ปัสสาวะไม่ออกต้องทํายังไง

ปัสสาวะไม่ออกต้องทํายังไง: การสวนท่อและวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น

ปัสสาวะไม่ออกต้องทํายังไง อาการนี้ส่งผลให้เกิดความทรมานและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงหากปล่อยทิ้งไว้. การเข้าใจวิธีรับมือเบื้องต้นช่วยป้องกันอันตรายจากความดันภายในพุ่งสูงเกินกำหนด. การตัดสินใจถูกต้องและรวดเร็วลดความเสี่ยงจากการสูญเสียสุขภาพโดยไม่จำเป็น. ศึกษาแนวทางที่ถูกต้องเพื่อความปลอดภัย.

ปัสสาวะไม่ออกต้องทํายังไง: ขั้นตอนปฏิบัติเร่งด่วนเมื่อเกิดภาวะฉุกเฉิน

หากคุณกำลังสงสัยว่า ปัสสาวะไม่ออกต้องทํายังไง และมีอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง สิ่งที่ควรทำอันดับแรกคือการตั้งสติและประเมินเวลา หากไม่ได้ปัสสาวะนานเกิน 6 ชั่วโมง หรือมีอาการปวดจนทนไม่ไหวให้รีบไปพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันทีเพื่อทำการสวนล้างปัสสาวะออก ภาวะนี้อาจเกิดจากปัจจัยหลายอย่างที่ขัดขวางทางเดินปัสสาวะและต้องการการรักษาที่รวดเร็วเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่อไต

ภาวะคั่งปัสสาวะเฉียบพลันมักเกิดขึ้นได้บ่อยกว่าที่คุณคิด โดยพบว่าประมาณ 1 ใน 10 ของผู้ชายที่มีอายุมากกว่า 70 ปีขึ้นไปจะมีโอกาสเผชิญกับภาวะนี้อย่างน้อยหนึ่งครั้งภายในช่วงเวลา 5 ปี การที่ปัสสาวะค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะปริมาณมากจะส่งผลให้ความดันภายในสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว - และนี่คือสาเหตุที่ทำให้คุณรู้สึกปวดร้าวไปทั้งท้องน้อย - การระบายปัสสาวะออกด้วยการสวนท่อ (Catheterization) เป็นวิธีมาตรฐานที่ช่วยลดความเจ็บปวดได้ทันทีในผู้ป่วยส่วนใหญ่ของเคสทั้งหมด การประคบร้อนอาจช่วยได้ในบางกรณีที่อาการไม่รุนแรงนัก แต่ห้ามดื่มน้ำเพิ่มเข้าไปเด็ดขาดเพราะจะยิ่งเพิ่มปริมาณน้ำในกระเพาะปัสสาวะที่ระบายไม่ได้

วิธีแก้ปัสสาวะไม่ออกเบื้องต้นที่บ้าน (ก่อนไปโรงพยาบาล)

ในกรณีที่เริ่มรู้วิธีจัดการ ปัสสาวะไม่ออกเบื้องต้น หรือเริ่มรู้สึกว่าปัสสาวะขัดแต่ยังไม่ปวดรุนแรง คุณสามารถลองใช้วิธีการผ่อนคลายกล้ามเนื้อเพื่อช่วยให้หูรูดกระเพาะปัสสาวะทำงานได้ดีขึ้น แต่ต้องระวังอย่าพยายามรักษาตัวเองนานเกินไปหากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 ชั่วโมง

เทคนิค ทําอย่างไรให้ปัสสาวะออก ที่ได้ผลดีมีดังนี้: การประคบอุ่น: ใช้กระเป๋าน้ำร้อนหรือผ้าชุบน้ำอุ่นวางบริเวณเหนือหัวหน่าว ความร้อนจะช่วยให้กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะและหูรูดคลายตัวลง การผ่อนคลายร่างกาย: นั่งหรือยืนในท่าที่สบายที่สุด หายใจลึกๆ และหลีกเลี่ยงการเกร็งหน้าท้อง เปิดน้ำไหล: เสียงน้ำไหลสามารถกระตุ้นสัญญาณประสาทให้เกิดความรู้สึกอยากปัสสาวะได้ แช่น้ำอุ่น: หากทำได้ การลงไปนั่งแช่ในอ่างน้ำอุ่นจะช่วยลดอาการเกร็งของหูรูดได้ดีมาก ผมเคยเห็นหลายคนพยายามเบ่งอย่างรุนแรงเพราะคิดว่าจะช่วยได้ - แต่ความจริงคือตรงกันข้าม - การเบ่งแรงเกินไปจะทำให้หูรูดยิ่งหดเกร็งและอาจทำให้ผนังกระเพาะปัสสาวะบาดเจ็บได้ ใจเย็นๆ แล้วลองใช้วิธีผ่อนคลายดูก่อน

ความเข้าใจผิดที่อันตราย: ห้ามดื่มน้ำเพิ่ม!

สัญชาตญาณของคนส่วนใหญักคิดว่าเมื่อปัสสาวะไม่ออกต้องดื่มน้ำเยอะๆ เพื่อไป ดัน ให้ออกมา แต่ในภาวะที่มีสิ่งอุดตันหรือหูรูดไม่เปิด การดื่มน้ำเพิ่มจะกลายเป็นหายนะทันที น้ำที่คุณดื่มเข้าไปจะถูกกรองผ่านไตมาสะสมที่กระเพาะปัสสาวะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนปริมาณน้ำพุ่งสูงเกินความจุปกติ ซึ่งอาจถึงระดับ 1.000 มิลลิลิตรหรือมากกว่านั้น ทำให้เกิดอาการปวดอย่างแสนสาหัสและเพิ่มความเสี่ยงที่น้ำปัสสาวะจะไหลย้อนกลับไปทำลายไต

ปัสสาวะไม่ออกกี่ชั่วโมงอันตราย และเมื่อไหร่ที่ต้องหาหมอทันที?

คำตอบสำหรับข้อสงสัยที่ว่า ปัสสาวะไม่ออกกี่ชั่วโมงอันตราย คือ 6 ชั่วโมง หากคุณไม่สามารถขับถ่ายปัสสาวะได้เลยติดต่อกันนานถึง 6 ชั่วโมง ถือเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องได้รับการสวนปัสสาวะออกโดยด่วน แต่ถ้ามีอาการดังต่อไปนี้ร่วมด้วย ไม่ต้องรอให้ครบ 6 ชั่วโมงก็ควรไปหาหมอทันที

สัญญาณเตือนอันตราย (Red Flags): 1. ปวดเกร็งท้องน้อยรุนแรงจนเดินไม่ได้หรือหลังขดหลังงอ 2. หน้าท้องส่วนล่างโป่งนูนออกมาอย่างเห็นได้ชัด (กระเพาะปัสสาวะตึง) 3. มีไข้หนาวสั่นร่วมด้วย ซึ่งอาจหมายถึงการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะอย่างรุนแรง 4. มีเลือดปนออกมากับปัสสาวะที่ไหลกะปริดกะปรอย 5. เริ่มมีอาการซึม สับสน หรือหายใจหอบเหนื่อย ภาวะคั่งปัสสาวะเรื้อรังส่งผลกระทบต่อประชากรผู้สูงอายุในระดับหนึ่ง โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ชายที่มีโรคประจำตัวเป็นต่อมลูกหมากโตอยู่เดิม^[3] แม้ในเคสเรื้อรังจะปวดน้อยกว่าแบบเฉียบพลัน แต่ความเสียหายต่อไตนั้นเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและอาจนำไปสู่ภาวะไตวายได้หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง

สาเหตุที่พบบ่อย: ทำไมอยู่ๆ ถึงปัสสาวะไม่ออก?

ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียวเสมอไป และในผู้ชายกับผู้หญิงก็มักจะมีสาเหตุที่แตกต่างกันตามสรีระวิทยา

สาเหตุในผู้ชาย

หากถามว่า ปัสสาวะไม่ออกต้องทํายังไง ในผู้ชาย สาเหตุอันดับหนึ่งคือ โรคต่อมลูกหมากโต (BPH) เมื่ออายุมากขึ้นต่อมลูกหมากจะโตขึ้นจนไปเบียดท่อปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะไหลลำบากและสุดท้ายอาจอุดตันสนิท นอกจากนี้ยังมีเรื่องของท่อปัสสาวะตีบตันจากแผลเป็นหรือการติดเชื้อในอดีต รวมถึงมะเร็งต่อมลูกหมากที่อาจเป็นสาเหตุแฝงได้

สาเหตุในผู้หญิง

สำหรับผู้หญิง สาเหตุมักเกิดจากภาวะกระเพาะปัสสาวะหย่อน (Cystocele) หรือมีเนื้องอกในมดลูกขนาดใหญ่ที่ลงมากดทับคอกระเพาะปัสสาวะ นอกจากนี้การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ (UTI) ที่รุนแรงจนเกิดการอักเสบบวมของท่อปัสสาวะก็ทำให้เกิดภาวะนี้ได้เช่นกัน

สาเหตุจากยาและพฤติกรรม

คุณอาจแปลกใจที่รู้ว่ายาสามัญบางตัวเป็นตัวการสำคัญ ยาแก้แพ้กลุ่มแอนตี้ฮิสตามีน (Antihistamines) หรือยาแก้ไอที่มีส่วนผสมของ Pseudoephedrine มีผลข้างเคียงทำให้กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะคลายตัวมากเกินไปและหูรูดหดเกร็ง - โดยเฉพาะในคนที่มีภาวะต่อมลูกหมากโตอยู่แล้ว - ยาเหล่านี้อาจเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดภาวะคั่งปัสสาวะเฉียบพลันได้ทันที

ความแตกต่างระหว่างปัสสาวะไม่ออกแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรัง

แบบเฉียบพลัน (Acute)

ฉุกเฉินระดับสูง ต้องพบแพทย์ภายในไม่กี่ชั่วโมง

ไม่ได้เลยแม้แต่หยดเดียว (ศูนย์เปอร์เซ็นต์)

รุนแรงมาก ปวดเหมือนท้องจะระเบิด ทรมานทันที

แบบเรื้อรัง (Chronic)

กึ่งฉุกเฉิน ควรนัดแพทย์เพื่อหาสาเหตุใน 24-48 ชั่วโมง

ออกได้บ้างแต่ไม่สุด ปัสสาวะค้างในกระเพาะปริมาณมาก

ปวดหน่วงๆ หรือไม่ปวดเลยแต่รู้สึกท้องอืดตลอดเวลา

กรณีศึกษา: เมื่อความเข้าใจผิดทำให้ความปวดเพิ่มขึ้นเท่าตัว

คุณสมชาย อายุ 65 ปี ชาวกรุงเทพฯ มีอาการฉี่ขัดมานานแต่ไม่ได้รักษา วันหนึ่งหลังทานยาแก้แพ้เขาก็ปัสสาวะไม่ออกเลยร่วมกับปวดท้องน้อยมาก เขาพยายามแก้ปัญหาด้วยการดื่มน้ำตามเข้าไปอีก 2 ขวดใหญ่หวังจะช่วยไล่ของเสียออก

ผลที่ได้คือความปวดพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจนเขาล้มลงกับพื้นและเริ่มหายใจไม่ออก ท้องน้อยบวมเป่งจนเห็นเป็นก้อนชัดเจน ครอบครัวต้องรีบนำส่งห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลศิริราชอย่างเร่งด่วน

เขาได้รับคำแนะนำว่าการดื่มน้ำเพิ่มในภาวะนี้คือความผิดพลาดมหันต์ แพทย์ทำการสวนท่อปัสสาวะออกทันทีและพบน้ำปัสสาวะคั่งอยู่เกือบ 1.200 มิลลิลิตร ซึ่งเกินความจุปกติไปเกือบ 3 เท่า

หลังระบายออกความปวดหายไปทันทีราวกับปลิดทิ้ง คุณสมชายต้องใส่สายสวนปัสสาวะค้างไว้ 3 วันและเริ่มทานยารักษาต่อมลูกหมากโต เขาได้รับบทเรียนสำคัญว่าห้ามเบ่งแรงและห้ามดื่มน้ำเพิ่มเมื่อฉี่ไม่ออก

ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้นและไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์อย่างเป็นทางการได้ ภาวะปัสสาวะไม่ออกเป็นภาวะฉุกเฉินที่อาจมีอันตรายถึงชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการดังกล่าว โปรดติดต่อสถานพยาบาลหรือหน่วยกู้ชีพทันที อย่าพยายามรักษาด้วยตัวเองหรือรอเวลาจนเกินควร