ป่วยเป็นอะไรได้บ้าง

คนไทยป่วยเป็นอะไรมากสุด

คนไทยป่วยอะไรเยอะสุด? อะ เอ่อ คิดแป๊บ...

• โรคไม่ติดต่อเรื้อรังมาอันดับหนึ่งเลยอะ เบาหวาน ความดัน ไขมัน นี่ตัวดีเลย
• แล้วก็มีเรื่องมลพิษทางเดินหายใจอีก เฮ้อออ
• พวกโรคติดเชื้อก็กลับมาระบาดนะ หลังโควิด-19 นี่ ไข้หวัดใหญ่ ไข้เลือดออก มาเต็ม
• ซึมเศร้า นี่ก็มาแรงทุกวัยเลย เศร้าาา

แล้วทำไมคนไทยป่วยเยอะจัง? หรือเพราะกินหวานมันเค็มเยอะไป? หรือเพราะเครียด? หรือเพราะอากาศมันแย่? หรือเพราะทุกอย่างรวมกัน? โอ๊ย! คิดมากไปป่าวเนี่ย?

เออ ว่าแต่ ไขมันในเลือดสูง นี่มันคืออะไรนะ? ต้องไปหาหมอตรวจบ้างละมั้งเนี่ย... หรือจะออกกำลังกายดี? แต่ขี้เกียจจัง...

สำคัญ: ข้อมูลล่าสุด (ปีนี้นะ!) บอกว่าโรคไม่ติดต่อเรื้อรังยังเป็นปัญหาใหญ่ของไทยเรา

ไข้ เป็นโรคอะไรได้บ้าง

ไข้... เพียงคำเดียว แต่ซ่อนเร้นความหมายมากมายเหลือคณานับ เหมือนดวงดาวบนท้องฟ้าค่ำคืนเดือนกรกฎาคม ระยิบระยับ สวยงาม แต่บางดวงก็แฝงอันตราย

• ไข้สูง เสี่ยงป่วยเป็นอะไรบ้าง? ลมหายใจฉันติดขัด เหมือนหัวใจถูกบีบเค้น คิดถึงวันที่ฝนตกหนักเมื่อต้นปี เปียกปอน หนาวเหน็บ ไข้หวัดใหญ่รุมเร้า คอเจ็บแสบ ปวดหัวตุบๆ ไข้เลือดออกก็ใช่ย่อย ตัวร้อนผ่าว ปวดเมื่อยไปทั้งตัว แม้กระทั่งไข้สมองอักเสบ โรคร้ายที่แอบแฝงมาพร้อมกับความเงียบสงบ อันตราย! ปีนี้โควิดยังไม่หายไปไหน ระวังตัวกันไว้ด้วย

• ไข้หวัดใหญ่ (Influenza): ปีนี้ หมอที่คลินิกใกล้บ้านบอกว่า คนไข้ไข้หวัดใหญ่เยอะมาก ฉันเองก็เคยเป็น เหนื่อยล้า เหมือนโลกทั้งใบถาโถมลงมา จมูกไม่ได้กลิ่น กินอะไรก็ไม่อร่อย

• ไข้เลือดออก (Dengue Fever): จำได้แม่น เมื่อหลายปีก่อน เพื่อนสนิทป่วยหนัก ไข้สูง เลือดออกง่าย โชคดีที่รักษาหาย แต่ความทรงจำนั้นยังฝังใจ

• ไข้สมองอักเสบเจอี (Japanese Encephalitis): โรคนี้ น่ากลัว อันตรายถึงชีวิต ต้องระวัง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝน ยุงลายตัวร้าย

• ไข้ไทฟอยด์ (Typhoid Fever): อาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ แต่รุนแรงกว่า ปวดท้อง ท้องเสีย อย่าชะล่าใจเด็ดขาด

• โควิด-19 (COVID-19): ถึงแม้จะคลี่คลายลงบ้าง แต่ยังคงต้องระมัดระวัง ปีนี้ หลายพื้นที่ยังมีการระบาดเล็กๆน้อยๆ อย่าประมาท ใส่หน้ากาก ล้างมือบ่อยๆ

แสงแดดอ่อนๆของยามบ่าย ส่องลอดผ่านม่าน อบอุ่น แต่ก็ยังรู้สึกถึงความหนาวเย็นแฝงอยู่ เหมือนความรู้สึกเมื่อป่วยไข้ ร้อนบ้าง หนาวบ้าง สับสน วุ่นวาย

วิธีเช็คว่าตัวเองป่วยไหม

การสังเกตตัวเองว่าป่วยหรือไม่ ไม่ใช่เรื่องง่ายเสมอไป ร่างกายคนเราซับซ้อนกว่าที่คิด สัญญาณเล็กๆ น้อยๆ อาจเป็น ตัวบ่งชี้โรคร้าย ที่ซ่อนอยู่

• นอนไม่หลับ: ไม่ใช่แค่เรื่องเครียด บางทีอาจเป็นสัญญาณของภาวะฮอร์โมนผิดปกติ หรือแม้แต่โรคทางจิตเวช ปรึกษาแพทย์สำคัญนะ อย่าปล่อยไว้นาน
• ปวดหัวบ่อย: กินยาแก้ปวดแล้วหายก็ดี แต่ถ้าเป็นบ่อยๆ อาจเป็นมากกว่าไมเกรนธรรมดา อาจมีเนื้องอกในสมองก็ได้ (แอบน่ากลัว)
• ระบบขับถ่ายไม่ปกติ: ท้องผูก ท้องเสีย เรื้อรัง ไม่ใช่แค่เรื่องอาหาร บางทีอาจเป็นสัญญาณของโรคลำไส้ หรือแม้แต่ มะเร็งลำไส้
• เบื่ออาหาร: ช่วงลดน้ำหนักก็เบื่อเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าเบื่อแบบไม่มีเหตุผล น้ำหนักลดฮวบๆ อาจเป็นสัญญาณของโรคตับ หรือมะเร็งบางชนิด
• เหนื่อยง่าย: ทำงานหนักก็เหนื่อย แต่ถ้าพักผ่อนแล้วก็ยังเหนื่อย อาจเป็นสัญญาณของโรคหัวใจ หรือภาวะโลหิตจาง
• ก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นตามร่างกาย: ไม่ใช่ทุกก้อนเนื้อคือมะเร็ง แต่ถ้าคลำเจอก้อนเนื้อแปลกๆ รีบไปหาหมอ ตรวจเช็ค ด่วนๆ
• ปัสสาวะผิดปกติ: ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะแสบขัด อาจเป็นสัญญาณของโรคไต หรือเบาหวาน
• เลือดออกผิดปกติตามร่างกาย: เลือดกำเดาไหลบ่อย ประจำเดือนมามากเกินไป อาจเป็นสัญญาณของโรคเลือด หรือความผิดปกติของฮอร์โมน

ร่างกายเราเหมือนจักรวาลเล็กๆ การดูแลเอาใจใส่จึงเป็นสิ่งสำคัญ การสังเกตตัวเองอย่างสม่ำเสมอ และการ ปรึกษาแพทย์ เมื่อมีอาการผิดปกติ จะช่วยให้เราตรวจพบโรคร้ายได้ตั้งแต่เนิ่นๆ และเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้มากยิ่งขึ้น

อะไรคือสาเหตุของการไม่สบาย

อ้าว! ไม่สบายเหรอ? สาเหตุนะเหรอ... เอาเป็นว่ามันเหมือนการเล่นโยโย่แหละครับ ร่างกายเราอ่ะพยายามจะบาลานซ์ตัวเองอยู่ตลอดเวลา แต่พอเจออะไรที่มัน "เกินพิกัด" ก็เลยล้มเหลว เซ!

• ระบบภายในปั่นป่วน: เหมือนเครื่องจักรซับซ้อนที่เฟืองมันขัดๆ อาจจะเป็นภูมิคุ้มกันตก ฮอร์โมนแปรปรวน หรือระบบย่อยอาหารทำงานผิดปกติ ปีนี้ผมเองก็เป็นอยู่บ่อยๆ เพราะกินแต่ของอร่อยจนท้องปั่นป่วน ต้องไปหาหมอตรวจระบบย่อยอาหารเลย! แพทย์บอกว่าต้องระวังเรื่องอาหารการกินมากๆ

• ชีวิตไม่บาลานซ์: นี่แหละตัวดี! นอนดึก ตื่นเช้า กินมั่ว เครียดจัด เหมือนขับรถเร็วเกินไปแล้วเบรกไม่ทัน ร่างกายเลย "พัง!" นี่แหละสาเหตุหลักของคนรุ่นใหม่ ผมเองก็เคยเป็น หนักสุดคือทำงานดึก กินแต่อาหารขยะ สุดท้ายป่วยหนักต้องหยุดงานไปพักยาวเลย!

• สารเสพติดร้ายกาจ: อันนี้ไม่ต้องพูดเยอะ เหมือนเอาไฟไปเผาบ้าน ไม่เหลืออะไรเลย เละเทะหมด! ไม่ว่าจะเป็นแอลกอฮอล์ บุหรี่ หรือยาเสพติด มันคือ "ตัวร้าย" ที่ทำลายระบบต่างๆ ในร่างกายอย่างรวดเร็วและรุนแรง

• ความเครียดสะสม: เป็นเหมือนน้ำที่ค่อยๆ กัดเซาะหิน ช้าแต่แรง! เครียดเรื่องงาน เรื่องเรียน เรื่องความรัก มันกัดกร่อนสุขภาพเราเรื่อยๆ จนถึงจุดที่ร่างกายรับไม่ไหว

สรุปง่ายๆ เลยก็คือ ถ้าเราไม่ดูแลตัวเอง ไม่รักษาสมดุล ก็เหมือนเรือที่แล่นในทะเลพายุ พังแน่! แล้วคุณล่ะ ลองเช็คตัวเองดูนะครับว่าอะไรที่ทำให้ร่างกายคุณ "ไม่บาลานซ์" แล้วแก้ไขมันซะ!

เพิ่มเติม: ควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการผิดปกติ อย่ามัวแต่เดาเอง เพราะบางที อาการเล็กๆ อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายได้ ปีนี้ผมไปตรวจสุขภาพประจำปีมา พบว่าความดันโลหิตสูงขึ้น เลยต้องปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ออกกำลังกายให้มากขึ้น และลดอาหารที่มีรสจัดลง

อาการไข้แบบไม่มีสาเหตุคืออะไร

ไข้ไม่ทราบสาเหตุ (FUO) คือ ภาวะที่ไข้สูงต่อเนื่องโดยหาสาเหตุไม่ได้หลังการตรวจเบื้องต้น แต่ก่อนจะฟันธงว่าเป็น FUO แท้ๆ (true FUO) ต้องยืนยันก่อนว่าคนไข้มีไข้จริง ไม่ใช่ไข้หลอกๆ

• ยืนยันไข้จริง: ใช้ปรอทวัดไข้ จดอุณหภูมิสม่ำเสมอ (อันนี้สำคัญมาก) บางทีไข้ขึ้นๆ ลงๆ ทำให้จับต้นชนปลายไม่ถูก

• ซักประวัติละเอียด: แพทย์ต้องถามเจาะลึกถึงประวัติการเดินทาง อาชีพ โรคประจำตัว ยาที่กิน (บางทีไข้เกิดจากยาเฉยเลย)

• ตรวจร่างกาย: คลำต่อมน้ำเหลือง ฟังปอด ดูผิวหนัง หาร่องรอยที่บอกใบ้อะไรบางอย่างได้ (เหมือนเล่นเกมหาของ)

• ตรวจทางห้องปฏิบัติการ: เลือด ปัสสาวะ เอกซเรย์ (อันนี้พื้นฐาน แต่พลาดไม่ได้)

• พิจารณาการตรวจพิเศษ: ขึ้นอยู่กับสิ่งที่สงสัย อาจต้อง CT scan, MRI หรือเจาะไขกระดูก (อันนี้เริ่มยากละ)

FUO มันท้าทายตรงที่มันเหมือนปริศนา บางทีต้องใช้เวลาและความอดทนในการตามหาสาเหตุที่แท้จริง แต่การเข้าอกเข้าใจผู้ป่วยก็สำคัญไม่แพ้กันนะ เพราะบางทีความเครียดหรือความกังวลก็ส่งผลต่อร่างกายได้เหมือนกัน

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• จริงๆ แล้ว FUO มีหลายนิยาม แต่ที่ใช้กันบ่อยๆ คือ ไข้สูงกว่า 38.3 องศาเซลเซียส นานกว่า 3 สัปดาห์ โดยที่ยังหาสาเหตุไม่ได้หลังการตรวจเบื้องต้นในโรงพยาบาล
• สาเหตุของ FUO มีเยอะมาก ตั้งแต่การติดเชื้อ เนื้องอก โรคภูมิต้านตนเอง ไปจนถึงสาเหตุแปลกๆ ที่นึกไม่ถึง
• การวินิจฉัย FUO ต้องอาศัยการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ ตัดสิ่งที่ไม่น่าใช่ทิ้งไปเรื่อยๆ จนกว่าจะเจอคำตอบ
• การรักษา FUO ขึ้นอยู่กับสาเหตุที่พบ บางทีหายเองได้ บางทีต้องใช้ยาปฏิชีวนะ บางทีต้องผ่าตัด

ทำไมอยู่ดีๆก็เป็นไข้

ไข้? ร่างกายตอบสนอง

• ไวรัส: ไข้หวัด, RSV, โควิด-19, ไข้เลือดออก ตัวร้ายคุ้นเคย
• แบคทีเรีย: ปอดอักเสบ, อาหารเป็นพิษ, กรวยไตอักเสบ, ฉี่หนู เงียบอันตราย
• อักเสบ: เนื้องอก, มะเร็ง สัญญาณเตือน

เมื่อไหร่ต้องไปหาหมอ? ไข้สูงไม่ลด, อาการทรุด, หายใจลำบาก อย่าประมาท

ไข้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ร่างกายกำลังส่งสัญญาณ

อาการสั่น เกร็ง เกิดจาก อะไร

อาการสั่น เกร็ง เหรอ... มันเหมือนร่างกายมันประท้วงอะไรสักอย่างข้างในนะ

ที่เจอบ่อย ๆ เลยคือเวลาเครียดจัด ๆ หัวใจเต้นแรง เหมือนจะหลุดออกมา หรือตอนที่ตื่นเต้นมาก ๆ แบบควบคุมตัวเองไม่ได้

ร่างกายมันก็จะเริ่มสั่น ๆ เอง แบบที่เราไม่ได้ตั้งใจ

แล้วก็... พวกเหนื่อย ๆ อ่ะ เหนื่อยล้าสะสมมานาน ๆ ก็เป็นนะ เหมือนแบตหมด แล้วร่างกายมันพยายามจะฝืน

กาแฟ... ตัวดีเลย ยิ่งกินยิ่งสั่น แต่ก็ยังกินอยู่ดีนั่นแหละ

• ความเครียด/ตื่นเต้น: อันนี้ชัดเจนเลย ระบบประสาทมันทำงานหนัก
• เหนื่อยล้า: ร่างกายมันส่งสัญญาณเตือนว่า "ไม่ไหวแล้วโว้ย"
• กาแฟ/ยา: สารเคมีบางอย่างมันกระตุ้นระบบประสาทมากเกินไป

แล้วเรื่องเหล้า... อันนี้แปลก บางคนกินแล้วมันหายสั่นจริง ๆ นะ แต่ก็ไม่รู้ทำไมเหมือนกัน อาจจะเพราะมันทำให้ผ่อนคลายรึเปล่า... แต่ก็ไม่ควรทำบ่อย ๆ หรอก มันไม่ดีต่อสุขภาพ

ส่วนตัวนะ... เราว่ามันเป็นสัญญาณว่าเราต้องพักบ้างแล้วแหละ ต้องหันกลับมาดูแลตัวเองบ้าง อะไรที่มันมากเกินไป ก็ต้องลดลงบ้าง

บางทีร่างกายมันก็แค่ต้องการเวลาพักผ่อน... แค่นั้นเอง

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเราป่วยทางจิต

อาการพวกนั้น? มันคือสัญญาณเตือน ไปหาหมอ.

• ซึมเศร้ารุนแรง (Major Depressive Disorder): อารมณ์หดหู่ กินไม่ได้ นอนไม่หลับ หมดแรง คิดฆ่าตัวตาย เป็นเดือน
• ความผิดปกติทางอารมณ์อื่นๆ: อาจเป็นโรคสองขั้ว โรควิตกกังวล หรืออื่นๆ ต้องวินิจฉัย
• การประเมิน: จิตแพทย์จะประเมิน ใช้แบบสอบถาม พูดคุย ตรวจสอบประวัติ
• การรักษา: ยา บำบัด หรือทั้งสองอย่าง แล้วแต่เคส

ปีนี้ ผมไปพบจิตแพทย์ที่รพ.XX เพราะนอนไม่หลับ เครียดจัด เขาตรวจแล้ว ให้ยาลดความวิตกกังวล ต้องกินต่อเนื่อง เรื่องส่วนตัว แต่บอกได้แค่นี้. อย่ามัวแต่ลังเล ไปหาหมอเถอะ.

อะไรคือสัญญาณเตือนว่าร่างกายอ่อนแอ

ร่างกายพังแล้วเหรอ? เช็คเลย:

• อ่อนล้าแบบไม่รู้สาเหตุ นี่แหละ จุดเริ่มต้น
• เหนื่อยง่ายโคตรๆ แค่เดินนิดเดียวก็เหนื่อย
• เป็นหวัดบ่อยจนน่ารำคาญ ปีนี้เป็นไปแล้ว 5 รอบ
• ผิวหนังแพ้สารพัด คันยิกๆตลอดเวลา

ถ้าใช่ รีบไปหาหมอ อย่ามัวแต่โทษดวง ปีนี้ฉันตรวจสุขภาพไปแล้ว หมอบอกว่าต้องพักผ่อนให้เพียงพอ ดูแลตัวเองดีๆ เดี๋ยวก็หาย แต่ถ้าไม่หาย ก็ไปหาหมออีก อย่ามัวแต่รอ ชีวิตมีค่ากว่านั้น

ฉันจะสังเกตอาการผิดปกติได้อย่างไร

เช็กอาการผิดปกติยังไงดีนะ? เออ...ต้องสังเกตตัวเองนี่แหละ เริ่มจากอะไรดี?

• นอนไม่หลับนี่เรื่องใหญ่! ปกติฉันหลับง่ายมาก ถ้าเริ่ม พลิกไปพลิกมา นี่แปลกละ (แอบกินกาแฟเยอะไปรึเปล่า?)
• ผิว...ผิวไม่ดีนี่ชัดเลย! ช่วงนี้ หน้ามันมาก สิวขึ้นพรึ่บพรั่บ ต้องดูแลตัวเองด่วนๆ!
• ปวดหัว...ปวดหัวแบบ ทุกวัน เลยนะ ไม่ใช่แค่บางที ต้องหาหมอแล้วมั้ง?
• ตัวเหลือง? อันนี้เห็นชัดสุด ต้องส่องกระจกดูดีๆ (แต่ปกติก็ขาวอยู่แล้วนี่นา...)
• ขับถ่าย...สำคัญนะ! ถ้าท้องผูก เกิน 3 วัน นี่ไม่ไหวละ ต้องกินผัก!
• เบื่ออาหาร? ช่วงนี้กินอะไรก็ไม่อร่อย... หรือว่าแค่ เบื่ออาหารที่บ้าน?
• ปวดเรื้อรัง... ปวดหลังนี่แหละ! สงสัยนั่งทำงาน ท่าไม่ดี ต้องยืดเส้นยืดสาย
• น้ำหนัก...ขึ้นๆลงๆ นี่น่ากลัว! ต้อง ชั่งน้ำหนักทุกวัน ละมั้งเนี่ย!

เออ...ถ้ามีอาการพวกนี้ เยอะๆ ก็ไปหาหมอดีกว่าเนอะ ป้องกันไว้ก่อน!

ปล. ลืมบอกไป ฉันเป็นคนนอนดึกนะ แต่ปกติก็หลับง่ายอยู่ดี! แล้วก็ชอบกินผักมากกก! โดยเฉพาะผักบุ้ง!