ไตวายมีกี่ระยะ

ไตวาย…มีกี่ระยะ? รู้เท่าทันก่อนสายเกินแก้

โรคไตวายหรือโรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease: CKD) เป็นภัยเงียบที่ค่อยๆกัดกร่อนสุขภาพของไตโดยที่ผู้ป่วยอาจไม่รู้ตัว ความร้ายกาจของโรคนี้คือการดำเนินโรคที่ช้าและค่อยเป็นค่อยไป จนกระทั่งเข้าสู่ระยะสุดท้ายซึ่งการรักษาอาจยากลำบากและมีค่าใช้จ่ายสูง การเข้าใจถึงระยะต่างๆของโรคไตวายจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยให้เราสามารถดูแลสุขภาพไตและรักษาโรคได้อย่างทันท่วงที

โรคไตเรื้อรังแบ่งออกเป็น 5 ระยะหลัก โดยการแบ่งระยะจะอาศัยค่า eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ประสิทธิภาพการกรองของไต ยิ่งค่า eGFR ต่ำลงเท่าไหร่ ก็แสดงว่าไตทำงานได้แย่ลงเท่านั้น นอกจากค่า eGFR แล้ว ยังพิจารณาจากปริมาณอัลบูมินในปัสสาวะ (Albuminuria) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ถึงความเสียหายของไตด้วย แต่ในบทความนี้จะเน้นการแบ่งระยะตามค่า eGFR เป็นหลัก เพื่อความเข้าใจง่าย

5 ระยะของโรคไตเรื้อรัง (ตามค่า eGFR):

• ระยะที่ 1 (eGFR ≥ 90 mL/min/1.73 m²): ไตยังทำงานได้ปกติ อาจมีการตรวจพบความผิดปกติเล็กน้อย เช่น การมีอัลบูมินในปัสสาวะในปริมาณต่ำ แต่ค่า eGFR ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ ในระยะนี้การเน้นการดูแลสุขภาพโดยรวม การควบคุมอาหารและการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อป้องกันไม่ให้โรคดำเนินไปสู่ระยะที่รุนแรงขึ้น

• ระยะที่ 2 (eGFR 60-89 mL/min/1.73 m²): ไตเริ่มทำงานลดลงเล็กน้อย อาจยังไม่มีอาการแสดงให้เห็นอย่างชัดเจน การตรวจสุขภาพประจำปีและการติดตามค่า eGFR อย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งจำเป็น การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต เช่น การควบคุมความดันโลหิตและระดับน้ำตาลในเลือดอย่างเคร่งครัดเป็นสิ่งสำคัญ

• ระยะที่ 3 (eGFR 30-59 mL/min/1.73 m²): ไตทำงานลดลงอย่างเห็นได้ชัด ผู้ป่วยอาจเริ่มมีอาการต่างๆ เช่น ความดันโลหิตสูง บวม เหนื่อยล้า ปวดเมื่อยตามร่างกาย ในระยะนี้จำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่องจากแพทย์ อาจต้องเริ่มรับประทานยาเพื่อช่วยชะลอการเสื่อมของไต การควบคุมอาหารอย่างเคร่งครัดและการตรวจสุขภาพเป็นประจำเป็นสิ่งสำคัญที่สุด

• ระยะที่ 4 (eGFR 15-29 mL/min/1.73 m²): ไตทำงานลดลงอย่างมาก อาการต่างๆ จะรุนแรงขึ้น ผู้ป่วยอาจต้องได้รับการรักษาด้วยวิธีการอื่นๆ เช่น การฟอกไตหรือการปลูกถ่ายไต การดูแลสุขภาพอย่างใกล้ชิดและการปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์เป็นสิ่งสำคัญยิ่ง

• ระยะที่ 5 (eGFR < 15 mL/min/1.73 m² หรือ ไตวายระยะสุดท้าย): ไตแทบไม่ทำงานเลย ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยการฟอกไตหรือการปลูกถ่ายไตเพื่อรักษาชีวิต คุณภาพชีวิตในระยะนี้จะลดลงอย่างมาก การดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดทั้งในด้านร่างกายและจิตใจจึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

การรู้จักระยะของโรคไตวายจะช่วยให้ผู้ป่วยและแพทย์สามารถวางแผนการรักษาและดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสม การตรวจสุขภาพประจำปีและการตรวจวัดค่า eGFR เป็นประจำ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง เบาหวาน และผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต จะช่วยให้สามารถตรวจพบและรักษาโรคได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งจะช่วยชะลอการดำเนินของโรคและยืดอายุการทำงานของไตได้ อย่าลืมปรึกษาแพทย์หากคุณกังวลเกี่ยวกับสุขภาพไตของคุณ เพราะการรู้เร็ว รักษาเร็ว มีโอกาสที่จะยืดอายุไขและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้

หมายเหตุ: บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้เบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล