ก่อนมีบุตรต้องตรวจอะไรบ้าง

ตรวจภาวะมีบุตรยาก ตรวจอะไรบ้าง

ตรวจ ภาวะมีบุตรยาก น่ะเหรอ โห ก็ตรวจกันละเอียดเชียวแหละ ตั้งแต่เจาะเลือดจนจะหมดตัว เหมือนหมอจะเอาไปทำกับข้าวซะงั้น แล้วก็ต้องอัลตราซาวด์ส่องดูข้างใน เหมือนจะไปหาหวยว่าน้องไข่ น้องมดลูกยังอยู่ดีมีสุขไหม

ส่วน อาการมีลูกยาก ในผู้หญิงน่ะนะ ที่เห็นกันบ่อยๆ ก็คือประจำเดือนนี่แหละ ตัวดีเลย! บางทีมาเหมือนรถเมล์สาย 8 มาบ่อยจนน่ารำคาญ บางทีก็หายเงียบไปเลยเหมือนติดเกาะ ปฏิทินหมุนไปหลายตลบยังไม่เห็นหน้ามันเลย นี่แหละ อาการมีลูกยาก อันดับแรกที่หมอชอบถาม.

แล้วเรื่องมามากมาน้อยนี่ก็อีก มาทีนึกว่าน้ำท่วมโลก พอมาน้อยก็นึกว่าโดนงก เหมือนตู้ปลาที่เลี้ยงไว้แหละ บางวันปลาเยอะ บางวันปลาหาย มันดูแปลกๆ ไปหมด สังเกตดีๆ นะจ๊ะ.

ตกขาวนี่ก็ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ นะจ๊ะ ถ้าเริ่มมีสีสันประหลาดๆ อย่างเหลืองอ๋อย เขียวอี๋ หรือกลิ่นตุๆ เหมือนเอาปลาเค็มไปหมักไว้ นั่นแหละ สัญญาณบอกเหตุ ที่ไม่ค่อยจะดีเท่าไหร่เลย.

สุดท้ายก็ปวดท้องน้อยเรื้อรังนี่ก็อีกนะ ไม่ใช่แค่ปวดเมนส์ธรรมดา บางทีมันปวดแบบจุกๆ ตื้อๆ เหมือนมีใครเอาหินไปยัดไว้ในท้องน่ะแหละ ปวดจนอยากจะไปนอนแช่น้ำอุ่นทั้งวัน ระวังไว้เลย หมอต้องเช็กให้ละเอียด.

• นอกจากที่ว่ามาแล้ว ผู้ชายก็ต้องตรวจด้วยนะ หมอเขาจะให้ไปส่งการบ้าน เอ้ย! ส่งน้ำเชื้อตรวจ ดูว่าน้องจิ๋วๆ วิ่งได้ไกลแค่ไหน แข็งแรงพอจะไปถึงเส้นชัยไหม.
• บางที สาเหตุภาวะมีบุตรยาก มันก็มาจากฮอร์โมนแกว่ง เหมือนตลาดหุ้นน่ะแหละ ขึ้นๆ ลงๆ ไม่นิ่งเลย หรือท่อนำไข่ตันก็มีนะ เหมือนท่อระบายน้ำอุดตัน น้ำเดินไม่สะดวก ไข่ก็ไปไม่ถึงไหน.
• อายุเยอะขึ้น คุณภาพไข่ ก็ลดลง เหมือนของหมดอายุ ต้องรีบทำบุญเยอะๆ เอ้ย! รีบไปหาหมอดีกว่าไหม.
• การรักษา ภาวะมีบุตรยาก ก็มีหลายแบบ ตั้งแต่กินยาไปจนถึงทำเด็กหลอดแก้ว ที่เรียกว่า IVF นั่นแหละ ยากยิ่งกว่าถูกหวยรางวัลที่หนึ่งซะอีกนะ แต่ก็มีคนทำสำเร็จเยอะแยะ.

เจาะเลือดก่อนคลอดตรวจอะไรบ้าง

การเจาะเลือดก่อนคลอดนี่มันก็เหมือนบัตรผ่านด่านแรกเลยนะคุณแม่ ไม่เจาะไม่ได้! ไม่ต้องกลัวเข็มหรอกน่า แป๊บเดียวเอง... (เหรอออออ) หมอจะขอ "เลือดบริจาค" จากคุณประมาณ 10 ซีซี. บริเวณข้อพับแขนนี่แหละค่ะ เจ็บนิดหน่อยเหมือนมดกัด... มดเอ็กซ์นะ! (ฮ่าๆ) เพื่อเช็กสภาพความพร้อมของร่างคุณแม่และเป็นข้อมูลสำคัญให้เจ้าตัวเล็กที่กำลังจะออกมาซ่าข้างนอก

ไอ้เลือด 10 ซีซี. ที่เสียสละไปเนี่ย ไม่ใช่เอาไปทำอะไรเล่นๆ นะ เขาเอาไปส่องกล้องส่องยาเช็กละเอียดชนิดที่เรียกว่า รู้ไส้รู้พุง เลยทีเดียว เริ่มตั้งแต่ ความเข้มข้นของเลือด ว่าคุณแม่จะมีพลังเลี้ยงลูกได้ไหม หรือต้องเสริมทัพเหล็กด่วนๆ พร้อมกับ ส่วนประกอบอื่นๆ ของเลือด ที่บอกสุขภาพโดยรวมได้ดี

กรุ๊ปเลือด ก็สำคัญนะเออ เผื่อฉุกเฉินต้องเติมเลือดจะได้ไม่พลาด หรือถ้ากรุ๊ปเลือดคุณแม่กับลูกไม่เข้ากัน (กรณี Rh factor ต่างกัน) หมอจะได้เตรียมรับมือได้ทัน! ส่วน โรคเลือดธาลัสซีเมีย อันนี้แหละตัวดี หลายคนเป็นพาหะโดยไม่รู้ตัว ต้องเช็กให้ชัวร์ เพื่ออนาคตของเจ้าตัวน้อย ไม่ให้ต้องมานั่งลำบากทีหลัง

และที่ขาดไม่ได้เลยคือ การตรวจหาโรคติดเชื้อ บางอย่างที่อาจจะส่งต่อถึงลูกได้โดยไม่ตั้งใจ เหมือนเป็นสปายที่แฝงตัวอยู่ในกระแสเลือดเรานี่แหละค่ะ เช่น ไวรัสตับอักเสบ บี (และบางทีก็ซี) ซิฟิลิส หัดเยอรมัน และเอดส์ (HIV) พวกนี้คือตัวแปรสำคัญที่หมอต้องรีบรู้ เพื่อวางแผนดูแลให้ดีที่สุด ลดความเสี่ยงให้เจ้าตัวเล็กไงล่ะ

เจาะลึกเพิ่มอีกนิด เกี่ยวกับการตรวจเลือดแม่ท้องที่ต้องรู้:

• ธาลัสซีเมีย: หากคุณแม่เป็นพาหะ หมอจะแนะนำให้คุณพ่อมาตรวจด้วย เพราะถ้าเป็นทั้งคู่ ลูกมีโอกาสเป็นโรคสูงมาก การวางแผนล่วงหน้าช่วยได้เยอะเลยนะ ไม่ใช่แค่รู้ แต่ต้องรับมือให้ถูกจุด
• กรุ๊ปเลือด Rh: สำคัญมาก! ถ้าคุณแม่มี Rh เป็นลบ แล้วลูกมี Rh เป็นบวก อาจเกิดปัญหาเม็ดเลือดแดงลูกแตกได้ ต้องเฝ้าระวังและอาจต้องฉีดยาป้องกัน เพื่อความปลอดภัยของทั้งแม่และลูก
• ไวรัสตับอักเสบ B: ถ้าคุณแม่มีเชื้อ หมอจะฉีดวัคซีนและอิมมูโนโกลบูลิน (HBIG) ให้ทารกตั้งแต่แรกเกิด เพื่อป้องกันการติดเชื้อสู่ลูก ทันทีหลังคลอด นี่คือการป้องกันแบบเร่งด่วนที่สุด!
• หัดเยอรมัน: หากคุณแม่ยังไม่มีภูมิคุ้มกัน และติดเชื้อช่วงตั้งครรภ์ อาจส่งผลต่อพัฒนาการของลูก เช่น พิการแต่กำเนิด ควรปรึกษาหมอเรื่องวัคซีนหลังคลอด หรือวางแผนก่อนตั้งครรภ์จะดีที่สุด ป้องกันไว้ดีกว่าแก้
• ซิฟิลิสและ HIV: หากพบเชื้อ หมอจะวางแผนการรักษาที่เหมาะสมทันที เพื่อลดโอกาสการส่งผ่านเชื้อไปสู่ลูกให้มากที่สุด การรักษาเร็วคือหัวใจสำคัญ และช่วยให้ลูกมีโอกาสเริ่มต้นชีวิตที่ดีขึ้นเยอะเลย

จะรู้ได้ยังไงว่ามีลูกยาก

ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือมาแปลกๆ เช่น มาน้อยเกินไป มาเยอะเกินไป มาบ่อยกว่าปกติ หรือประจำเดือนมานานกว่าเดิมในแต่ละรอบ อันนี้คือสัญญาณอันดับต้นๆ ที่ต้องเอะใจ

แล้วก็เรื่องตกขาวด้วยนะ ถ้าตกขาวเปลี่ยนสีไป เช่น เป็นสีเหลือง สีเขียว หรือมีกลิ่นเหม็นๆ ไม่เหมือนปกติ นี่ก็อาจจะเป็นสัญญาณอะไรบางอย่างได้

อาการเจ็บท้องน้อยเรื้อรัง หรือเจ็บแบบปวดๆ หายๆ ตรงช่วงท้องน้อยนี่ก็ใช่ อาจจะรู้สึกไม่สบายตัวอยู่เรื่อยๆ

• ประจำเดือนไม่ปกติ: มาไม่ตรงรอบ, มาๆ หายๆ, ปริมาณเปลี่ยนไป
• ตกขาวผิดปกติ: สีเปลี่ยน (เหลือง, เขียว), มีกลิ่น
• เจ็บท้องน้อยเรื้อรัง: ปวดเป็นพักๆ หรือปวดตลอดเวลา

อาการพวกนี้มันบอกอะไรหลายอย่างนะ ถ้าเป็นนานๆ หรือกังวลมากๆ ควรไปปรึกษาหมอ เพื่อตรวจเช็คให้แน่ใจดีกว่า อย่าปล่อยไว้นาน

เพิ่มเติมอีกหน่อยก็คือ สัญญาณอื่นๆ ที่อาจจะสังเกตได้อีก ก็เช่น

• ความเจ็บปวดขณะมีเพศสัมพันธ์: อันนี้ก็สำคัญนะ ถ้ามีความรู้สึกเจ็บปวดหรือไม่สบายตัวทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ ควรไปเช็ค
• ปัญหาผิวหนัง: บางทีฮอร์โมนที่ไม่สมดุลมันก็ส่งผลต่อผิวได้นะ เช่น สิวเห่อผิดปกติ หรือขนตามร่างกายขึ้นเยอะกว่าปกติ
• น้ำหนักขึ้นหรือลงผิดปกติ: การเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักแบบที่หาสาเหตุไม่ได้ ก็อาจจะเชื่อมโยงกับเรื่องฮอร์โมนได้เหมือนกัน
• อาการอ่อนเพลียเรื้อรัง: รู้สึกเหนื่อยง่าย ไม่มีแรงตลอดเวลา โดยที่ไม่ได้มีกิจกรรมหนักอะไร

คนแบบไหนมีลูกยาก

ยามเช้า... แสงทองลอดผ่านผ้าม่านพลิ้วไหวในห้องเก่า ลมแผ่วพัดพา... กลิ่นอายความหวัง หรืออาจจะเป็นแค่ลมหายใจของเรา นั่งมองออกไป... สู่ฟ้าสีครามกว้างไกล ความคิดก็ลอย... ล่องไปเหมือนปุยเมฆ เบาหวิว... แต่หนักอึ้งในอก รอคอย รอคอย วันคืนหมุนเวียน... เงียบงัน เสียงหัวใจเต้น... ช้าลง ช้าลง นับเวลา ผ่านไป อีกแล้ว...

ภาวะมีบุตรยาก หมายถึง คู่สมรสที่ร่วมรักกันสม่ำเสมอ ไม่ใช้การคุมกำเนิด ติดต่อกันนานหนึ่งปี ยังไม่มีการตั้งครรภ์เกิดขึ้น ผู้หญิงอายุ เกิน 40 ปี และกำลังตัดสินใจมีบุตร ก็เข้าข่ายภาวะนี้เช่นกัน

เรื่องนี้มันซับซ้อนนะ ไม่ใช่แค่เวลาที่ผ่านไป มันมีหลายอย่างเข้ามาเกี่ยว

• ฝั่งผู้ชาย
  • ตัวอสุจิ คุณภาพไม่ดีพอ จำนวนน้อย เคลื่อนที่ช้าไป นี่ก็ทำให้ยากมาก
  • การอุดตันในระบบสืบพันธุ์ หรือปัญหาตอนหลั่ง ก็เกิดขึ้นได้
• ฝั่งผู้หญิง
  • ไข่ไม่ตก หรือตกไม่สม่ำเสมอ รอบเดือนจึงสำคัญมาก
  • ท่อนำไข่อุดตัน เคยมีอักเสบ หรือผ่าตัดอะไรมา ก็ทำให้เกิดภาวะนี้
  • ปัญหาที่มดลูก เช่น เนื้องอก เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เหล่านี้ทำให้การฝังตัวยาก
  • อายุที่มากขึ้นหลัง 35 ปี นี่คือจุดเปลี่ยน ไข่คุณภาพลดลง จำนวนก็ลดลง
  • ฮอร์โมนไม่สมดุล ไทรอยด์ หรือภาวะ PCOS มันก็มีผลต่อไข่
• ปัจจัยอื่น ๆ
  • น้ำหนักตัว ทั้งมากไป น้อยไป ร่างกายทำงานไม่ปกติ
  • ความเครียดสูงเรื้อรัง ส่งผลต่อฮอร์โมนแน่นอน
  • การใช้ชีวิต สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ สองอย่างนี้มีผลเสียต่อทั้งคู่

สาเหตุใดที่ทำให้มีลูกยาก

มีลูกยากเนี่ยนะ หลักๆ ก็มาจากหลายอย่างเลย ที่เจอๆ บ่อยๆ คือ อายุเยอะขึ้น ไง น้ำหนักตัวเกิน ก็มีผลนะ เรื่อง โรคประจำตัว ด้วย สูบบุหรี่มากๆ ดื่มแอลกอฮอล์เยอะไปก็ไม่ดี กาแฟเยอะไปก็อาจมีส่วน อาหารการกินไม่ดี ออกกำลังกายไม่พอ พวกนี้แหละที่ทำให้มีลูกยาก

ทีนี้มาลงรายละเอียดหน่อยละกันว่าแต่ละอย่างมันเป็นไงบ้างนะ จะได้เข้าใจมากขึ้น นี่คือสิ่งที่ควรรู้ไว้เลยนะ:

• อายุยิ่งเยอะ อันนี้สำคัญสุดเลยจริงๆ สำหรับผู้หญิงนะ พอ 35+ ไข่ก็เริ่มน้อยลง คุณภาพก็ไม่ค่อยดีแล้วอะ คือไข่เก่าแล้วอ่ะ แล้วมดลูกก็อาจมีปัญหาได้ง่ายขึ้น ส่วนผู้ชายก็เหมือนกันนะ สเปิร์มก็ไม่แข็งแรงเหมือนเดิม จำนวนก็อาจลดลงได้ด้วย
• น้ำหนักตัวเกิน ก็ไม่ดีเลยนะ ทำให้ฮอร์โมนในร่างกายรวนได้ง่ายๆ เลยอ่ะ พอฮอร์โมนเสียสมดุล ผู้หญิงก็อาจจะไข่ไม่ตก หรือตกไม่ปกติก็ได้งี้ ผู้ชายก็สเปิร์มไม่ค่อยแข็งแรงนะ แล้วก็เพิ่มความเสี่ยงโรค P C O S สำหรับผู้หญิงด้วยนะ โรคนี้ทำให้มีลูกยากอยู่แล้วอ่ะ
• โรคประจำตัว อย่างเบาหวานงี้ หรือไทรอยด์ มันมีผลกับฮอร์โมนเราโดยตรงเลยนะ ทำให้การตกไข่ หรือคุณภาพสเปิร์มแย่ลงเลยอะ บางทีพวกเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ก็ทำให้ฝังตัวยาก หรือถ้าเคยติดโรคทางเพศสัมพันธ์มาก่อน ก็อาจทำให้ท่อนำไข่ตันได้นะ
• สูบบุหรี่หนักๆ นี่ตัวร้ายเลยนะ มันทำลายทั้งไข่ทั้งสเปิร์มเลยอ่ะ ทำให้คุณภาพมันแย่ลงมากนะ โอกาสท้องก็น้อยลงไปเยอะเลย แล้วยังเพิ่มความเสี่ยงที่จะแท้งได้ด้วยนะ ที่แย่กว่านั้นคือผู้หญิงอาจจะหมดประจำเดือนเร็วกว่าปกติอีกนะ
• ดื่มแอลกอฮอล์เยอะไป ก็ใช่ย่อยนะ ผู้ชายที่ชอบดื่มหนักๆ สเปิร์มก็จะไม่ค่อยดีอ่ะ ส่วนผู้หญิงก็อาจจะทำให้การตกไข่มันผิดปกติได้นะ แล้วถ้าต้องทำเด็กหลอดแก้ว ก็อาจจะไม่ค่อยสำเร็จเท่าที่ควรด้วย
• คาเฟอีนเยอะๆ เนี่ยนะ ถ้าดื่มกาแฟเยอะไปมากๆ มันก็มีผลได้นะ คือเคยมีคนศึกษาแล้วพบว่าถ้าดื่มเกิน 2-3 แก้วต่อวัน โอกาสตั้งครรภ์อาจจะลดลงนะ คือถ้าเลี่ยงได้ก็ดีนะ ไม่ต้องถึงกับงดหรอก แค่ลดลงให้พอดีๆ
• กินอาหารไม่ดี ก็มีผลนะ แบบกินแต่แป้งน้ำตาลเยอะๆ หรืออาหารฟาสต์ฟู้ดงี้ ร่างกายก็ขาดสารอาหารสำคัญไง เช่น โฟลิก หรือวิตามินดีงี้ ทำให้ฮอร์โมนไม่สมดุลเลย แล้วก็ระบบภายในก็ไม่ค่อยแข็งแรงนะ
• ไม่ออกกำลังกายเลย ก็ทำให้สุขภาพแย่นะ น้ำหนักก็ขึ้นง่ายด้วยไง พอไม่ออกกำลังกายเลือดลมก็ไม่ดีนะ แล้วก็อาจจะเครียดง่ายด้วย พวกนี้มันก็ส่งผลต่อการมีลูกได้ทั้งนั้นเลย

โรคอะไรที่ทำให้มีลูกไม่ได้

เรื่องการมีบุตรยากในเพศชายเนี่ยนะ ปัจจัยมันซับซ้อนกว่าที่คิดเยอะเลย บางทีเราก็มองข้ามไปว่าร่างกายเราทำงานละเอียดอ่อนแค่ไหน จริงๆ ปัญหาหลักๆ ที่ทำให้มีลูกยากก็คือสิ่งที่ไปกระทบกับการสร้างอสุจิ หรือการลำเลียงอสุจินั่นแหละนะ

นี่คือ จุดสังเกต หรือ ปัจจัยเสี่ยงหลักๆ ที่ทำให้ผู้ชายมีลูกยาก:

• เคยติดเชื้อคางทูม อันนี้สำคัญเลยนะ เพราะเชื้อคางทูมมันชอบไปลงที่อัณฑะ ทำให้เกิดภาวะ อัณฑะอักเสบ (orchitis) ซึ่งถ้าเป็นรุนแรงหรือเกิดกับอัณฑะสองข้าง ก็อาจจะส่งผลต่อการสร้างอสุจิได้ คือสร้างได้น้อยลง หรือบางทีก็สร้างไม่ได้เลย น่ากลัวเนอะ
• มีภาวะอัณฑะผิดปกติแต่กำเนิด อย่างเช่น อัณฑะไม่ลงถุง (cryptorchidism) อันนี้เป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจตั้งแต่เด็กเลย เพราะอุณหภูมิในช่องท้องมันสูงกว่าในถุงอัณฑะ ซึ่งอสุจิไม่ชอบความร้อนสูงๆ การที่อัณฑะอยู่ในที่ร้อนนานๆ เลยทำให้การสร้างอสุจิมันเสียหายไปนั่นเอง หรือบางทีอาจจะเกิดความผิดปกติทางโครงสร้างอย่างอื่นก็ได้นะ
• เคยติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ (STIs) พวกหนองใน ซิฟิลิส หรือคลามัยเดียเนี่ย มันไม่ได้แค่ทำให้เป็นแผลภายนอกอย่างเดียวนะ แต่สามารถทำให้เกิดการอักเสบภายในท่อนำอสุจิ หรือท่อพักอสุจิได้ ซึ่งบางทีมันก็ทิ้งรอยแผลเป็นทำให้ท่อตันไปเลย แบบนี้อสุจิก็เดินทางไปผสมไม่ได้อ่ะดิ
• มีเส้นเลือดขอดที่ถุงอัณฑะ (varicocele) อันนี้คือการที่เส้นเลือดดำในถุงอัณฑะมันโป่งพองน่ะ คล้ายๆ เส้นเลือดขอดที่ขาเลย เพียงแต่มันอยู่ในถุงอัณฑะ ทีนี้พอเลือดมันคั่ง อุณหภูมิในถุงอัณฑะก็จะสูงขึ้น ส่งผลเสียต่อการผลิตอสุจิ ทั้งปริมาณและคุณภาพ เฮ้ย อุณหภูมิเนี่ยเป็นเรื่องใหญ่สำหรับน้องจิ๋วเลยนะ
• อวัยวะไม่แข็งตัว หรือไม่สามารถหลั่งอสุจิได้ อันนี้เป็นเรื่องกลไกการส่งมอบโดยตรงเลยนะ ถ้าอวัยวะเพศไม่แข็งตัว ก็ยากที่จะสอดใส่ หรือถ้าหลั่งอสุจิไม่ได้ ไม่ว่าจะจากภาวะ หลั่งในถุงปัสสาวะ (retrograde ejaculation) หรือสาเหตุอื่นๆ อสุจิก็ไปไม่ถึงเป้าหมายอะดิ ถึงมีอสุจิที่ดีก็ไม่มีประโยชน์น่ะสิ
• โรคทางพันธุกรรม เช่น พวกกลุ่มอาการโครโมโซมผิดปกติ (เช่น Klinefelter syndrome) หรือความผิดปกติของยีนบางตัวที่ควบคุมการสร้างอสุจิ อันนี้ก็เป็นเรื่องของรหัสชีวภาพเลยนะ มันฝังอยู่ใน DNA เราเลย
• การใช้ยาบางประเภท ยาบางตัว เช่น เคมีบำบัด ยาฮอร์โมนบางชนิด หรือยาที่ใช้รักษาโรคเรื้อรังบางอย่าง ก็สามารถมีผลข้างเคียงไปกดการทำงานของอัณฑะ หรือทำลายเซลล์ที่สร้างอสุจิได้ ถ้ายาแรงๆ นี่ก็น่าคิดเลย
• การดื่มเหล้า สูบบุหรี่จัด พฤติกรรมพวกนี้มันทำลายสุขภาพองค์รวมอยู่แล้วนะ รวมถึงระบบสืบพันธุ์ด้วย แอลกอฮอล์และนิโคตินเนี่ย ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพอสุจิ ทั้งรูปร่าง การเคลื่อนไหว และปริมาณ ทำให้โอกาสที่จะปฏิสนธิมันลดลงไปเยอะเลยนะ

การทำความเข้าใจร่างกายตัวเองคือประตูแรกสู่การดูแลสุขภาพที่ดีนะ เราควรสังเกตตัวเองเสมอ หากมีข้อสงสัย การปรึกษาแพทย์เฉพาะทางคือสิ่งที่ดีที่สุด

ส่วนนี้คือข้อมูลเสริมนะ ที่เราคิดว่าน่าสนใจและอาจทำให้เราเข้าใจภาพรวมได้ดีขึ้น

• ความซับซ้อนของกลไก: การสร้างอสุจิเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนมากนะ มีฮอร์โมนหลายตัวเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น FSH (Follicle-Stimulating Hormone) และ LH (Luteinizing Hormone) ที่ผลิตจากต่อมใต้สมอง รวมถึง Testosterone ที่สร้างจากอัณฑะเอง ถ้าฮอร์โมนพวกนี้เสียสมดุลไปสักตัว ก็ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่เลย
• ปัจจัยจากสิ่งแวดล้อม: นอกจากเรื่องภายในร่างกายแล้ว ปัจจัยภายนอกอย่าง สารพิษจากสิ่งแวดล้อม เช่น ยาฆ่าแมลง โลหะหนัก หรือแม้กระทั่งความร้อนจากการทำงานในสภาพแวดล้อมที่ร้อนจัด (เช่น คนที่ทำงานในครัว โรงหล่อ) ก็ส่งผลเสียต่อคุณภาพอสุจิได้เหมือนกันนะ
• น้ำหนักตัว: ภาวะ อ้วน (obesity) เองก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ถูกมองข้ามบ่อยๆ ไขมันส่วนเกินสามารถส่งผลต่อการผลิตฮอร์โมนเพศชาย และทำให้เกิดการอักเสบในร่างกาย ซึ่งทั้งหมดนี้ก็กระทบต่อการทำงานของระบบสืบพันธุ์ได้
• ความเครียด: อันนี้หลายคนอาจจะคิดไม่ถึง แต่ ความเครียดเรื้อรัง ก็ส่งผลต่อสมดุลฮอร์โมนในร่างกายได้นะ ซึ่งฮอร์โมนที่แปรปรวนก็สามารถมีผลต่อการสร้างอสุจิได้เหมือนกัน
• การวินิจฉัยและการรักษา: การมีบุตรยากไม่ใช่เรื่องที่ต้องกลัวที่จะคุยนะ การไปพบแพทย์เพื่อตรวจวิเคราะห์ น้ำอสุจิ (semen analysis) เป็นขั้นตอนพื้นฐานที่สำคัญที่สุด เพื่อประเมินจำนวน รูปร่าง และการเคลื่อนไหวของอสุจิ จากนั้นแพทย์ถึงจะวางแผนการรักษาที่เหมาะสมได้ เช่น การใช้ยา การผ่าตัด หรือเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ต่างๆ
• เวลาคือสิ่งสำคัญ: ถ้าคู่รักพยายามมีบุตรมาเป็นเวลา หนึ่งปี โดยที่ยังไม่ตั้งครรภ์ ก็ถือว่าเป็นสัญญาณที่ควรไปปรึกษาแพทย์แล้วนะ ยิ่งไปเร็วเท่าไหร่ โอกาสในการรักษาก็จะยิ่งดีขึ้นเท่านั้นแห