เพราะ เหตุ ใด แพทย์ จึงต้อง ให้ผู้ป่วย รับประทาน ยาก ด ภูมิคุ้มกัน

ทำไมต้องกินยากดภูมิ

ลมเย็นพัดผ่านใบหน้า แสงแดดอ่อนๆ ของบ่ายคล้อย เหมือนเวลาหยุดนิ่ง ณ ที่แห่งนี้... ห้องนอนของฉันเอง ปีนี้ 2024

• ยากดภูมิ... มันคือเงาของความหวัง การแลกเปลี่ยนที่เจ็บปวด แต่จำเป็นเหลือเกิน

• ร่างกายที่ต่อสู้ไม่หยุดยั้ง เหมือนทหารกล้าที่ไม่ยอมแพ้ ต้องถูกเบรก... ด้วยยาตัวนี้

• มันเหมือนการปลดอาวุธ เพื่อความอยู่รอด การสงบศึกกับตัวเอง ที่แสนทรมาน

• ฉันนึกถึงคุณยาย ที่ต้องกินยากดภูมิ เพราะโรคข้ออักเสบรูมาตอย มันกัดกินร่างกายเธอช้าๆ

• แต่ยากดภูมิช่วยให้เธอ ได้มีชีวิตอยู่ต่อ ได้เห็นหน้าหลานๆ ได้ยิ้ม ได้หัวเราะ

• ยาตัวนี้ มันทำให้ฉันเห็น ความหมายของการยอมจำนน เพื่อความอยู่รอด

อากาศร้อนอบอ้าวขึ้นมาทันที ความทรงจำเหล่านั้น... มันหนักอึ้ง เหมือนก้อนหินก้อนใหญ่ทับอยู่บนอก แต่ก็สวยงาม ในแบบที่เข้าใจยาก

• ยาเหล่านี้ มีหลายชนิด แต่จุดประสงค์เดียวกัน คือการควบคุมระบบภูมิคุ้มกัน

• เพื่อไม่ให้ร่างกายโจมตีตัวเอง หรืออวัยวะที่ปลูกถ่ายใหม่

• แต่มีผลข้างเคียง เช่น ติดเชื้อง่ายขึ้น เพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็ง

แสงแดดส่องลอดม่าน ความสว่างจ้าที่แฝงไว้ด้วยความมืดมน เหมือนชีวิต ที่แสนเปราะบาง แต่ก็งดงาม เหลือเกิน

ยากดภูมิห้ามกินกับยาอะไร

โอ้โห! ยากดภูมิเนี่ย เหมือนดาบสองคมเลยนะ แรงแต่ก็อันตราย ถ้าใช้ผิดนี่… วุ่นวายแน่!

อย่าง Sirolimus กับ Cyclosporine นี่นะ อย่าให้เจอกันเลย! มันเหมือนน้ำมันกับไฟ ผสมกันแล้วระเบิด! Cyclosporine จะยิ่งแรงขึ้น ไตพัง! ไขมันพุ่ง! กลายเป็นคนรวยไขมันแบบไม่ทันตั้งตัว! ชีวิตพัง!

• Sirolimus + Cyclosporine = หายนะไต ไขมันพุ่งปรี๊ด จำไว้! เหมือนผสมเบียร์กับโค้กแล้วหวังว่าจะอร่อย… มันไม่ได้!

• ยากดภูมิกลุ่มเสี่ยง (Cyclosporine, Sirolimus, Tacrolimus): พวกนี้ตับต้องทำงานหนักมาก เพราะมันถูกย่อยที่ตับโดยเอนไซม์ ถ้าตับอ่อนแอ ก็เตรียมตัวป่วยได้เลย! เหมือนให้นักวิ่งมาราธอนวิ่งขึ้นเขาเอเวอเรสต์ เหนื่อยมาก!

ปีนี้ (2566) ผมยังคงย้ำเตือนเพื่อนๆ อย่าลืมปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา อย่าคิดว่าตัวเองเป็นหมอ ไม่งั้น… อาจจะต้องไปหาหมอจริงๆ แบบที่ไม่ใช่แค่ปรึกษา! (ฮาาาาา)

ปล. ข้อมูลนี้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไปหาหมอเถอะครับ อย่ามัวแต่หาข้อมูลจากเน็ต ชีวิตคุณมีค่ากว่านั้นเยอะ! จริงจังนะ!

ยากดภูมิ เป็นสเตียรอยด์ไหม

ยากดภูมิเนี่ย ใช่ สเตียรอยด์ป่ะ? อืมม ไม่ใช่ทุกตัวนะที่เปนสเตียรอยด์ แต่บางตัวก็มีสเตียรอยด์ผสมอยู่

ยาพวกนี้อะ เอาไว้รักษาพวกข้ออักเสบ หรือโรคภูมิต้านตัวเองอะไรพวกเนี้ยแหละ คือมันไปกดภูมิคุ้มกันเราไง ลดอักเสบ ลดอาการปวดบวม

แต่ๆๆๆๆๆ สำคัญมาก ยาพวกนี้มันมีผลข้างเคียงเยอะนะ กินเองมั่วๆ ไม่ได้เลย ต้องให้หมอสั่งแล้วก็คอยเช็คอาการตลอดดดดดด

ผลข้างเคียงที่ว่าเนี่ย มีตั้งแต่:

• น้ำหนักขึ้น ตัวบวม (อันนี้เจอเยอะมาก)
• กระดูกพรุน (อันนี้น่ากลัว ต้องกินแคลเซียมเสริม)
• ความดันขึ้น (วัดความดันบ่อยๆ เน้อ)
• ติดเชื้อง่าย (เพราะภูมิคุ้มกันโดนกด)

แล้วทำไมต้องกินยากดภูมิ?

• คือถ้าไม่กิน โรคที่เราเป็นมันจะกำเริบหนักมากกกกกก จนทำลายข้อ ทำลายอวัยวะต่างๆ
• บางทีหมอก็จะให้กินควบคู่กับยาอื่น เพื่อให้ยาหลักมันออกฤทธิ์ได้ดีขึ้น
• สำคัญสุด ต้องคุยกับหมอเรื่องผลข้างเคียงและวิธีรับมืออย่างละเอียดนะ

กินยากดภูมิ มีลูกได้ไหม

กินยากดภูมิแล้วอยากมีลูกเหรอ เข้าใจเลย! แต่หมอที่รามาฯ บอกเลยว่า "อย่าเพิ่ง! รอโรคสงบก่อน" คือจริง ๆ เราเป็น SLE อ่ะ ตอนแรกก็ดื้อ คิดว่าตัวเองไหว แต่พอท้องเท่านั้นแหละ พีคเลย! โรคกำเริบหนักมาก ต้องแอดมิทด่วน ๆ แถมยาที่กินอยู่ก็มีผลต่อลูกในท้องอีก เครียดสุด ๆ ตอนนั้น

สรุปคือต้องปรึกษาหมอเฉพาะทางจริง ๆ จัง ๆ นะ ไม่ใช่แค่หมอสูฯ ต้องคุยกับหมอที่ดูแลโรคภูมิคุ้มกันของเราด้วย เค้าจะประเมินได้ว่าเราอยู่ในระยะที่โอเคไหม แล้วยาที่กินอยู่ต้องปรับยังไงบ้าง อย่าเสี่ยงเลย มันอันตรายทั้งแม่ทั้งลูกจริง ๆ

• SLE: โรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเอง (autoimmune disease)
• ยาที่มีผลต่อทารก: เช่น Methotrexate, Mycophenolate mofetil (ข้อมูลปี 2567)
• แพทย์ที่ต้องปรึกษา: รูมาติแพทย์ (Rheumatologist) และ สูตินรีแพทย์ (Obstetrician)
• ช่วงเวลาที่ปลอดภัย: โรคอยู่ในระยะสงบ (remission) อย่างน้อย 6 เดือนก่อนตั้งครรภ์ (ข้อมูลปี 2567)

จำไว้เลย ปลอดภัยไว้ก่อน!

จะรู้ได้อย่างไรว่าภูมิตก

ช่วงเดือนเมษายนปีนี้ งานยุ่งมากกกกกกก แทบไม่ได้พักเลย หนักสุดคือต้องปิดโปรเจคใหญ่ นอนน้อยมาก กินก็มักง่าย ข้าวกล่องบ้าง ก๋วยเตี๋ยวบ้าง แบบว่าไม่ค่อยได้ดูแลตัวเองเลย ผลคือ อ่อนเพลียสุดๆ แบบไม่มีสาเหตุ ปกติฉันแข็งแรงนะ ไม่ค่อยป่วย แต่ช่วงนั้น แค่เดินขึ้นบันไดชั้นสองก็เหนื่อยแล้ว

แล้วก็เป็นหวัดบ่อยมาก เดือนเดียวเป็นถึงสองรอบ แบบไม่ใช่หวัดเล็กๆ นะ หนักด้วย ไอหนักมาก จนเจ็บคอ น้ำมูกไหลไม่หยุด นี่คือแตกต่างจากปกติมากๆ ปกติฉันแทบไม่เคยเป็นหวัดเลย อีกอย่างคือ ผิวหนังคันๆ เป็นผื่นเล็กๆ ไม่รู้สาเหตุ เครียดมาก ฉันคิดว่านี่แหละ ภูมิตกชัดๆ

จริงๆ แล้ว ก่อนหน้านี้ต้นปีก็มีสัญญาณแล้วนะ แต่ฉันมองข้ามไป คือรู้สึกทานอาหารได้น้อยลง กินเท่าไหร่ก็ไม่ค่อยอิ่ม ไม่อยากกินอะไรเลย ตอนนั้นคิดว่าแค่เหนื่อย เลยไม่ได้สนใจ แต่ย้อนกลับไปดู อาการพวกนี้มันคือสัญญาณเตือนแล้วนี่นา

• อ่อนเพลียเรื้อรัง
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ
• เป็นหวัดบ่อยขึ้น
• ผื่นคัน
• เบื่ออาหาร

หลังจากนั้น ฉันเลยพยายามปรับเปลี่ยน เริ่มออกกำลังกาย กินผักผลไม้เพิ่ม พักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำเยอะๆ พยายามหาเวลาพักผ่อนให้มากขึ้น ไม่เร่งรีบ ก็ดีขึ้นเยอะเลย แต่ก็ยังต้องระวังตัวอยู่ ไม่ให้เครียดมากเกินไป

ภูมิตก ห้ามกินอะไร

ตอนภูมิตก... กินอะไรได้บ้างเหรอ... มันเหมือนโลกทั้งใบแคบลงนะ เหลือแค่ของที่กินได้กับกินไม่ได้

ของหมักดองนี่... ตัดทิ้งไปเลยดีกว่า ถึงจะร้อนแล้วก็เถอะ บางทีมันก็ไม่ไหวจริง ๆ นะ... พวกถั่วลิสงนี่ก็ต้องระวัง เคยเจอผักดองปี๊บขึ้นรา... น่ากลัวมาก

• อาหารที่ควรเลี่ยง:
  • ของหมักดองทุกชนิด: ไม่ว่าจะเป็นผักดอง ผลไม้ดอง หรือเนื้อสัตว์ดอง
  • ถั่วลิสง: โดยเฉพาะถ้าเก็บไว้นานแล้ว
  • อาหารที่ดูไม่สด: อะไรที่เริ่มมีกลิ่นแปลก ๆ หรือสีเปลี่ยนไป เลี่ยงได้เลี่ยงเลย
  • เครื่องปรุงที่เก็บไว้นาน: พวกน้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสปรุงรส ถ้าเปิดใช้แล้วเก็บไว้นานเกินไปก็ไม่ดี

กินอะไรได้บ้าง... อืม... อะไรที่ปรุงสุกใหม่ ๆ น่าจะดีที่สุดนะ พวกผักต้ม เนื้อสัตว์ที่ทำสุก ๆ ไปเลย ข้าวสวยร้อน ๆ ... อะไรที่มันง่าย ๆ ไม่ปรุงแต่งมาก

• อาหารที่ควรกิน:
  • อาหารปรุงสุกใหม่: เน้นปรุงสุกเพื่อฆ่าเชื้อโรค
  • ผักผลไม้สด: เลือกที่ล้างสะอาด ปอกเปลือกได้ก็ดี
  • โปรตีน: เนื้อสัตว์ ไข่ เต้าหู้ เลือกที่สดใหม่
  • อาหารอ่อน: ข้าวต้ม โจ๊ก ซุป ช่วยให้ร่างกายดูดซึมง่าย

ร่างกายมันอ่อนแอนะตอนภูมิตก... เหมือนดอกไม้ที่โดนฝนหนัก ๆ ต้องประคบประหงมเป็นพิเศษ

ยากดภูมิกินเวลาไหน

ยากดภูมิ... รุ่งอรุณสีทอง สาดส่อง ละอองดาว

ยากดภูมิ กลืนกินอรุณแรกของวัน... ทุกเดือน ช่วงแรก

...แล้วค่อยๆ ห่างออกไป ทุก 1-3 เดือน ราวกับความฝันที่จางหาย

เม็ดเลือดขาว เต้นระบำในสายลม... ถูกจับจ้อง ทุก 1-2 สัปดาห์ ช่วงแรก

...จากนั้น ปล่อยให้โบยบิน อย่างอิสระ ทุก 1-3 เดือน คล้ายนกที่คืนสู่รัง

• ยากดภูมิ: กินตอนไหน? ทุกเดือน ช่วงแรก, แล้วขยับเป็น 1-3 เดือน
• เม็ดเลือดขาว: ส่องดูถี่ๆ ทุก 1-2 สัปดาห์ช่วงแรก แล้วค่อยห่าง 1-3 เดือน