ดูยังไงว่าไม่สบาย

ดูยังไงว่าตัวเองไม่สบาย

ดึกแล้ว... ถามว่าดูยังไงว่าไม่สบายเหรอ... มันก็ยากนะ บางทีมันก็ไม่ได้ชัดเจนขนาดนั้นหรอก

• นอนไม่หลับ: อันนี้คลาสสิกเลย แต่บางทีมันก็แค่เครียดเรื่องงาน... แต่ถ้ามันเป็นทุกคืน ติดต่อกันนาน ๆ อันนี้น่าคิด
• ปวดหัวบ่อย: ปวดแบบไหนล่ะ? ปวดตื้อ ๆ ปวดไมเกรน หรือปวดแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ถ้ามันรบกวนชีวิตประจำวัน ไปหาหมอดีกว่า
• ระบบขับถ่ายไม่ปกติ: ท้องผูก ท้องเสีย เรื้อรัง... อย่าปล่อยไว้นาน ระบบขับถ่ายมันสำคัญ
• เบื่ออาหาร: อันนี้ก็... บางทีก็แค่ไม่อยากกิน แต่ถ้ามันต่อเนื่อง น้ำหนักลดลงเยอะ ๆ โดยไม่รู้ตัว... อันตรายนะ
• เหนื่อยง่าย: เดินขึ้นบันไดก็หอบ... ทำอะไรนิดหน่อยก็หมดแรง อันนี้ไม่ปกติแล้ว
• ก้อนเนื้อ: คลำเจอก้อนอะไรแปลก ๆ รีบไปตรวจเลย อย่ากลัว
• ปัสสาวะผิดปกติ: สี กลิ่น ปริมาณ... สังเกตดูบ้าง
• เลือดออกผิดปกติ: เลือดกำเดาไหลบ่อย ๆ เลือดออกตามไรฟัน หรือมีเลือดออกทางช่องคลอดทั้งที่ไม่ได้เป็นประจำเดือน

บางทีอาการพวกนี้มันก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคร้ายเสมอไปหรอก... แต่ถ้ามันเกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน หรือมันรบกวนชีวิตประจำวันจริง ๆ อย่าชะล่าใจ ไปหาหมอเถอะ

• สำคัญ: การตรวจสุขภาพประจำปี สำคัญมากจริง ๆ นะ อย่ามองข้าม
• เพิ่มเติม: เรื่องสุขภาพจิตก็สำคัญนะ บางทีอาการทางร่างกายมันก็มาจากความเครียด ความวิตกกังวลก็ได้

เฮ้อ... ว่าแต่ทำไมต้องมานั่งคิดเรื่องพวกนี้ตอนดึก ๆ ด้วยนะ...

วิธีเช็คว่ามีไข้ไหม

เอาจริงดิ จะเช็คว่ามีไข้ไหมอะเหรอ? คือเมื่อก่อนตอนเด็ก ๆ แม่จะเอามือมาแตะหน้าผากตลอด (แบบว่ามันแม่นตรงไหน) แต่พอโตมาหน่อยก็เริ่มใช้ปรอทแก้ว ไอ้แบบที่ต้องสะบัด ๆ ก่อนใช้อะ จำได้ว่าตอนนั้นไม่ชอบเลย มันเย็น ๆ แล้วต้องอมไว้ใต้ลิ้นนานมาก รู้สึกเหมือนอมเหล็กอยู่

• วิธีที่แม่ใช้: เอามือแตะหน้าผาก (ไม่ค่อยแม่นเท่าไหร่)
• วิธีตอนเด็ก: ปรอทแก้ว (อมใต้ลิ้น)

หลัง ๆ มาพอมีลูกเอง ก็เปลี่ยนมาใช้ปรอทวัดไข้ดิจิตอล แบบยิงที่หน้าผาก ง่ายดี สะดวก เร็ว แล้วก็ไม่ต้องสัมผัสตัวลูกโดยตรงด้วย คือลูกไม่ค่อยให้ความร่วมมือเท่าไหร่เวลาไม่สบายตัว (เข้าใจเลย) แต่ถ้าต้องวัดแบบละเอียดจริง ๆ ก็จะใช้ปรอทวัดทางรักแร้เอา เพราะมันค่อนข้างแม่นยำกว่า

• วิธีปัจจุบัน: ปรอทดิจิตอล (ยิงหน้าผาก)
• วิธีที่ใช้เมื่อต้องการความแม่นยำ: ปรอทวัดรักแร้

สรุปง่าย ๆ นะ ถ้าวัดทางปาก รักแร้ หรือหู แล้วมันเกิน 37.5 องศาเซลเซียส หรือวัดทางทวารหนักแล้วเกิน 38 องศาเซลเซียส ก็คือมีไข้แล้วจ้าาา ต้องรีบดูแลตัวเองนะ!

ไข้หวัดธรรมดาอาการเป็นยังไง

ไข้หวัดธรรมดา: อาการ

• ไข้ต่ำๆ ไม่เกิน 38 องศาเซลเซียส (ประสบการณ์ส่วนตัว: เคยเป็นไข้ 37.5 องศาเซลเซียส)
• น้ำมูกใสๆ ค่อยๆ ข้นขึ้น
• เจ็บคอ แสบคอเล็กน้อย
• อาจไอ แต่ไม่รุนแรงเท่าไข้หวัดใหญ่
• อาการอื่นๆ เช่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ แต่ไม่รุนแรง

ข้อควรระวัง: อาการเหล่านี้อาจรุนแรงขึ้นในบางราย หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 7-10 วัน หรือมีอาการรุนแรงควรพบแพทย์ ข้อมูลนี้สำหรับความเข้าใจเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ข้อมูลเพิ่มเติม (ปี 2566): องค์การอนามัยโลก (WHO) ยังคงเน้นย้ำเรื่องการป้องกันด้วยการล้างมือบ่อยๆ และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้ป่วย

ทำไมตัวร้อนแต่ไม่ได้เป็นไข้

ตัวร้อนแต่ไม่ใช่ไข้เนี่ยนะ แปลกๆ อืมมม... คิดหนักเลย

• เครียดจัดเลยมั้ง ช่วงนี้งานเข้าเยอะมากกกกก นอนน้อย แทบไม่พัก
• หรือว่าวิตกกังวล เรื่องโน้นเรื่องนี้ กดดัน ใจสั่น เหงื่อออก ตัวร้อน ใช่เลย!
• กาแฟ ใช่ๆ ฉันดื่มเยอะไปหรือเปล่าเนี่ย วันนี้ 3 แก้วแล้วมั้ง
• เผ็ดๆ เมื่อวานกินส้มตำ เผ็ดจนเหงื่อท่วม นี่ก็อาจเป็นสาเหตุ
• ออกกำลังกายหนักไปรึเปล่า วิ่งตอนเที่ยง แดดเปรี้ยงเลย ร้อนมาก เหงื่อไหลท่วมตัว

อาการแบบนี้มันหายไปเองมั้ยนะ รึต้องไปหาหมอ ไม่รู้สิ

สงสัยต้องลองสังเกตตัวเองดูอีกสักพัก ถ้ายังเป็นอยู่ คงต้องไปพบแพทย์แล้วล่ะ ปีนี้แพทย์แผนปัจจุบันที่ฉันไปหาอยู่แถวๆ สุขุมวิท หมอใจดีมาก บริการดี แต่คิวอาจจะยาวหน่อยนะ ต้องจองคิวก่อน

เพิ่มเติม: การนอนไม่เพียงพอ พักผ่อนไม่เพียงพอ ก็มีผลต่ออุณหภูมิร่างกายเหมือนกันนะ จริงมั้ย?

อะไรคือสาเหตุของการไม่สบาย

ต้นเหตุของความไม่สบายมักเกิดจากความไม่สมดุลในร่างกายและการปรับตัวที่ยากลำบากต่อสภาพแวดล้อม หรือการใช้ชีวิตที่ไม่ลงตัว เช่น นอนไม่พอ กินไม่ดี การพักผ่อนไม่เพียงพอ บางครั้งอาจเป็นเพราะพฤติกรรมเสี่ยง อย่างดื่มหนัก สูบบุหรี่ หรือการมีกิจกรรมทางเพศที่ไม่ปลอดภัย การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตเหล่านี้ สามารถส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมได้มากทีเดียว

• ปัจจัยทางกายภาพ: การพักผ่อนไม่เพียงพอ, โภชนาการบกพร่อง, การขาดการออกกำลังกาย
• ปัจจัยทางพฤติกรรม: การดื่มแอลกอฮอล์, การสูบบุหรี่, การใช้สารเสพติด, พฤติกรรมทางเพศที่ไม่ปลอดภัย
• ปัจจัยทางจิตใจ: ความเครียด, ความวิตกกังวล, ภาวะซึมเศร้า
• ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม: มลพิษทางอากาศ, สภาพอากาศเปลี่ยนแปลง

บางทีการป่วยก็เหมือนสัญญาณเตือนให้เราหันกลับมามองตัวเอง ว่าเรากำลังละเลยอะไรไปบ้างในชีวิต มันอาจไม่ใช่แค่เรื่องร่างกาย แต่เป็นเรื่องของจิตใจและความสัมพันธ์กับโลกภายนอกด้วย

อะไรคือสัญญาณเตือนว่าร่างกายอ่อนแอ

โหย! ร่างกายอ่อนแอเนี่ย เหมือนรถกระบะคันเก่าที่วิ่งมาเป็นล้านโล สัญญาณเตือนมันมาเต็ม! ไม่ใช่แค่ไฟกระพริบนะ มันคือไฟไหม้ทั้งคันเลยล่ะ!

• เหนื่อยง่ายกว่าตอนหนุ่มๆ?: สมัยก่อนปีนต้นมะม่วงยังไหว เดี๋ยวนี้ขึ้นบันไดชั้นสองก็เหนื่อยแล้ว เพื่อนบอกว่า "แกแก่แล้ว" ไอ้เราก็เลยคิดว่า เพื่อนมันอิจฉาที่เรายังหล่ออยู่! แต่จริงๆ แล้ว มันอาจเป็นสัญญาณของร่างกายอ่อนแอจริงๆ ก็ได้นะ
• เป็นหวัดบ่อยกว่าปลากัด: นี่ไม่ใช่แค่ไอ จาม น้ำมูกไหลธรรมดา แต่เป็นการประชุมใหญ่ของไวรัสในร่างกาย จัดเต็มแบบไม่เกรงใจใคร ปีนี้เป็นหวัดไปแล้ว 7 ครั้ง นับจากเดือนมกราคม แพทย์บอกว่าภูมิคุ้มกันต่ำ เออ…จริงด้วย
• กินอะไรก็ไม่อร่อย: ข้าวไข่เจียวที่แม่ทำให้ สมัยก่อนกินหมดจาน เดี๋ยวนี้เหลือครึ่งจาน ข้าวมันไก่ตอนเย็นก็เหมือนกัน กินไปไม่กี่คำก็เลิก ร่างกายมันส่งสัญญาณว่า "เอ็งกินเยอะเกินไปแล้ว! พักเถอะ!"

ปีนี้ผมตรวจสุขภาพแล้ว หมอบอกว่า ต้องดูแลสุขภาพให้ดี ออกกำลังกายบ้าง อย่าเครียดมาก กินอาหารที่มีประโยชน์ ถึงจะไม่ใช่หนุ่มแน่นเหมือนสมัยก่อน ก็ยังอยากวิ่งเล่นกับหลานได้อีกนานๆ

ข้อมูลเพิ่มเติม (ปี 2566):

• การพักผ่อนไม่เพียงพอเป็นสาเหตุหลักของภูมิคุ้มกันต่ำ นอนหลับให้เพียงพออย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อวัน
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ครบ 5 หมู่ เน้นผักผลไม้ ลดอาหารแปรรูป และของทอด
• การออกกำลังกายเป็นประจำช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ไม่ต้องถึงกับวิ่งมาราธอน เดินเร็วๆ 30 นาทีต่อวันก็พอ
• การจัดการความเครียดเป็นสิ่งสำคัญ การทำสมาธิ โยคะ หรือการฟังเพลงผ่อนคลาย ก็ช่วยได้
• หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์ อย่าปล่อยไว้จนเป็นเรื่องใหญ่

อาการป่วยไม่ทราบสาเหตุคืออะไร

อาการป่วยไม่ทราบสาเหตุ หมายถึงกลุ่มอาการที่แพทย์ตรวจไม่พบสาเหตุทางการแพทย์ที่ชัดเจน ซึ่งความท้าทายอยู่ที่การแยกแยะจากโรคทางกายที่มีอาการคล้ายคลึงกัน นั่นจึงเป็นงานที่ละเอียดอ่อนและต้องอาศัยประสบการณ์

ส่วน Hypochondriasis (หรือ Illness Anxiety Disorder - IAD ตามการจัดจำแนก DSM-5) ไม่ใช่โรคทางกาย แต่เป็นความผิดปกติทางจิต อาการหลักคือความกังวลอย่างรุนแรงต่อสุขภาพของตนเอง แม้ว่าตรวจร่างกายแล้วปกติก็ยังคงกังวลว่าป่วยเป็นโรคร้ายแรงอยู่ดี สังเกตได้จากพฤติกรรม เช่น:

• ตรวจสอบร่างกายซ้ำๆ เช่น วัดอุณหภูมิ คลำก้อนเนื้อ
• ค้นหาข้อมูลทางการแพทย์อย่างมากมาย บางครั้งถึงขั้นคลั่งไคล้
• ไปพบแพทย์บ่อยๆ แม้จะได้รับคำยืนยันแล้วว่าสุขภาพแข็งแรง
• หลีกเลี่ยงการไปสถานที่ที่มีคนเยอะๆ เพราะกลัวติดเชื้อ อันนี้เห็นได้ชัดเจนในช่วงหลังๆ ปี 2023 หลังสถานการณ์ COVID-19 คลี่คลายไปแล้ว

จุดสำคัญคือ ความกังวลนี้ไม่ได้สอดคล้องกับอาการทางกายที่เป็นจริง ความวิตกกังวลมีผลกระทบต่อชีวิตประจำวันอย่างมาก ทำให้ผู้ป่วยเครียด วิตกกังวล และอาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าได้ การรักษาจึงเน้นที่จิตบำบัด เช่น CBT เพื่อจัดการความคิดและพฤติกรรมที่ไม่สมเหตุสมผล บางรายอาจต้องใช้ยาควบคู่ไปด้วย เพื่อลดอาการวิตกกังวลและซึมเศร้า

เพิ่มเติม: การวินิจฉัย IAD ต้องแยกออกจากโรคทางกายอื่นๆ อย่างละเอียดถี่ถ้วน เพราะบางครั้งอาการทางกายอาจเกิดขึ้นจริง แต่แพทย์ยังไม่สามารถระบุสาเหตุได้ ซึ่งเป็นเรื่องท้าทายสำหรับทั้งแพทย์และผู้ป่วย จึงควรเน้นการตรวจสุขภาพอย่างครอบคลุม และให้ความสำคัญกับสภาวะจิตใจของผู้ป่วยควบคู่กันไปด้วย นี่แหละคือสิ่งที่น่าสนใจ เป็นการผสมผสานระหว่างศาสตร์ทางกายและทางใจ ทำให้เข้าใจมนุษย์ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ผมว่ามันเป็นอะไรที่น่าสนใจมากๆ เลยครับ

ทำไมอยู่ดีๆก็เป็นไข้

อืมม... ไม่รู้เหมือนกันนะ อยู่ดีๆ ก็เป็นไข้ขึ้นมา เพลียๆ ตัวร้อนๆ แบบงงๆ เลย

คิดไปคิดมา ก็หลายสาเหตุแหละเนอะ อาจจะ

• ติดเชื้อไวรัส แบบไข้หวัดใหญ่ ปีนี้ก็มีข่าวไข้หวัดใหญ่ระบาดหนักนะ หรือจะเป็นโควิด ก็ยังมีอยู่บ้าง เพื่อนฉันเองก็เพิ่งเป็นไปเมื่อเดือนที่แล้ว โชคดีไม่หนักมาก
• แล้วก็ แบคทีเรีย สิ กินอะไรเข้าไปไม่ดีรึเปล่า อาหารเป็นพิษก็เป็นได้ จำได้ว่าตอนเด็กๆ เคยเป็น ทรมานมาก อาเจียน ถ่าย ไข้ขึ้นสูง
• หรือร่างกายอักเสบ อันนี้ก็ไม่รู้เลย ไม่เคยเป็น แต่เคยอ่านเจอ อันตรายนะ ต้องไปหาหมอ

กลัวเหมือนกันนะ ไข้สูงๆ อันตรายจริงๆ จำได้ว่าตอนเด็กๆ ไข้สูงมาก พ่อแม่พาไปโรงพยาบาล แทบไม่รอด

ถ้าไข้สูง ไม่ลด ปวดหัวมาก หายใจลำบาก หรือมีผื่นขึ้น ต้องรีบไปหาหมอจริงๆ นะ อย่าประมาท ปีนี้เจอข่าวคนไข้หนักเยอะเหมือนกัน

เห็นเค้าบอกว่า ถ้าไข้สูงเกิน 40 องศาเซลเซียส หรือมีอาการอื่นๆร่วมด้วย เช่น อาเจียน ซึม หมดสติ ก็อันตรายนะ รีบไปหาหมอเลย

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเราป่วยทางจิต

เงียบ... ราตรีสีเทา...

• ใจมันหนัก... เหมือนมีหินทับอก... หายใจก็ลำบาก

• น้ำตาไหล... เอง... เหมือนก๊อกน้ำ... ที่ปิดไม่ได้

• กระจก... ส่อง... แต่เห็น... ตัวเอง... เป็น... คน... อื่น... ที่... ไม่... น่า... มอง

• เพลงโปรด... เคย... ฟัง... แล้ว... สุข... ตอนนี้... กลับ... บีบ... หัวใจ

• โลก... หมุน... เร็ว... เกิน... ไป... ฉัน... ตาม... ไม่... ทัน

• อยาก... หาย... ไป... จาก... โลก... นี้

• ทุก... อย่าง... ที่... เคย... สำคัญ... กลาย... เป็น... แค่... ฝุ่น

• ตัวเอง... คือ... ภาระ... ของ... ทุก... คน

• ไม่... มี... อะไร... ดี... สัก... อย่าง

• อยาก... จะ... จบ... มัน... ไป

ข้อมูลสำคัญ: หากรู้สึกแบบนี้... อย่าอยู่คนเดียว... โทร... หา... 1323... หรือ... พบ... จิตแพทย์... เถอะ... นะ...

...ฟ้า... มืด... สนิท...

ความกลัวคืออะไร

ความกลัวคือปฏิกิริยาต่ออันตรายที่รับรู้ได้ ทันทีและปัจจุบัน

ความวิตกกังวลคือการคาดการณ์อันตรายที่อาจเกิดขึ้น อนาคตไม่แน่นอน

• ความกลัว: ปฏิกิริยาทางกายภาพ ตอบสนองต่อสิ่งเร้าเฉพาะ
• ความวิตกกังวล: ความกังวลใจ ต่อเนื่องและไม่มีเป้าหมายชัดเจน
• โรคกลัว: ความกลัวที่รุนแรง เกินกว่าเหตุผล รบกวนชีวิตประจำวัน

ปีนี้ (2566) งานวิจัยด้านจิตวิทยาเน้นการรักษาแบบองค์รวมมากขึ้น เช่น CBT และการฝึกสติ เพื่อจัดการทั้งความกลัวและความวิตกกังวล ลดการพึ่งพายาอย่างเด็ดขาด

ประสบการณ์ส่วนตัว: เคยเผชิญความกลัวอย่างรุนแรง ระหว่างปี 2564 กับการขับรถในที่มืด แต่เอาชนะได้ด้วยการฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง