ตรวจ Lab มีอะไรบ้าง

ตรวจ Lab มีอะไรบ้าง? รายการตรวจน้ำตาลและไตปี 2567

การรู้ว่า ตรวจ Lab มีอะไรบ้าง ช่วยลดความเสี่ยงจากโรคเบาหวานที่พบในคนไทยถึง 1 ใน 10 คน ประชากรจำนวนมากไม่ทราบว่าตนเองเจ็บป่วย การทำความเข้าใจรายการตรวจพื้นฐานช่วยให้พบความผิดปกติทันเวลาและรักษาสุขภาพอย่างถูกต้อง ศึกษาข้อมูลผลเลือดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง

ตรวจ Lab มีอะไรบ้าง? เจาะลึก 5 รายการตรวจพื้นฐานที่ 'คนรักสุขภาพ' ต้องรู้

การตรวจ Lab หรือ การตรวจทางห้องปฏิบัติการ เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดในการ คุยกับร่างกาย เพื่อดูความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ก่อนที่อาการจะแสดงออกมา คำถามที่ว่า ตรวจ Lab มีอะไรบ้าง นั้น คำตอบขึ้นอยู่กับความเสี่ยงของแต่ละคน แต่โดยทั่วไปแล้ว โปรแกรมตรวจสุขภาพพื้นฐาน (Basic Check-up) จะครอบคลุมการทำงานของระบบหลักๆ ในร่างกาย คือ เม็ดเลือด, น้ำตาล, ไขมัน, ไต และตับ

ผมเคยคิดว่าการตรวจสุขภาพเป็นเรื่องของคนแก่ หรือคนที่มีอาการป่วยแล้วเท่านั้น แต่เชื่อไหมครับ? ข้อมูลทางการแพทย์ชี้ชัดว่าคนไทยจำนวนมากเดินไปเดินมาโดยไม่รู้ตัวว่ามีภาวะ เพชฌฆาตเงียบ ซ่อนอยู่ โดยเฉพาะเบาหวานและความดัน

1. ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) - ด่านหน้าของการคัดกรอง

Complete Blood Count (CBC) คือการตรวจพื้นฐานที่สุดแต่บอกอะไรได้มหาศาล เป็นการเช็คประชากรเม็ดเลือดทั้ง 3 ชนิดในร่างกายเรา:

เม็ดเลือดแดง (RBC): ดูภาวะซีดหรือโลหิตจาง ซึ่งพบบ่อยมากในหญิงวัยเจริญพันธุ์; เม็ดเลือดขาว (WBC): ทหารเฝ้าระวังเชื้อโรค ถ้าสูงเกินไปอาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อหรือการอักเสบ; เกล็ดเลือด (Platelet): ตัวช่วยให้เลือดหยุดไหล

เอาจริงๆ นะ หลายคนมองข้ามค่า CBC เพราะคิดว่าเป็นเรื่องพื้นๆ แต่สำหรับหมอแล้ว ค่านี้คือจุดเริ่มต้นที่บอกได้ว่าร่างกายคุณกำลัง สู้ กับอะไรอยู่หรือเปล่า

2. ระดับน้ำตาลในเลือด (FBS & HbA1c) - เช็คหวานซ่อนร้าย

นี่คือจุดที่คนไทยตกม้าตายเยอะที่สุด ข้อมูลล่าสุดปี 2567 พบว่าคนไทยป่วยเป็นเบาหวานถึง 1 ใน 10 คน และที่น่าตกใจคือเกือบครึ่งหนึ่ง ไม่รู้ตัว ว่าตัวเองเป็น^[1] การตรวจน้ำตาลมี 2 แบบหลักๆ:

Fasting Blood Sugar (FBS)

ค่าน้ำตาลหลังงดอาหาร 8 ชั่วโมง เปรียบเหมือน การ ถ่ายภาพนิ่ง ณ เวลานั้น ถ้าคืนก่อนตรวจคุณแอบกินทุเรียน ค่านี้ก็จะพุ่งทันที

น้ำตาลสะสม (HbA1c)

นี่คือ กล้องวงจรปิด ที่บันทึกพฤติกรรมการกินของคุณย้อนหลัง 2-3 เดือน ค่านี้โกหกหมอไม่ได้ครับ แม้คุณจะอดอาหารมาดีก่อนตรวจ 1 วัน แต่ถ้า 3 เดือนที่ผ่านมาซัดชานมไข่มุกทุกบ่าย ค่า HbA1c จะฟ้องทันที การตรวจคู่นี้ช่วยให้วินิจฉัยเบาหวานได้แม่นยำที่สุด

3. ไขมันในเลือด (Lipid Profile) - ไม่ใช่แค่คนอ้วนที่ต้องตรวจ

อย่าเข้าใจผิดว่าคนผอมไขมันสูงไม่ได้ ผมเห็นมาเยอะแล้วครับ คนที่หุ่นดีแต่ข้างในหลอดเลือดอุดตันเพียบ การตรวจไขมันจะดู 4 ตัวหลัก:

1. Total Cholesterol: ไขมันรวม 2. Triglyceride: ไขมันที่มาจากแป้งและน้ำตาล (สายหวานระวังตัวนี้ให้ดี) 3. HDL: ไขมันดี ยิ่งสูงยิ่งดี เหมือนรถขยะที่คอยเก็บกวาดหลอดเลือด 4. LDL: ไขมันเลว ตัวร้ายที่ก่อให้เกิดคราบตะกรันในหลอดเลือด

จำง่ายๆ คือ เราอยากให้ HDL สูง และ LDL ต่ำ แต่ชีวิตจริงมันมักจะสวนทางกันเสมอ ใช่ไหมครับ?

4. การทำงานของไต (Kidney Function Test) - ภัยเงียบอันดับต้นๆ

คนไทยติดกินเค็ม กินนัว ทำให้สถิติโรคไตพุ่งสูงขึ้นเรื่อยๆ ปัจจุบันพบว่าคนไทยป่วยเป็นโรคไตเรื้อรังถึง 1 ใน 6 คน หรือประมาณ 11.6 ล้านคน! ^[2] การตรวจค่าไตหลักๆ คือ:

BUN (Blood Urea Nitrogen): ค่าของเสียในเลือด และ Creatinine (Cr): ค่าที่ใช้คำนวณอัตราการกรองของไต (eGFR)

ค่า eGFR นี้สำคัญมาก เปรียบเหมือน พลังชีวิต ของไต ยิ่งเยอะยิ่งดี (คนปกติควรเกิน 90)^[3] ถ้าต่ำกว่า 60 แสดงว่าไตเริ่มเสื่อมอย่างมีนัยสำคัญแล้ว

5. การทำงานของตับ (Liver Function Test) - นักแบกของร่างกาย

ตับเป็นอวัยวะที่อดทนที่สุด ไม่ค่อยร้องบอกอาการจนกว่าจะพังยับเยิน การตรวจค่าเอนไซม์ตับ (SGOT/SGPT) ช่วยบอกเราว่าตับกำลัง อักเสบ อยู่หรือเปล่า สาเหตุยอดฮิตในคนไทยหนีไม่พ้นแอลกอฮอล์ ไวรัสตับอักเสบ และที่มาแรงแซงโค้งคือ ไขมันพอกตับ จากการกินดีอยู่ดีเกินไปนั่นเอง

เลือกโปรแกรมตรวจ Lab แบบไหนดี? พื้นฐาน vs เชิงลึก

หลายคนสับสนเมื่อเห็นแพ็กเกจตรวจสุขภาพที่มีให้เลือกมากมาย ตารางนี้จะช่วยให้คุณตัดสินใจได้ง่ายขึ้นตามความเสี่ยงและช่วงอายุ

โปรแกรมพื้นฐาน (Basic Check-up) ⭐ เหมาะสำหรับคนอายุน้อยกว่า 35

ประหยัด (หลักร้อยถึงพันต้นๆ)

ปีละ 1 ครั้ง

คัดกรองความเสี่ยงเบื้องต้นในคนที่ยังไม่มีอาการ

CBC, ปัสสาวะ, น้ำตาล (FBS), ไขมัน, การทำงานของไต (Cr), ตับ (SGPT)

โปรแกรมเชิงลึก (Comprehensive) เหมาะสำหรับอายุ 35+ หรือมีความเสี่ยง

สูงกว่า (หลักพันกลางๆ ถึงหมื่น)

ปีละ 1 ครั้ง (หรือตามแพทย์นัด)

ค้นหาโรคที่ซ่อนอยู่ เช่น นิ่ว, ไขมันพอกตับ, โรคหัวใจระยะแรก

ทุกอย่างใน Basic + น้ำตาลสะสม (HbA1c), กรดยูริก, คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG), อัลตร้าซาวด์ช่องท้อง

เมื่อ "คุณใหม่" สาวออฟฟิศผู้รักบุฟเฟต์ ต้องเผชิญความจริง

ใหม่ พนักงานบัญชีวัย 32 ปี ในกรุงเทพฯ มั่นใจว่าตัวเองแข็งแรงดี แม้จะชอบทานชาบูและชานมไข่มุกเป็นชีวิตจิตใจ เธอไม่เคยตรวจสุขภาพเลยเพราะกลัวเข็มและคิดว่า "ยังไม่แก่สักหน่อย" จนกระทั่งวันหนึ่งเธอเริ่มรู้สึกเพลียง่ายผิดปกติหลังมื้อเที่ยง

เพื่อนร่วมงานคะยั้นคะยอให้ไปตรวจ Lab พร้อมกัน ปัญหาคือใหม่หิวมากระหว่างงดอาหาร 12 ชั่วโมง เธอเกือบจะแอบกินลูกอมก่อนเจาะเลือดเพราะหน้ามืด แต่พยาบาลเตือนว่าถ้ากิน ผลจะคลาดเคลื่อนและต้องมาเจาะใหม่ เธอจึงยอมอดทน

ผลตรวจออกมาเหมือนโดนตบหน้า: น้ำตาลสะสม (HbA1c) อยู่ที่ 6.1% (ภาวะก่อนเบาหวาน) และไตรกลีเซอไรด์พุ่งไป 250 หมอบอกว่า "โชคดีที่มาเจอตอนนี้ ยังไม่ต้องกินยา แค่ปรับพฤติกรรมก็ทัน"

หลังจากนั้น 3 เดือน ใหม่ลดหวานลง 50% และเดินเร็วหลังเลิกงาน ผลตรวจรอบสอง HbA1c ลดลงเหลือ 5.7% เธอบอกว่าความกลัวเข็มในวันนั้น เทียบไม่ได้เลยกับความดีใจที่กู้สุขภาพคืนมาได้ทันเวลา

ข้อมูลในบทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ หากคุณมีอาการผิดปกติหรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับสุขภาพของคุณ