสำหรับโต๊ะทำงานทั่วไปที่ต้องการเพิ่มความสูงจอขึ้นอีก 8 - 12 เซนติเมตร
  2. ประหยัดและเข้าถึงง่าย (ประมาณ 250 - 900 บาท)
  3. ช่วยจัดระเบียบโต๊ะโดยมีช่องด้านล่างสำหรับสอดเก็บคีย์บอร์ดหรือสมุดโน้ต
  4. เพิ่มความสูงได้ตามระดับความสูงคงที่ของแท่นวาง ปรับระยะเข้าออกไม่ได้

การวางซ้อนหนังสือหรือกล่อง (วิธีแก้ขัดชั่วคราว)

  1. เหมาะสำหรับทดลองหาระดับสายตาที่พอดีก่อนตัดสินใจซื้ออุปกรณ์จริง
  2. ไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม
  3. กินพื้นที่หน้าโต๊ะและอาจดูไม่เป็นระเบียบ
  4. ปรับความสูงได้ตามความหนาของหนังสือ แต่ปรับมุมเอียงหน้าจอไม่ได้
สำหรับคนทำงานประจำที่ต้องการความแม่นยำในการปรับระดับสายตาและระยะห่าง ขาจับจอคอมพิวเตอร์คือตัวเลือกที่คุ้มค่าที่สุดในระยะยาว แต่หากโต๊ะทำงานมีความลึกจำกัดและต้องการแค่ยกจอให้สูงขึ้น แท่นวางจอคอมพิวเตอร์ก็เพียงพอต่อการป้องกันอาการปวดคอแล้ว

การปรับโต๊ะทำงานของนนท์: แก้อาการปวดคอเรื้อรังใน 3 สัปดาห์

นนท์ กราฟิกดีไซเนอร์วัย 29 ปีในกรุงเทพฯ ต้องนั่งทำงานหน้าจอวันละ 9 ชั่วโมงและเริ่มมีอาการปวดตึงต้นคอร้าวไปถึงขมับทุกเย็น เขาพยายามแก้ด้วยการซื้อเก้าอี้เพื่อสุขภาพตัวใหม่ราคาเกือบหมื่นบาท แต่อาการปวดคอก็ยังไม่ดีขึ้น

ช่วงแรกนนท์คิดว่าตัวเองนั่งหลังค่อม จึงพยายามฝืนนั่งตัวตรงเกร็งตลอดเวลา แต่กลับทำให้ปวดบ่ามากขึ้นเพราะขาตั้งจอเดิมวางอยู่บนโต๊ะโดยตรง ทำให้กึ่งกลางจออยู่ต่ำกว่าระดับสายตาเกือบ 15 เซนติเมตร

นนท์จึงทดลองนำกล่องกระดาษแข็งมารองใต้ฐานจอให้กึ่งกลางจอขึ้นมาอยู่ในระดับสายตา และขยับจอออกห่างประมาณ 2.5 ฟุต ทันทีที่ปรับเสร็จ เขารู้สึกได้ทันทีว่าไม่ต้องก้มคอลงไปมองจออีกต่อไป

หลังจากเปลี่ยนมาใช้ขาจับจอแบบปรับระดับได้และทำตามการจัดวางนี้ต่อเนื่อง 3 สัปดาห์ อาการปวดตึงต้นคอช่วงเย็นลดลงจนแทบหายสนิท และไม่ต้องพึ่งยาคลายกล้ามเนื้ออีกเลย

การจัดมุมทำงานที่บ้านของแพรว: เมื่อโน้ตบุ๊กทำร้ายกระดูกต้นคอ

แพรว พนักงานบัญชีวัย 32 ปีในเชียงใหม่ ต้องทำงานจากที่บ้านด้วยโน้ตบุ๊กหน้าจอ 14 นิ้วบนโต๊ะอาหาร เธอเริ่มปวดสะบักและรู้สึกชาที่ปลายนิ้วหลังจากทำงานติดต่อกัน 2 เดือน

แพรวลองปรับเก้าอี้ให้ต่ำลงสุดเพื่อหวังให้สายตาตรงกับจอโน้ตบุ๊ก แต่กลายเป็นว่าโต๊ะอาหารสูงเกินไปจนเธอต้องยกไหล่ขึ้นตลอดเวลาขณะพิมพ์งาน ทำให้ปวดบ่าหนักกว่าเดิม

เธอตัดสินใจซื้อแท่นวางโน้ตบุ๊กมายกหน้าจอขึ้นให้อยู่ในระดับสายตา พร้อมต่อคีย์บอร์ดและเมาส์แยกต่างหาก เพื่อให้วางแขนบนโต๊ะได้ในมุม 90 องศาอย่างเป็นธรรมชาติ

ภายในเวลา 2 สัปดาห์ อาการยกไหล่เกร็งและปวดต้นคอก็ทุเลาลงอย่างชัดเจน ทำให้เธอทำงานปิดงบประจำเดือนได้อย่างสบายตัวมากขึ้น

คำแนะนำอื่นๆ

กึ่งกลางจอหรือขอบบนจอ ควรอยู่ระดับสายตากันแน่?

สามารถใช้ได้ทั้งสองแบบขึ้นอยู่กับขนาดหน้าจอครับ สำหรับจอขนาดมาตรฐาน 22-24 นิ้ว การวางขอบบนจอให้อยู่ระดับสายตาจะช่วยให้กึ่งกลางจอทำมุมก้มลง 15-20 องศาพอดี แต่หากเป็นจอขนาดเล็กหรือคุณชอบมองตรง การให้กึ่งกลางจออยู่ระดับสายตาก็ช่วยให้ไม่ต้องก้มคอเช่นกัน

ทำไมมองจอคอมนานๆ ปวดคอ ทั้งที่ปรับจอสูงแล้ว?

อาการปวดคอมักไม่ได้เกิดจากความสูงของจอเพียงอย่างเดียวครับ อาจเกิดจากระยะห่างที่ไกลเกินไปจนคุณเผลอยื่นหน้าไปข้างหน้า หรือตัวอักษรบนจอเล็กเกินไปจนต้องเพ่งสายตา ลองขยับจอเข้ามาให้อยู่ในระยะ 2.5 ฟุต และปรับขนาดตัวอักษรในระบบให้ใหญ่ขึ้นอีก 110-125% จะช่วยลดการยื่นคอได้มาก

หากต้องการทราบว่าระยะในการมองจอภาพที่สบายที่สุด คือระยะเท่าใด สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ ระยะในการมองจอภาพที่สบายที่สุด คือระยะเท่าใด

ถ้าใช้โน้ตบุ๊กทำงาน ต้องปรับระดับจออย่างไร?

การใช้โน้ตบุ๊กวางบนโต๊ะโดยตรงจะทำให้คุณก้มคอตลอดเวลาครับ วิธีแก้คือต้องใช้แท่นวางยกจอโน้ตบุ๊กให้ขอบบนหรือกึ่งกลางจอขึ้นมาอยู่ในระดับสายตา แล้วต่อคีย์บอร์ดกับเมาส์แยกออกมาวางระดับข้อศอก เพื่อไม่ให้ข้อมือและหัวไหล่ต้องยกเกร็งขณะพิมพ์

กลัวกระดูกต้นคอเสื่อมหรือเสียรูปจากการทำงานนานๆ ต้องทำอย่างไร?

นอกจากการปรับจอคอมให้อยู่ในระดับสายตาและห่างประมาณ 2.5 ฟุตแล้ว คุณควรลุกเปลี่ยนอิริยาบถทุก 30-45 นาที และบริหารกล้ามเนื้อคอเบาๆ เช่น การเก็บคางเข้าหาลำคอ (Chin Tuck) ครั้งละ 5 วินาที วันละ 3-4 รอบ เพื่อช่วยดึงแนวกระดูกต้นคอให้กลับมาตั้งตรงตามธรรมชาติ

คำแนะนำที่เป็นประโยชน์

ยึดระดับสายตาเป็นจุดศูนย์กลาง

ปรับให้กึ่งกลางจอหรือขอบบนสุดของจอคอมพิวเตอร์อยู่ในระดับสายตาพอดี เพื่อให้ศีรษะตั้งตรงและลดแรงกดทับสะสมที่กระดูกต้นคอ

รักษาระยะห่าง 2.5 ฟุต (1 ช่วงแขน)

วางหน้าจอให้ห่างจากสายตาประมาณ 50-76 เซนติเมตร เพื่อลดอาการตาล้าและป้องกันพฤติกรรมยื่นคอไปข้างหน้าโดยไม่รู้ตัว

ปรับเก้าอี้ก่อนปรับหน้าจอเสมอ

จัดท่านั่งให้ฝ่าเท้าราบพื้นและข้อศอกวางบนโต๊ะทำมุม 90 องศาก่อน แล้วจึงค่อยปรับความสูงของจอให้สัมพันธ์กับระดับสายตา

เสริมอุปกรณ์หากขาตั้งจอปรับไม่ได้

ใช้ขาจับจอคอมพิวเตอร์หรือแท่นวางจอ เพื่อยกระดับหน้าจอให้พอดีกับสรีระ โดยเฉพาะผู้ที่ใช้โน้ตบุ๊กทำงานเป็นประจำ

แหล่งข้อมูลข่าวสาร

  • [1] Academic - ความจริงแล้วพนักงานออฟฟิศจำนวนมากมักเผชิญกับอาการปวดคอเรื้อรังจากการจัดวางหน้าจอที่ไม่สัมพันธ์กับระดับสายตา
  • [3] Osha - นอกจากนี้ควรเอนหน้าจอไปด้านหลังประมาณ 10 ถึง 20 องศา เพื่อให้ระนาบของจอตั้งฉากกับแนวสายตาและลดแสงสะท้อนจากหลอดไฟด้านบน
  • [4] Chutex-innovation - ระยะห่างจากจอคอมพิวเตอร์ที่แนะนำคือประมาณ 20 ถึง 40 นิ้ว (ราว 50 ถึง 100 เซนติเมตร)
  • [5] Academic - ข้อมูลทางการแพทย์ด้านอาชีวอนามัยระบุว่า ในกลุ่มคนทำงานออฟฟิศที่เริ่มมีอาการปวดคอจากการนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ มีโอกาสพัฒนาไปสู่ภาวะปวดคอเรื้อรังภายในระยะเวลาหนึ่งปี