พจนานุกรมฉบับมาตรฐานที่ใช้อยู่ในปัจจุบันมีชื่อว่าอะไร

พจนานุกรมฉบับมาตรฐานที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน: ฉบับ พ.ศ. 2554

การเลือกใช้ พจนานุกรมฉบับมาตรฐานที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ให้ถูกต้องช่วยป้องกันความผิดพลาดในการเขียนหนังสือราชการและสื่อสาร in ชีวิตประจำวัน การทำความเข้าใจชื่อเรียกและที่มาของคู่มือภาษาไทยฉบับทางการนี้มีความสำคัญต่อการใช้งานอย่างยิ่ง

พจนานุกรมฉบับมาตรฐานที่ใช้อยู่ในปัจจุบันมีชื่อว่าอะไรกันแน่

คำตอบที่เป็นมาตรฐานและใช้เป็นกฎหมายอ้างอิงสูงสุดในประเทศไทยปัจจุบันคือ พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หนังสือเล่มนี้เป็นพจนานุกรมภาษาไทยที่ใช้เป็นเกณฑ์มาตรฐานสำหรับการเขียนและสะกดคำของทางราชการ สถาบันการศึกษา และการจัดทำตำราเรียนทั่วประเทศมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน

การกำหนดระเบียบภาษานี้ช่วยลดความลักลั่นในการสื่อสาร โดยมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีรองรับอย่างเป็นทางการเพื่อให้การเขียนหนังสือไทยเป็นระเบียบเดียวกัน ทว่าสำหรับคนที่ไม่ได้ติดตามข่าวสารวงการภาษาอย่างใกล้ชิด การเห็นตัวเลขปี พ.ศ. เก่าแก่อาจชวนให้สงสัยว่าไม่มีเล่มใหม่กว่านี้แล้วหรือ ซึ่งเรื่องนี้มีเหตุผลเบื้องหลังที่น่าสนใจ

ทำไมปัจจุบันยังคงใช้ฉบับ พ.ศ. 2554

พจนานุกรมฉบับนี้พิมพ์ครั้งแรกและเริ่มประกาศใช้จริงในปี พ.ศ. 2556 โดยใช้เวลาชำระปรับปรุงจากฉบับเดิมนานกว่า 9 ปีเต็ม การแก้ไขพจนานุกรมระดับชาติไม่ใช่เรื่องที่ทำเสร็จได้ในเวลาอันสั้น เพราะต้องผ่านกระบวนการกลั่นกรองคำศัพท์ อักขรวิธี และความหมายอย่างถี่ถ้วนจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ

ผมเคยคุยกับเพื่อนที่เป็นครูภาษาไทย หลายคนมักบ่นว่านักเรียนสับสนเวลามีคำสแลงใหม่ๆ เกิดขึ้น แต่อยากให้เข้าใจว่าแกนหลักของภาษาจำเป็นต้องนิ่งและมั่นคงก่อน การที่รัฐบาลยังคงกำหนดให้ยึดเล่ม พ.ศ. 2554 เป็นเกณฑ์มาตรฐานหลัก จึงเป็นเรื่องของความมั่นคงทางเอกสารราชการและระบบการศึกษานั่นเอง

เจาะลึกความเป็นมาและการเปลี่ยนแปลงของพจนานุกรมไทย

หากลองย้อนมองประวัติศาสตร์จะพบว่า ประเทศไทยมีพจนานุกรมฉบับสถาบันหลักจัดพิมพ์มาแล้วรวม 4 รุ่นใหญ่ โดยฉบับแรกสุดเริ่มขึ้นใน พ.ศ. 2493 มีการตีพิมพ์ซ้ำรวม 20 ครั้ง ถัดมาคือฉบับ พ.ศ. 2525 พิมพ์ซ้ำ 6 ครั้ง และฉบับ พ.ศ. 2542 จนกระทั่งมาถึงฉบับล่าสุดที่ยังครองตำแหน่งมาตรฐานในปัจจุบัน

การปรับปรุงในฉบับ พ.ศ. 2554 มีการเพิ่มคำศัพท์ใหม่และคำศัพท์เฉพาะทางเข้าไปจำนวนมาก เพื่อให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคเทคโนโลยี

ความเปลี่ยนแปลงรอบนี้ส่งผลกระทบวงกว้าง - เพราะเป็นการปรับปรุงคำศัพท์ครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่ง มีการบรรจุศัพท์ที่สะท้อนบริบทสังคมร่วมสมัยลงไปเพียบ ตอนที่ผมเปิดดูเล่มนี้ครั้งแรกก็รู้สึกตื่นตาตื่นใจที่เห็นคำว่า เกาเหลา หรือ คอมพิวเตอร์ ได้รับการอธิบายระบบคิดอย่างละเอียด ชี้ให้เห็นว่าภาษาไม่เคยตาย แต่เติบโตไปพร้อมกับพวกเราเสมอ

การเปลี่ยนแปลงในเวอร์ชันล่าสุดที่น่าสนใจ

ในการปรับปรุงครั้งใหญ่ของฉบับ พ.ศ. 2554 มีการเพิ่มคำศัพท์รวมแล้วมากกว่า 2.400 คำ ทำให้ยอดรวมศัพท์ทั้งหมดในเล่มมีจำนวนสูงถึงประมาณ 43.000 คำ นอกจากนี้ยังปรับปรุงระบบการค้นหาแบบออนไลน์เพื่ออำนวยความสะดวกให้ผู้ใช้งานในยุคดิจิทัลด้วย

แต่ก็มีจุดเปลี่ยนที่ทำให้หลายคนงงไม่น้อย ตัวอย่างเช่นการปรับปรุง ชื่อพจนานุกรมมาตรฐานภาษาไทย จากเดิมที่เราคุ้นเคยในชื่อ พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ก็ได้มีการเปลี่ยนโครงสร้างและชื่อเรียกอย่างเป็นทางการไปเป็น สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ตามพระราชบัญญัติใหม่

เปรียบเทียบพจนานุกรมภาษาไทยฉบับสำคัญแต่ละยุคสมัย

ฉบับ พ.ศ. 2493

1. ยกเลิกใช้ในทางราชการแล้ว เป็นฐานข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ภาษา
2. จัดพิมพ์เป็นเล่มกระดาษอย่างเดียว ปัจจุบันหาอ่านยาก
3. รวบรวมคำศัพท์พื้นฐานและคำโบราณในวรรณคดีเป็นหลัก

ฉบับ พ.ศ. 2542

1. ถูกแทนที่โดยฉบับใหม่แล้ว แต่ยังพบบันทึกเก่าอ้างอิงอยู่
2. เริ่มมีการทำเป็นซีดีรอมและโปรแกรมคอมพิวเตอร์ยุคแรก
3. เพิ่มศัพท์วิชาการ สังคม และเทคโนโลยีเบื้องต้น

ฉบับ พ.ศ. 2554 (แนะนำสำหรับอ้างอิงปัจจุบัน) ⭐

1. เป็นฉบับมาตรฐานสูงสุดที่กฎหมายและหนังสือราชการใช้ในปัจจุบัน
2. มีระบบสืบค้นออนไลน์ผ่านแอปพลิเคชันและเว็บไซต์หลัก
3. บรรจุศัพท์ใหม่กว่า 2.400 คำ รวมศัพท์ในเล่มมากกว่า 43.000 คำ

ความวุ่นวายของเอกสารราชการ: บทเรียนจากสำนักงานเขตในกรุงเทพฯ

สมชาย เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองประจำสำนักงานเขตแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ต้องรับผิดชอบงานทำหนังสือราชการเสนอผู้บริหารระดับสูงและประสานงานต่างหน่วยงาน โดยเขาติดนิสัยสะกดคำตามความคุ้นเคยและใช้พจนานุกรมเล่มเก่าที่วางอยู่บนโต๊ะทำงานมานานหลายปี

วันหนึ่งสมชายทำหนังสือส่งตัวและเอกสารสิทธิ์สำคัญ โดยสะกดคำศัพท์เทคนิคและคำซ้อนบางคำผิดไปจากเกณฑ์ปัจจุบัน ส่งผลให้หัวหน้างานตำหนิและตีกลับเอกสารชุดนั้นกลางที่ประชุมเนื่องจากรูปแบบอักขรวิธีลักลั่น ไม่เป็นระบบตามมาตรฐานของกระทรวง

เขาเกือบจะถอดใจเพราะต้องมานั่งพิมพ์และตรวจสอบคำศัพท์ใหม่ทั้งหมดกว่า 50 หน้า ทว่าเขาตัดสินใจเปลี่ยนวิธีทำงานโดยเข้าไปใช้ระบบสืบค้นออนไลน์ของทางราชบัณฑิตยสภาแทนการเปิดเล่มเก่า และไล่เช็กคำศัพท์ทีละคำอย่างตั้งใจ

หลังจากปรับมาอ้างอิงระบบฐานข้อมูล พ.ศ. 2554 เอกสารของสมชายก็ผ่านการอนุมัติอย่างไร้ข้อผิดพลาด ช่วยลดเวลาแก้ไขงานลงไปได้มาก และทำให้เขาตระหนักว่าการอัปเดตมาตรฐานภาษานั้นส่งผลต่อความน่าเชื่อถือในวิชาชีพโดยตรง