ค่า eGFR คืออะไร และบอกเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะไตวายเรื้อรังในแต่ละระยะ

eGFR หมายถึงอะไร

eGFR ย่อมาจาก Estimated Glomerular Filtration Rate คือ อัตราการกรองของกลุ่มหน่วยไตที่คำนวณได้ บอกปริมาณเลือดที่ไตกรองของเสียออกไปในหนึ่งนาที คิดเป็นมิลลิลิตรต่อนาทีต่อพื้นที่ผิวตัว 1.73 ตารางเมตร (mL/min/1.73 m²) ค่านี้สะท้อนถึงประสิทธิภาพการทำงานของไต ยิ่งค่าสูงยิ่งแสดงว่าไตทำงานได้ดี

การตีความค่า eGFR นั้นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย รวมถึงอายุ เพศ และเชื้อชาติ โดยทั่วไปแล้ว ค่าปกติมักอยู่เหนือ 90 mL/min/1.73 m² แต่ก็อาจแตกต่างกันไปตามเกณฑ์ของแต่ละห้องแล็บ

• ค่า eGFR ต่ำกว่า 60 mL/min/1.73 m²: บ่งชี้ว่าไตทำงานบกพร่อง อาจเป็นโรคไตเรื้อรัง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างละเอียดถี่ถ้วน ในกรณีของญาติผู้ใหญ่ของผมเองที่ป่วยเป็นโรคไต แพทย์ก็ใช้ค่า eGFR เป็นตัวชี้วัดสำคัญในการติดตามอาการและปรับเปลี่ยนแผนการรักษาอยู่เสมอ ชีวิตคือการเดินทาง และการดูแลสุขภาพก็เป็นส่วนสำคัญของการเดินทางนั้น

• ค่า eGFR ระหว่าง 60-89 mL/min/1.73 m²: ไตทำงานได้ลดลงเล็กน้อย แต่ยังไม่เข้าข่ายโรคไตเรื้อรัง ควรตรวจติดตามอย่างใกล้ชิด การดูแลสุขภาพที่ดี เช่น การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ มีส่วนช่วยชะลอการเสื่อมของไต

• ค่า eGFR เกิน 90 mL/min/1.73 m²: โดยทั่วไปถือว่าไตทำงานเป็นปกติ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยจากโรคไตได้เสมอไป การตรวจสุขภาพเป็นประจำจึงยังคงมีความสำคัญ

การคำนวณ eGFR นั้นมีสูตรหลายสูตร เช่น สูตร Cockcroft-Gault และสูตร MDRD ซึ่งแต่ละสูตรมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป แพทย์จะเป็นผู้เลือกใช้สูตรที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล ซึ่งในปัจจุบันมีการพัฒนาสูตรใหม่ๆ ออกมาอยู่เรื่อยๆ เพื่อความแม่นยำมากขึ้น เป็นเรื่องน่าสนใจว่าวิทยาการทางการแพทย์จะพัฒนาไปไกลแค่ไหน ผมคิดว่า การพัฒนาอย่างต่อเนื่องนั้นคือกุญแจสำคัญของความก้าวหน้า ไม่ว่าจะเป็นเรื่องใดๆ ก็ตาม

(หมายเหตุ: ข้อมูลนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้)

ทำไมค่าไตลดลงเร็ว

ทำไมค่าไตลดลงเร็วจังวะ?

เออ...ค่าไตลดลงเร็วนี่มีหลายสาเหตุเลยนะ ที่เจอบ่อยก็พวกโรคประจำตัวอะ อย่างเบาหวานเนี่ยตัวดีเลย ทำให้เป็นเบาหวานลงไตได้ แล้วก็ความดันสูงอีก ถ้าคุมไม่ดีไตพังไวมาก แล้วก็มีโรคไตอักเสบอีกนะ พวกนี้มันทำลายไตโดยตรงเลยอะ

สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้ค่าไตลดลงเร็ว (แบบที่เราเจอกันบ่อยๆ):

• โรคเบาหวาน: เบาหวานเนี่ยมันทำลายไตแบบเงียบๆ เลยนะ ถ้าคุมน้ำตาลไม่ดี ไตจะค่อยๆ เสื่อม
• ความดันโลหิตสูง: ความดันสูงก็เหมือนกัน มันทำให้ไตทำงานหนักเกินไป จนไตมันรับไม่ไหว
• โรคไตอักเสบ: อันนี้ก็ตรงตัวเลย ไตมันอักเสบก็พังไวอะดิ
• กรรมพันธุ์: บางทีก็ซวยหน่อย ถ้าที่บ้านมีประวัติคนเป็นโรคไต เราก็มีสิทธิ์เป็นมากกว่าคนอื่น
• ยาบางชนิด: ยาบางตัวก็มีผลเสียต่อไตนะ ต้องระวัง
• อายุ: พออายุมากขึ้น ไตมันก็เสื่อมไปตามสภาพอะนะ

ทำไงดีถ้าค่าไตเริ่มไม่ดี?

• ไปหาหมอ: อันนี้สำคัญสุด อย่าคิดเองเออเอง ไปให้หมอตรวจละเอียดไปเลย
• คุมอาหาร: ลดเค็ม ลดโปรตีน ลดของมันๆ ช่วยไตได้เยอะ
• ออกกำลังกาย: ออกกำลังกายเบาๆ ก็พอ ช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดดีขึ้น ไตก็ทำงานดีขึ้น
• พักผ่อนให้เพียงพอ: นอนให้เต็มที่ ร่างกายจะได้ซ่อมแซมตัวเองได้

ข้อมูลเพิ่มเติม (แบบเพื่อนเล่าให้ฟัง):

• เบาหวานลงไต: อันนี้คือภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานที่อันตรายมาก ไตมันจะค่อยๆ เสื่อม จนสุดท้ายอาจจะต้องฟอกไตเลยนะ
• ความดันโลหิตสูงกับไต: ความดันสูงเนี่ยมันทำให้หลอดเลือดในไตมันแข็งตัว ทำให้ไตมันทำงานได้ไม่ดี
• โรคไตอักเสบ: โรคนี้มันเกิดจากการที่ระบบภูมิคุ้มกันของเรามันไปทำลายไตตัวเอง
• กรรมพันธุ์: ถ้าพ่อแม่พี่น้องเป็นโรคไต เราก็ควรจะไปตรวจเช็คไตเป็นประจำนะ
• ยาแก้ปวด: กินยาแก้ปวดเยอะๆ ก็ไม่ดีนะ มันมีผลเสียต่อไต
• การดื่มน้ำ: ดื่มน้ำเยอะๆ ช่วยให้ไตทำงานได้ดีขึ้น แต่ก็ต้องระวังถ้ามีภาวะไตที่ไม่ดีอยู่แล้ว ต้องปรึกษาหมอก่อนนะจ้ะ
• อย่าซื้อยากินเอง: พวกยาบำรุงไตอะไรพวกนี้ อย่าไปซื้อกินเองนะ อันตราย ไปปรึกษาหมอก่อนดีกว่า