ตับอักเสบเจ็บตรงไหน

ตับอักเสบเจ็บตรงไหน? ตำแหน่งอาการปวดชายโครงขวา

อาการเจ็บป่วยที่เกี่ยวข้องกับ ตับอักเสบเจ็บตรงไหน มักสร้างความกังวลใจให้กับผู้ป่วยเป็นอย่างมากเกี่ยวกับการสังเกตความผิดปกติของร่างกาย การทำความเข้าใจตำแหน่งที่ถูกต้องของอาการเจ็บจะช่วยให้คุณประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นและดูแลสุขภาพได้อย่างทันท่วงที

ตำแหน่งของอาการเจ็บตับที่แท้จริงอยู่ตรงไหน

อาการปวดหรือเจ็บที่เกี่ยวเนื่องกับภาวะตับอักเสบอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยและสาเหตุได้หลากหลายรูปแบบ เมื่อเกิดการอักเสบขึ้นภายในเนื้อตับ ตำแหน่งที่คนไข้จะรู้สึกเจ็บได้อย่างชัดเจนที่สุดคือบริเวณใต้ชายโครงขวาหรือบริเวณช่องท้องส่วนบนด้านขวา ซึ่งเป็นตำแหน่งทางกายวิภาคที่ตับส่วนใหญ่ประดิษฐานอยู่

ความรู้สึกเจ็บในบริเวณนี้มักมีลักษณะปวดจุกแน่น หรือปวดตื้อๆ อย่างต่อเนื่อง เนื้อตับเองไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดโดยตรง แต่ความเจ็บปวดจะเกิดขึ้นเมื่อตับขยายใหญ่ขึ้นจากอาการบวมน้ำหรือการอักเสบอย่างรุนแรง ส่งผลให้เนื้อตับไปยืดกดเนื้อเยื่อบางๆ ที่หุ้มอยู่รอบตับที่เรียกว่าปลอกหุ้มตับ (Glissons capsule) ซึ่งเป็นส่วนที่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกอยู่อย่างหนาแน่น

ผมเคยเจอคนไข้หลายรายที่เดินเข้ามาในคลินิกด้วยอาการปวดมวนท้องทั่วไป แต่พอกดลึกลงไปใต้ชายโครงขวาพวกเขากลับสะดุ้งด้วยความเจ็บ นิ้วมือของผมสัมผัสได้ถึงขอบตับที่โตขึ้นชัดเจน ความตึงเครียดของปลอกหุ้มตับในเวลานั้นทำให้พวกเขารู้สึกระบมอย่างรุนแรง การอักเสบเฉียบพลันมักจะแจ้งเตือนเราผ่านความรู้สึกแน่นตึงใต้ผิวหนังแบบนี้เอง

ในบางกรณีที่พบได้น้อยกว่า แต่อาจชวนให้สับสน อาการเจ็บปวดจากตับอักเสบสามารถส่งสัญญาณต่อไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกายได้ เรียกว่าอาการปวดร้าว (Referred pain) โดยคนไข้จะรู้สึกปวดร้าวลึกๆ ขึ้นไปที่สะบักขวาหรือหัวไหล่ขวา เนื่องจากการบวมโตของตับไปกระตุ้นเส้นประสาทกะบังลมที่เชื่อมโยงกับระบบประสาทส่วนหัวไหล่นั่นเอง

ความแตกต่างระหว่างตับอักเสบกับอาการเจ็บป่วยอื่นๆ ในช่องท้อง

บ่อยครั้งที่ผู้ป่วยไม่สามารถแยกแยะได้ว่าอาการเจ็บใต้ชายโครงขวานั้นเกิดจากเนื้อตับอักเสบ หรือเป็นเพียงแค่ปัญหาของกล้ามเนื้ออักเสบธรรมดา สิ่งนี้มักสร้างความกังวลใจเป็นอย่างมากให้กับผู้ที่เริ่มมีอาการตึงบริเวณชายโครง

มาลองสังเกตความแตกต่างเพื่อลดความสับสนกัน - แต่กระนั้นก็ต้องเข้าใจว่าโครงสร้างภายในช่องท้องมีพยาธิสภาพที่ซับซ้อนมาก หากเป็นอาการเจ็บที่เกิดจากระบบกล้ามเนื้อและกระดูก มักจะมีจุดกดเจ็บที่ชัดเจนบนผิวภายนอก อาการเจ็บจะแปรเปลี่ยนไปตามการบิดตัว การขยับเอี้ยวตัว หรือการยกของหนัก แต่สำหรับโรคตับอักเสบ อาการเจ็บจะเป็นความรู้สึกปวดตื้อลึกๆ อยู่ภายในช่องท้องที่ไม่ว่าจะเปลี่ยนท่าทางอย่างไร ความเจ็บปวดนั้นก็มักจะไม่ทุเลาลงเลย

นอกจากนี้ ถุงน้ำดีที่อักเสบเฉียบพลันก็อยู่ในบริเวณชายโครงขวาเช่นกัน แต่จะให้ความรู้สึกปวดที่รุนแรงเฉียบพลันและมักปวดบิดเป็นพักๆ หลังจากรับประทานอาหารมื้อใหญ่ที่มีไขมันสูง ขณะที่การอักเสบของเนื้อตับจะให้ความรู้สึกปวดจุกชายโครงขวาโรคตับคงที่ตลอดทั้งวันมากกว่า

แต่ที่น่ากลัวที่สุดคืออะไร รู้ไหมครับ? โรคตับมักถูกขนานนามว่าเป็นมหันตภัยเงียบ เพราะผู้ป่วยโรคตับเรื้อรังจำนวนมากเกือบ 80% แทบไม่มีอาการปวดหรือเจ็บท้องใดๆ แสดงออกมาเลยในระยะแรก พวกเขาดำเนินชีวิตตามปกติจนกระทั่งเนื้อตับเสียหายไปมากแล้วถึงจะเริ่มแสดงอาการปวดตื้อแน่นออกมา การรอให้เจ็บท้องก่อนจึงไม่ใช่ทางเลือกที่ดีในการดูแลตับเลย

อาการร่วมอื่นๆ ที่ชี้ชัดว่าอาการเจ็บมาจากตับอักเสบ

การพิจารณาตำแหน่งอาการเจ็บตับเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการระบุหาความผิดปกติของตับอย่างมั่นใจได้ จำเป็นต้องสังเกตอาการทางระบบร่างกายด้านอื่นๆ ควบคู่กันไปด้วยเสมอ

เมื่อตับเกิดการอักเสบจนประสิทธิภาพการทำงานลดต่ำลง ร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณเตือนภัยที่เด่นชัดออกมา สัญญาณเหล่านั้นมักเกี่ยวข้องกับการสะสมของสารบิลิรูบินในกระแสเลือด ส่งผลให้เกิดอาการตาเหลืองและตัวเหลือง หรือที่เรียกกันติดปากว่าดีซ่าน พร้อมทั้งสีของปัสสาวะจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำเข้มคล้ายน้ำชาแก่เนื่องจากไตต้องทำหน้าที่ขับสารสีเหลืองนี้ออกแทนตับ ในทางกลับกัน อุจจาระอาจมีสีซีดลงคล้ายสีดินเหนียวเพราะน้ำดีไม่สามารถไหลลงสู่ลำไส้ได้อย่างเป็นปกติ

ในแง่ของระบบพลังงาน ร่างกายจะเผชิญกับภาวะอ่อนเพลียอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง แม้ว่าจะนอนพักผ่อนอย่างเต็มอิ่มเป็นเวลาหลายชั่วโมงแล้วก็ตาม อาการเบื่ออาหารอย่างกะทันหัน คลื่นไส้ อาเจียน และรู้สึกขมในปากหลังจากรับประทานอาหาร ก็เป็นกลุ่มอาการทางระบบทางเดินอาหารที่มักจะเกิดร่วมพร้อมกับการปวดตึงชายโครงขวาเสมอในคนไข้ตับอักเสบเฉียบพลัน

นอกจากนี้ หากการอักเสบดำเนินไปจนถึงขั้นเรื้อรังและเกิดพังผืดเกาะแน่น ร่างกายอาจมีภาวะท้องโตขึ้นจากน้ำขังในช่องท้อง (ท้องมาน) หรือมีเส้นเลือดฝอยแดงแตกแขนงคล้ายใยแมงมุมปรากฏบนผิวหนังบริเวณหน้าอกและหลัง ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นดัชนีชี้วัดว่าเจ็บชายโครงขวาอาการตับอักเสบนั้นไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อธรรมดาอย่างแน่นอน

การจำแนกอาการปวดชายโครงขวาจากสาเหตุต่างๆ

ตับอักเสบ

• อ่อนเพลียอย่างมาก ตัวเหลืองตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระซีด
• เจ็บมากขึ้นเมื่อมีแรงกดลึกๆ บริเวณใต้ชายโครงขวา
• ปวดตื้อ ลึกๆ จุกแน่นอย่างต่อเนื่อง ไม่แปรผันตามท่าทาง

นิ่วในถุงน้ำดี / ถุงน้ำดีอักเสบ

• คลื่นไส้ อึดอัดท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ มีไข้ต่ำหรือไข้สูง
• มักถูกกระตุ้นหลังรับประทานอาหารประเภทไขมันสูง
• ปวดบิดรุนแรงเป็นพักๆ หรือปวดเฉียบพลันนานหลายชั่วโมง

กล้ามเนื้อและกระดูกซี่โครงอักเสบ

• ไม่มีอาการทางระบบทางเดินอาหารหรือดีซ่าน ร่างกายปกติ
• เจ็บมากขึ้นเมื่อเอี้ยวตัว บิดตัว ยกของหนัก หรือกดโดนกระดูก
• ปวดแปลบหรือระบมที่ผิวภายนอก เจ็บชัดเจนเฉพาะจุด

เส้นทางการตรวจเจอโรคเงียบของ คุณธวัชชัย

คุณธวัชชัย พนักงานบริษัทเอกชนอายุ 42 ปี ในกรุงเทพฯ เริ่มรู้สึกแน่นจุกใต้ชายโครงขวาแบบตื้อๆ มานานเกือบเดือน เขารู้สึกเพลียมากหลังเลิกงานแต่คิดว่าเกิดจากความเครียดสะสมและโหมงานหนักจึงปล่อยปละละเลยไป

เขาทุกข์ทรมานกับการซื้อยาขับลมมารับประทานเองเพราะเข้าใจผิดว่าเป็นอาการกรดไหลย้อนหรือแก๊สในกระเพาะอาหาร แต่พ้นไปสองสัปดาห์ อาการปวดตื้อลึกๆ กลับยิ่งเด่นชัดขึ้นจนนอนตะแคงขวาไม่ได้เพราะรู้สึกระบมด้านใน

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อส่องกระจกตอนเช้าแล้วสังเกตเห็นตาขาวของตนเองเริ่มมีสีเหลืองจางๆ และปัสสาวะเป็นสีเหลืองเข้มจัดเหมือนน้ำชาเข้มข้น เขาจึงตระหนักได้ว่านี่ไม่ใช่เรื่องระบบทางเดินอาหารธรรมดาเสียแล้ว

หลังจากเข้าตรวจกับแพทย์เฉพาะทางและเจาะเลือดอย่างละเอียด พบว่าค่าเอนไซม์ตับสูงกว่าปกติเนื่องจากภาวะตับอักเสบบีเรื้อรัง โชคดีที่เนื้อตับยังไม่กลายเป็นพังผืดถาวร ทำให้เขาสามารถปรับพฤติกรรมและรับยาต้านไวรัสเพื่อควบคุมอาการได้อย่างปลอดภัยในเวลาต่อมา

ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้นและไม่สามารถใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ของผู้เชี่ยวชาญได้ อาการและสภาวะสุขภาพของแต่ละบุคคลมีความแตกต่างกันอย่างมาก ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ที่เชี่ยวชาญเสมอก่อนการตัดสินใจใดๆ เกี่ยวกับสุขภาพ ยา หรือแผนการรักษา หากคุณมีอาการเจ็บปวดรุนแรงหรือเฉียบพลัน ควรรีบเข้าพบแพทย์ในทันที