แคลเซียมคาร์บอเนตดูดซึมแคลเซียมได้กี่เปอร์เซ็นต์

แคลเซี่ยมคาร์บอเนต ช่วยอะไร

แคลเซียมคาร์บอเนต

ปุยเมฆลอยเอื่อยในอากาศยามบ่ายแก่ๆ แสงแดดรำไรลอดผ่านม่านบางๆ ของหมู่เมฆ สาดส่องลงมายังโลกที่กำลังจะเข้าสู่ความสงบยามเย็น

ช่วยอะไรบ้าง?

• เติมเต็มแคลเซียมที่ขาดหาย: ยาเม็ดพวกนี้เหมือนหยดน้ำทิพย์ เติมเต็มแคลเซียมที่ร่อยหรอไปกับวันเวลา โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับคนที่...
  • มีฮอร์โมนพาราไทรอยด์น้อยนิด ชนิดที่มาแล้วก็ไป หรือมาแล้วก็ทนอยู่
  • เหล่าสตรีที่ก้าวเข้าสู่ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลง วัยหมดประจำเดือน
  • กระดูกที่กำลังเปราะบาง กระดูกอ่อนที่อ่อนแรง และความผิดปกติของกระดูกทั้งมวล
• พันธมิตรผู้เฝ้าระดับฟอสเฟต: เดี๋ยวนี้หมอๆ เขาใช้มันเหมือนเป็นตัวจับฟอสเฟตชั้นดี ช่วยประคองระดับแคลเซียมให้คงที่สำหรับผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง

เพิ่มเติม...

• แคลเซียมคาร์บอเนต เป็นสารประกอบเคมีที่พบได้ทั่วไปในธรรมชาติ เป็นส่วนประกอบหลักของเปลือกหอย ปะการัง และหินปูน
• ในอุตสาหกรรมอาหาร แคลเซียมคาร์บอเนต ถูกใช้เป็น วัตถุเจือปนอาหาร (Food Additive) ที่มีรหัส E170 ทำหน้าที่เป็น สารควบคุมความเป็นกรด (Acidity Regulator), สารป้องกันการจับตัวเป็นก้อน (Anti-caking Agent) หรือ สารเพิ่มปริมาณ (Bulking Agent)
• ในผลิตภัณฑ์ ยาสีฟันแคลเซียมคาร์บอเนต มักถูกใช้เป็น สารขัดฟัน (Abrasive) ที่ช่วยขจัดคราบพลัคและคราบสกปรกบนผิวฟันได้อย่างอ่อนโยน
• นอกจากนี้ แคลเซียมคาร์บอเนต ยังมีบทบาทในการผลิต ปูนซีเมนต์ และ วัสดุก่อสร้าง ต่างๆ อีกด้วย

แคลเซี่ยมคาร์บอเนต ช่วยอะไร?

แคลเซียมคาร์บอเนต:

• เสริมแคลเซียม: สำหรับภาวะขาดแคลเซียม.
• โรคกระดูก: กระดูกพรุน.
• ผู้ป่วยไตวาย: จับฟอสเฟต. รักษาระดับแคลเซียม.
• สตรีวัยหมดประจำเดือน: จำเป็น.

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• การดูดซึม: การรับประทานพร้อมอาหารช่วยเพิ่มการดูดซึม.
• ผลข้างเคียง: อาจท้องผูก. ควรดื่มน้ำมาก.
• ปริมาณ: ปรึกษาแพทย์. การได้รับมากเกินไปไม่ดี.
• แหล่งอื่น: นม, ชีส, ผักใบเขียว. แต่บางครั้งไม่เพียงพอ.
• วัตถุประสงค์: ยานี้มีหลายหน้า. ไม่ใช่แค่กระดูก.

แคลเซียมคาร์บอเนต เหมาะกับใคร?

บางทีก็มานั่งคิดนะ... เรื่องแคลเซียมคาร์บอเนต... ว่าจริงๆ แล้วมันเหมาะกับใครกันแน่

คนที่แคลเซียมในเลือดต่ำ... อันนี้คือชัดเลย คือร่างกายมันต้องการ... แต่มันมีไม่พอ มันเป็นภาวะที่... ร่างกายมันฟ้องออกมาเอง

กระดูกพรุน... แค่คิดก็รู้สึกแล้วว่ามันน่ากลัวนะ... เหมือนร่างกายมันเปราะบางลงทุกวัน มันไม่ใช่แค่เรื่องของคนแก่แล้วด้วยซ้ำไป

แล้วก็พวก... ภาวะที่เกี่ยวกับไทรอยด์ทำงานผิดปกติ... ที่มันส่งผลกับระดับแคลเซียมในตัวเราโดยตรงเลย

• ภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ (Hypocalcemia)
• โรคกระดูกพรุน
• ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย (Hypothyroidism)
• ภาวะต่อมพาราไทรอยด์ทำงานน้อย (Hypoparathyroidism)

แคลเซียมคาร์บอเนตกินตอนไหนดี?

แคลเซียมคาร์บอเนตอะนะ... พี่แกเรื่องเยอะ ต้องกินพร้อมอาหาร หรือหลังอาหารทันทีเท่านั้น เพราะนางต้องการกรดในกระเพาะเป็นใบเบิกทางในการเข้าสู่ร่างกาย

คิดภาพตามง่ายๆ แคลเซียมคาร์บอเนต ก็เหมือนดารารุ่นใหญ่ ที่จะออกงานทีต้องมีพรมแดง (อาหาร) กับสปอตไลท์ (กรด) ส่องถึงจะยอมเดิน แถมดูดซึมได้แค่ 10% คือลงทุนไปร้อย ได้คืนมาสิบ ที่เหลือฝากไว้ในลำไส้ในรูปของอาการท้องอืด ท้องผูก เป็นของที่ระลึก

ส่วน แคลเซียมซิเตรต นี่เหมือนดารารุ่นใหม่ขึ้นมาหน่อย เข้าถึงง่ายกว่า แต่ก็ยังติดหรู ต้องกินพร้อมข้าวเหมือนกัน เพราะยังต้องการกรดอยู่บ้าง แต่ดูดซึมดีขึ้นมาหน่อยที่ 50% ไม่ค่อยสร้างวีรกรรมในท้องเท่าไหร่

แต่ถ้าเป็น แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต อันนี้คือตัวท็อปของวงการ เป็นซุปตาร์ฮอลลีวูดที่ไม่ต้องมีพิธีรีตองอะไรเลย กินตอนท้องว่างก็ได้สบายมาก ดูดซึมไปเลยจุกๆ 90% ไม่ต้องง้อกรดง้ออาหารใดๆ ทั้งสิ้น

สรุปให้เห็นภาพแบบไม่ต้องสืบ

• แคลเซียมคาร์บอเนต (Calcium Carbonate): รุ่นประหยัดแต่เรื่องเยอะ ต้องกินพร้อมอาหารเท่านั้น ดูดซึมต่ำสุดในบรรดาพี่น้อง (10%) แถมพ่วงตำแหน่งแชมป์ท้องผูกมาด้วย เหมือนซื้อของถูกแต่ต้องจ่ายค่าซ่อมแพง

• แคลเซียมซิเตรต (Calcium Citrate): รุ่นกลางๆ กำลังดี เป็นมิตรกับคนที่มีกรดในกระเพาะน้อยกว่าคนปกติ แต่ก็ยังต้องกินพร้อมอาหารอยู่ดีนะ ดูดซึมได้ 50% ถือว่าคุ้มค่าตัว

• แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (Calcium L-threonate): ตัวเทพจ่ายจบ ไม่ต้องคิดเยอะ กินตอนท้องว่างได้เลย ดูดซึมสูงสุด 90% ไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร แน่นอนว่าราคาก็เทพตามคุณสมบัติไปด้วยแหละ

แคลเซียมคาร์บอเนตกับแคลเซียมซิเตรดต่างกันอย่างไร?

แคลเซียมคาร์บอเนตกับแคลเซียมซิเตรตมันคือสงครามระหว่าง "แคลเซียมมหาชน" กับ "แคลเซียมคุณหนู" ชัดๆ

แคลเซียมคาร์บอเนต คือตัวแทนฝั่งประหยัด หาซื้อง่ายยิ่งกว่าร้านสะดวกซื้อหน้าปากซอย แต่มีความเรื่องเยอะนิดหน่อย คือต้องกินพร้อมอาหารเท่านั้น เพราะนางต้องการกรดในกระเพาะมาช่วยนำทางในการดูดซึม ถ้ากินตอนท้องว่างก็เหมือนโยนหินปูนลงท้องไปเปล่าๆ

ส่วน แคลเซียมซิเตรต นี่มาในลุคผู้ดี ราคาแรงกว่า แต่สบายใจกว่าเยอะ จะกินตอนไหนก็ได้ ไม่ต้องรอรอบอาหาร ไม่ต้องง้อกรดใดๆ เหมาะมากกับผู้สูงอายุที่โรงงานผลิตกรดในกระเพาะเริ่มจะเกษียณอายุแล้ว หรือคนที่กินยาลดกรดเป็นประจำ

แต่เดี๋ยวก่อน อย่าเพิ่งคิดว่าการเสริมแคลเซียมจะสวยหรูเสมอไป ผลข้างเคียงที่มาแบบไม่ได้รับเชิญก็มีนะจ๊ะ ทั้งอาการท้องผูกที่อาจทำให้คุณต้องนั่งสมาธิในห้องน้ำนานขึ้น มีแก๊สในท้องจนรู้สึกเหมือนพกโรงงานปุ๋ยชีวภาพส่วนตัว และท้องอืดจนแยกไม่ออกว่านี่พุงหรือปลาปักเป้า

ที่ร้ายกว่านั้นคือ นางยังชอบไปขัดขาเพื่อนสารอาหารตัวอื่นด้วย แคลเซียมอาจไปรบกวนการดูดซึมธาตุเหล็ก, สังกะสี, และแมกนีเซียม ได้ กินมากไปก็ใช่ว่าจะดี มันจะตีกันเองในท้องนั่นแหละ

มาดูข้อมูลเชิงลึกกันอีกหน่อย จะได้ไม่โดนหลอกง่ายๆ:

• เนื้อแคลเซียมแท้ๆ (Elemental Calcium): อันนี้สำคัญมาก แคลเซียมคาร์บอเนตให้เนื้อแคลเซียมสูงกว่า (ประมาณ 40%) ในขณะที่ซิเตรตมีแค่ราวๆ 21% แปลว่าถ้าอยากได้แคลเซียม 500 มิลลิกรัมเท่ากัน คุณต้องกินซิเตรตในปริมาณ (มิลลิกรัมของเม็ดยา) ที่เยอะกว่า
• ใครที่ควรคบกับซิเตรต: นอกจากผู้สูงวัยแล้ว คนที่มีภาวะกรดในกระเพาะต่ำ (Achlorhydria) หรือคนที่ต้องกินยาลดกรดกลุ่ม PPIs เป็นประจำ ซิเตรตคือเพื่อนแท้ในยามยากของคุณ
• ระวังยาตีกัน: การกินแคลเซียมพร้อมกับยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม หรือยารักษาไทรอยด์ มันจะไปลดประสิทธิภาพของยาเขา ควรเว้นระยะห่างการกินอย่างน้อย 2-4 ชั่วโมง ปรึกษาเภสัชกรคือดีที่สุด
• อย่าบ้าพลัง:การได้รับแคลเซียมมากเกินไป (เกิน 2,000-2,500 มก. ต่อวันสำหรับผู้ใหญ่) ก็อันตราย เสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในไตและปัญหาสุขภาพอื่นๆ ไม่ใช่แค่ท้องผูกนะจ๊ะ

แคลเซียม ร่างกายผลิตเองได้ไหม?

ไม่ได้ ไม่ได้เลย ร่างกายผลิตแคลเซียมเองไม่ได้ จบนะ ต้องกินเข้าไปอย่างเดียวเท่านั้น แล้วที่กินเข้าไปก็ไม่ใช่ว่าจะได้ทั้งหมดนะ

คือร่างกายมันดูดซึมได้นิดเดียวเอง ที่ลำไส้เล็กน่ะ ดูดซึมแค่ 20-25% เอง ที่เหลือคือขับทิ้งทางอุจจาระหมดเลย เสียดายของชะมัด

แล้วทำไมต้องกินเยอะๆ ตลอด ก็เพราะมันสำคัญกับกระดูกและฟันไง อันนี้ทุกคนรู้ แต่จริงๆ มันทำอย่างอื่นด้วยนี่นา พวกการทำงานของกล้ามเนื้อ ระบบประสาท การแข็งตัวของเลือด อะไรพวกนั้น

• อยากให้ดูดซึมดีขึ้นต้องมีวิตามินดีนะ... แสงแดดตอนเช้าๆ ไง หรือกินพวกปลาที่มีไขมัน
• แหล่งแคลเซียมที่หาได้ง่ายๆ ก็พวก นม โยเกิร์ต ชีส ปลาตัวเล็กตัวน้อยที่กินทั้งกระดูก ผักใบเขียวเข้มๆ อย่างคะน้า
• บางทีการกินผักโขมเยอะๆ ก็ไม่ได้แคลเซียมเต็มที่นะ เพราะมันมีสารออกซาเลตไปขวางการดูดซึม
• ผู้ใหญ่ต้องการแคลเซียมประมาณ 1,000 มิลลิกรัมต่อวันเลยนะ ต้องกินเยอะเหมือนกัน

ลำไส้เล็กส่วนต้นสำคัญอย่างไรต่อการดูดซึมแคลเซียม?

ลำไส้เล็กส่วนต้น หรือ duodenum เนี่ยสำคัญมากๆ กับการดูดซึมแคลเซียมนะ ถึงแม้แคลเซียมจะดูดซึมได้ตลอดความยาวของลำไส้เล็ก แต่ตรงส่วนต้นนี่แหละคือจุดที่ดูดซึมเยอะที่สุด เหมือนเป็นด่านหน้าสำคัญที่คัดกรองสารอาหารเข้าสู่ร่างกาย กลไกหลักๆ มันเป็นแบบ Active Transport คือต้องใช้พลังงาน และที่สำคัญคือต้องมี วิตามินดี (Vitamin D) มาช่วยเป็นตัวนำพาเลยล่ะ คิดดูสิว่าร่างกายเราออกแบบมาซับซ้อนแค่ไหน แค่สารตัวเดียวก็สำคัญต่อกระบวนการนี้แล้ว นี่แหละเสน่ห์ของชีววิทยา.

เรื่องอาหารก็มีผลนะ ถ้ากินอาหารที่มี โปรตีน กับ แลคโตส เข้าไปด้วย มันจะช่วยเพิ่มการดูดซึมแคลเซียมได้ดีขึ้น น่าสนใจเนอะว่าสารอาหารบางอย่างก็ทำงานร่วมกันได้ดี แล้วก็มีพวกที่มาขัดขวางด้วยสิ อย่าง เกลือคาร์บอเนต และ เกลือฟอสเฟต พวกนี้จะไปจับกับแคลเซียม กลายเป็นสารที่ละลายน้ำได้ไม่ดี ร่างกายก็เอาไปใช้ยากขึ้น อีกอย่างคือ กรดไขมัน บางชนิดก็ตัวร้ายเลย เพราะมันทำปฏิกิริยากับแคลเซียมแล้วกลายเป็นสบู่ที่ไม่ละลายน้ำ สุดท้ายก็ถูกขับทิ้งไป เสียดายแคลเซียมแย่เลย นี่ก็เป็นอีกมุมที่สะท้อนว่าการกินอะไรเข้าไปก็ต้องพิจารณาองค์ประกอบดีๆ.

คุยกันเรื่องการดูดซึมแคลเซียมในลำไส้เล็กแล้วเนี่ย มันยังมีรายละเอียดที่น่าสนใจอีกนะ ลองมาดูมุมอื่นๆ กันบ้างดีกว่า:

• กลไกการดูดซึมแคลเซียมเสริม: นอกจาก Active Transport ที่ต้องมีวิตามินดีช่วย ลำไส้เล็กส่วนต้น ยังมีการดูดซึมแบบ Paracellular ด้วยนะ คือแคลเซียมซึมผ่านช่องว่างระหว่างเซลล์ ซึ่งกลไกนี้จะทำงานเด่นชัดเมื่อแคลเซียมในลำไส้มีปริมาณสูงๆ ก็เหมือนกับว่า ถ้ามีเยอะมากจน Active Transport ไม่ไหว ก็ยังมีทางออกสำรองให้แคลเซียมผ่านไปได้อีก.

• โปรตีนช่วยนำพาเฉพาะทาง: วิตามินดีจะไปกระตุ้นการสร้างโปรตีนตัวหนึ่งชื่อว่า Calbindin ในเซลล์เยื่อบุลำไส้เล็ก ไอ้เจ้า Calbindin นี่แหละครับที่ทำหน้าที่เหมือนแท็กซี่คอยจับแคลเซียมแล้วพาเข้าสู่เซลล์ ถ้าไม่มี Calbindin หรือมีไม่พอ การดูดซึมแคลเซียมก็แย่ลงไปเยอะเลย.

• ปัจจัยจากอาหารที่ขัดขวาง (Antinutrients): นอกจากที่บอกไปแล้วว่าคาร์บอเนตกับฟอสเฟตจะจับแคลเซียม ยังมี ออกซาเลต (Oxalate) ในผักบางชนิด เช่น ผักโขม หรือ ไฟเตต (Phytate) ที่พบในธัญพืชและถั่ว ก็เป็นตัวการสำคัญที่จับกับแคลเซียมแล้วทำให้ร่างกายดูดซึมได้น้อยลงนะ บางทีการกินอาหารที่ดูดีต่อสุขภาพก็ต้องระวังเรื่องสมดุลของสารอาหารพวกนี้เหมือนกัน.

• ฮอร์โมนควบคุมสมดุลแคลเซียม: การดูดซึมแคลเซียมไม่ได้มีแค่วิตามินดีเท่านั้นที่เกี่ยวข้อง แต่ยังมีฮอร์โมนอีกสองตัวที่ทำงานร่วมกันเพื่อรักษาสมดุลแคลเซียมในเลือด คือ พาราไทรอยด์ฮอร์โมน (PTH) ที่จะกระตุ้นให้วิตามินดีทำงาน และ แคลซิโทนิน (Calcitonin) ที่คอยลดระดับแคลเซียมเมื่อมันสูงเกินไป นี่มันระบบควบคุมที่ละเอียดอ่อนจริงๆ.