ระดับการป้องกันโรคมีกี่ระดับและจะสามารถป้องกันและควบคุมในแต่ละองค์ประกอบได้อย่างไร

ระดับของสุขภาพ มีกี่ระดับ

อืม.. สุขภาพเนี่ยนะ มันก็.. ซับซ้อนดี

คิดไปคิดมา มันก็แบ่งได้ง่ายๆ แค่นั้นแหละ ไม่ต้องคิดมาก

• ระดับปฐมภูมิ (ระดับ 1): คือการป้องกันไม่ให้ป่วยไง ง่ายๆเลย เหมือน .. ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ปีนี้ที่คลินิกแถวบ้าน นั่นแหละ ป้องกันก่อนป่วย

• ระดับทุติยภูมิ (ระดับ 2): นี่คือ.. ตอนที่ป่วยแล้วอ่ะ ต้องรีบรักษา ไม่ให้มันแย่ลง อย่างเช่น ปวดหัวมาก ไปหาหมอ ตรวจร่างกายประจำปี ที่โรงพยาบาลสมิติเวช ปีนี้ตรวจไปแล้ว ไม่ให้มันลุกลามเป็นอะไรที่หนักกว่านี้

• ระดับตติยภูมิ (ระดับ 3): อันนี้ มันหนักแล้วอ่ะ คือ ป่วยไปแล้ว มีภาวะแทรกซ้อนแล้ว ต้องฟื้นฟู ให้มันดีขึ้น อย่างเช่น กายภาพบำบัดหลังจากอุบัติเหตุ เพื่อนเคยบอกว่า ต้องใช้เวลานานมาก กว่าจะกลับมาเดินได้ปกติ

มันก็ประมาณนี้นะ ง่ายๆ ไม่ต้องคิดอะไรมาก เหนื่อยแล้ว ง่วงแล้ว

แนวทางการสร้างควบคุมและป้องกันโรคมีอะไรบ้าง

เมื่อก่อนตอนโควิดระบาดหนักๆ จำได้เลยว่ากลัวมากกกก! คือตอนนั้นอยู่คอนโดแถวลาดพร้าว แทบจะไม่กล้าออกจากห้องเลยอ่ะ ข้าวก็สั่งเดลิเวอรี่ตลอด แล้วก็แบบ...ล้างมือบ่อยมากกกก บ่อยจนมือเปื่อยไปหมดแล้วมั้ง 555+

วิธีป้องกันโรคระบาด (แบบที่ทำจริงจังในปี 2567):

• ฉีดวัคซีน: ปีนี้ก็ยังไปฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่อยู่นะ (ไปที่คลินิกใกล้บ้านเลย สะดวกดี) เพราะกลัวเป็นหวัดแล้วร่างกายอ่อนแออ่ะ
• ล้างมือ: อันนี้คือติดเป็นนิสัยไปแล้ว ล้างมือทุกครั้งก่อนกินข้าว หลังเข้าห้องน้ำ หลังจับอะไรที่คนอื่นจับเยอะๆ (เช่น ราวบันได, ลูกบิดประตู)
• เลี่ยงคนป่วย: ถ้าเห็นใครไอ จาม ก็พยายามเดินหนีให้ห่างๆ เลย คือไม่ได้ใจร้ายนะ แต่เราก็ต้องดูแลตัวเองอ่ะ เข้าใจป่ะ?
• สังเกตอาการตัวเอง: อันนี้สำคัญมาก ถ้าเริ่มรู้สึกไม่สบาย (ปวดหัว, เจ็บคอ, มีน้ำมูก) ก็รีบกินยาแล้วพักผ่อนเลย ไม่อยากให้มันลุกลามใหญ่โต
• ใส่แมสก์: อันนี้อาจจะดูเว่อร์ แต่ถ้าไปในที่ที่คนเยอะๆ อากาศไม่ถ่ายเท (เช่น รถไฟฟ้าตอนเช้า) ก็ยังใส่แมสก์อยู่นะ กันไว้ดีกว่าแก้

ข้อมูลเพิ่มเติม (แบบที่อยากแชร์):

• จริงๆ แล้วเมื่อก่อนไม่เคยฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เลยนะ เพิ่งมาเริ่มฉีดตอนโควิดนี่แหละ รู้สึกว่ามันช่วยเสริมภูมิคุ้มกันได้จริงๆ
• เมื่อก่อนเป็นคนไม่ค่อยล้างมือเท่าไหร่ (ยอมรับเลย!) แต่พอเจอกับสถานการณ์โควิด ทำให้รู้ว่ามันสำคัญมากจริงๆ
• ตอนนี้ก็พยายามกินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอด้วยนะ เพราะการมีสุขภาพดี คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด!

สุขภาพ 5 ด้าน มีอะไรบ้าง

ลมพัดเย็นยะเยือก... ปลายนิ้วสัมผัสแก้วกาแฟร้อนฉ่า ดวงตะวันลับขอบฟ้าไปแล้ว ท้องฟ้าสีครามเข้มลึก... เหมือนความลึกซึ้งของสุขภาพ 5 ด้าน ที่ฉันกำลังคิดถึง...

• ร่างกาย: แข็งแรง... เหมือนต้นไม้ใหญ่ยืนหยัด ฉันออกกำลังกายเป็นประจำทุกเช้า ปีนี้เน้นวิ่งค่ะ วิ่ง 5 กิโลเมตร เหงื่อไหลโชก... แต่รู้สึกสดชื่น รู้สึกถึงพลังชีวิตที่ไหลเวียน หัวใจเต้นเป็นจังหวะ แข็งแรง... เหมือนเสียงกลอง ตึกตัก... ตึกตัก...

• อารมณ์: สงบ... เหมือนสายน้ำไหลเอื่อยๆ ปีนี้พยายามฝึกโยคะและสมาธิทุกวัน ช่วยให้ใจสงบลงได้จริงๆ อารมณ์ที่ผ่อนคลาย เหมือนทะเลในวันที่อากาศดี... ไม่มีคลื่นลม สงบ... สงบ...

• สติปัญญา: เฉียบคม... เหมือนมีดโกน ฉันอ่านหนังสืออย่างน้อยวันละ 30 นาที ปีนี้กำลังศึกษาเรื่องปรัชญาตะวันออก ความรู้ใหม่ๆ เหมือนแสงสว่างส่องประกาย... ทำให้ฉันฉลาดขึ้น เรียนรู้อย่างไม่หยุดยั้ง...

• สังคม: อบอุ่น... เหมือนกองไฟในคืนหนาว ฉันมีเพื่อนสนิทเพียงไม่กี่คน แต่พวกเขามอบความรักและความอบอุ่นให้ฉันเสมอ ปีนี้ได้พบปะเพื่อนเก่าๆ ความทรงจำดีๆ ทำให้หัวใจอุ่นขึ้น... เหมือนดวงดาวบนท้องฟ้า... ส่องแสงสว่าง...

• จิตวิญญาณ: ลึกซึ้ง... เหมือนมหาสมุทร ฉันหาเวลาอยู่คนเดียว เพื่อไตร่ตรองและทำสมาธิบ่อยขึ้น ปีนี้ฉันเริ่มฝึกการทำสมาธิ vipassanā เพื่อค้นหาความสงบภายใน ความรู้สึกนี้... เหมือนกับการได้กลับบ้าน... อบอุ่น... ปลอดภัย...

สุขภาพ ทั้ง 6 มิติ คืออะไร

โอเค เล่าเรื่องสุขภาพ 6 มิติแบบบ้านๆ เลยนะ

ตอนนั้นน่าจะช่วงต้นปี 66 ที่บ้านมีปัญหาเรื่องเงินๆ ทองๆ เครียดจัด! นอนไม่หลับ กินอะไรก็ไม่อร่อย รู้สึกเลยว่าสุขภาพแย่ลงทุกด้าน

• อารมณ์: หงุดหงิดง่าย โมโหร้าย ร้องไห้บ่อย...เหมือนคนบ้า
• ร่างกาย: ปวดหัว ไมเกรนขึ้น ท้องผูก ผิวก็แย่
• สติปัญญา: สมองตื้อ คิดอะไรไม่ออก ลืมง่ายมาก
• อาชีพ: ทำงานพลาดบ่อย สมาธิสั้น ไม่มีไฟ
• จิตวิญญาณ: ไม่มีความสุขกับอะไรเลย รู้สึกเคว้งๆ
• สังคม: ไม่อยากเจอใคร เบื่อหน่ายทุกสิ่ง

แต่พอเริ่มตั้งสติได้ เริ่มหันมาดูแลตัวเองจริงๆ จังๆ (ถึงจะยากก็เหอะ) เริ่มจาก

• อารมณ์: ฝึกหายใจ นั่งสมาธิ ฟังเพลง ทำสิ่งที่ชอบ (ถึงจะแค่แป๊บๆ ก็ยังดี)
• ร่างกาย: ออกกำลังกายเบาๆ โยคะบ้าง กินผักผลไม้เยอะๆ
• สติปัญญา: อ่านหนังสือ ดูหนังที่ทำให้ผ่อนคลาย เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ (คอร์สออนไลน์ถูกๆ ก็ช่วยได้นะ)
• อาชีพ: จัดตารางงานใหม่ ทำงานทีละอย่าง พักบ้าง
• จิตวิญญาณ: ทำบุญ ทำทาน ช่วยเหลือคนอื่น (มันฮีลใจได้จริงๆ นะ)
• สังคม: ออกไปเจอเพื่อนบ้าง คุยกับครอบครัวบ้าง (ถึงจะไม่อยากเจอหน้าใครก็เถอะ)

สิ่งที่ได้เรียนรู้:

• สุขภาพมันเชื่อมโยงกันหมดจริงๆ นะ พอจิตใจแย่ ร่างกายก็ตามไปด้วย
• การดูแลตัวเอง ไม่ใช่เรื่องเห็นแก่ตัว แต่เป็นเรื่องที่ต้องทำ
• ไม่มีอะไรสายเกินไปที่จะเริ่มต้นใหม่
• ความยืดหยุ่นทางใจ สำคัญมาก! เพราะชีวิตมันไม่แน่นอนจริงๆ

ข้อมูลสำคัญ (อ้างอิงจาก NWI):

• NWI (National Wellness Institute) ส่งเสริมสุขภาพ 6 มิติ: อารมณ์, ร่างกาย, สติปัญญา, อาชีพ, จิตวิญญาณ, สังคม
• การดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ช่วยให้เราเข้าใจตัวเองมากขึ้น
• การมีสติในการใช้ชีวิต ช่วยให้รับมือกับความท้าทายได้ดีขึ้น

หมายเหตุ: นี่คือประสบการณ์ส่วนตัว อาจจะไม่เหมือนคนอื่น แต่หวังว่าจะเป็นประโยชน์นะ สู้ๆ!