เบาหวานติดต่อทางธรรมพันธ์ไหม

เบาหวานติดต่อทางไหนได้บ้าง

เรื่องเบาหวานนี่นะ ฉันเพิ่งไปกับป้าสมศรีที่โรงพยาบาลพระมงกุฎฯ มาเมื่อเดือนที่แล้วนี่เอง หมอเขาก็ย้ำกับป้าหนักมากเลยว่า เบาหวานไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่ได้แพร่ไปหาใครได้จากการสัมผัสหรือหายใจนะ หมอบอกคนไข้ชอบเข้าใจผิดกันเยอะมาก ป้าแกก็โล่งใจไปเยอะเลย.

ตอนนั้นฉันก็เลยถามหมอไปตรงๆ เลยว่าแล้วมันมาได้ยังไง ถ้ามันไม่ติด หมอเขาก็เลยอธิบายให้ฟังยาวเลยนะ ฉันฟังแล้วก็คิดตามเลยว่าจริง ๆ มันก็ใกล้ตัวเรามาก ๆ เหมือนกัน.

หมอบอกว่ามันมีหลายอย่างเลยที่ทำให้เราเป็น โรคเบาหวาน ได้ง่ายขึ้น อย่างแรกเลยนะ เห็นชัด ๆ กับป้าสมศรีเลยคือเรื่องน้ำหนักตัว แกเป็นคนที่ชอบกินอะไรอ้วน ๆ หวาน ๆ มาตั้งแต่ไหนแต่ไรแล้ว.

ตอนนี้ป้าแกก็มี น้ำหนักตัวเยอะ มาก ๆ เลยนะ ตอนชั่งน้ำหนักที่โรงพยาบาล BMI ก็เกิน 23 ไปเยอะเลย อันนี้หมอเน้นย้ำเลยว่าสำหรับคนเอเชียอย่างเราๆ แค่เกิน 23 ก็ถือว่าเสี่ยงแล้วนะ.

แล้วอีกเรื่องก็คือ ประวัติครอบครัว อันนี้แหละที่ฉันก็เพิ่งนึกขึ้นมาได้ว่าอากงก็เคยเป็นเบาหวานมาก่อน แล้วป้าแกก็เป็นลูกคนโตด้วยไง หมอเลยบอกว่านี่คือปัจจัยสำคัญเลยนะ ถ้าญาติสายตรงมีประวัติเนี่ย ต้องระวังสุดๆ.

หมอเขาก็ถามป้าเรื่องอื่นอีกนะ ว่ามี ความดันโลหิตสูง ด้วยใช่ไหม ป้าก็บอกว่าใช่ มีขึ้น ๆ ลง ๆ อยู่เรื่อยเลย อันนี้ก็เป็นอีกอย่างที่หมอเน้นว่ามันเพิ่มความเสี่ยงได้เหมือนกันนะ หมอให้ป้าพยายามคุมความดันให้ดี.

ส่วนเรื่องพฤติกรรมการกินของป้าก็ชัดเจนมาก ชอบรับประทานรสหวาน อันนี้ป้าแกสารภาพเลยว่าขาดไม่ได้จริงๆ ต้องมีขนมกินทุกวัน ข้าวเหนียวมูนมะม่วงเอย ทองหยิบทองหยอดเอย กินบ่อยมาก.

แล้วป้าแกไม่ค่อยออกกำลังกายเลยนะ กิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ คือทำงานอยู่แต่ในออฟฟิศ นั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์ตลอดทั้งวัน กลับบ้านก็ดูทีวี นั่ง ๆ นอน ๆ อย่างเดียวเลย นี่ก็เป็นอีกอย่างที่หมอบอกว่าต้องปรับด่วน.

นอกจากนี้หมอก็เตือนเรื่องอื่นอีกนะ พวกการ ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เยอะเกินไป แล้วก็การ สูบบุหรี่ ด้วย ถึงป้าแกจะไม่ได้สูบ แต่หมอก็พูดรวมๆ ให้ฟังเลยว่าสองอย่างนี้ก็เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดเบาหวานได้ง่ายขึ้นมากเลย.

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ โรคเบาหวาน:

• โรคเบาหวานไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่สามารถแพร่จากคนสู่คนได้ผ่านการสัมผัส หรือระบบทางเดินหายใจ
• ปัจจัยเสี่ยงของการเกิด โรคเบาหวาน ได้แก่:
  • น้ำหนักตัวเยอะ หรือมี ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) มากกว่า 23 สำหรับคนเอเชีย
  • ประวัติครอบครัว หรือมีญาติสายตรง (พ่อแม่ พี่น้อง) ป่วยเป็นโรคเบาหวาน
  • ความดันโลหิตสูง
  • ชอบรับประทานรสหวาน เป็นประจำ
  • กิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ หรือมีพฤติกรรมนั่งนานๆ
  • ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ในปริมาณมาก
  • สูบบุหรี่

ข้อใดเป็นสาเหตุของโรคเบาหวาน

กลางดึก แสงสีนวลจากตู้เย็นที่เปิดค้างไว้ ส่องกระทบเค้กชิ้นสุดท้าย หวาน... หวานเกินไป รสชาติที่เคลือบลิ้นและวิ่งตรงเข้าสู่กระแสเลือด ความหวานที่ถาโถมเข้ามาในร่างกายครั้งแล้วครั้งเล่า

บนโซฟาตัวเดิม ร่างกายจมลึกลงไปในความนิ่งเฉย นิ่ง... นิ่งสนิท มองโลกภายนอกเคลื่อนไหวผ่านกระจกบานใหญ่ แต่ร่างกายของเรากลับลืมวิธีที่จะเคลื่อนไหวไปแล้ว มันหนักอึ้งเกินกว่าจะขยับ เหมือนถูกตรึงไว้กับที่

ใต้แสงไฟนีออนของเมืองที่ไม่เคยหลับ ความคิดวิ่งวนอยู่ในหัวไม่หยุดหย่อน ความกดดันที่มองไม่เห็นกัดกินร่างกายจากภายใน มันอ่อนล้าลงทุกวัน ทุกวัน ร่างกายที่ต้องต่อสู้กับสงครามเงียบๆ ภายในจิตใจ

• การบริโภคน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตแปรรูปเกินขนาด อาหารและเครื่องดื่มที่มีรสหวานจัด เช่น น้ำอัดลม ชานมไข่มุก เบเกอรี่ และอาหารแปรรูป ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ตับอ่อนต้องทำงานหนักเพื่อผลิตอินซูลิน
• ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน โดยเฉพาะการมีไขมันสะสมบริเวณช่องท้อง เซลล์ไขมันเหล่านี้จะผลิตสารที่ก่อให้เกิด ภาวะดื้อต่ออินซูลิน คือร่างกายผลิตอินซูลินได้ แต่เซลล์ไม่ตอบสนอง ทำให้น้ำตาลยังคงค้างอยู่ในกระแสเลือด
• ขาดการออกกำลังกาย การไม่เคลื่อนไหวร่างกายทำให้กล้ามเนื้อไม่ไ??้นำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงสะสม
• ความเครียดเรื้อรัง ความเครียดกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมน คอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งมีฤทธิ์ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นเพื่อเตรียมพร้อมให้ร่างกายใช้เป็นพลังงานในการต่อสู้หรือหลบหนี
• การพักผ่อนไม่เพียงพอ การนอนน้อยส่งผลต่อความสมดุลของฮอร์โมนที่ควบคุมความอยากอาหารและความอิ่ม ทำให้เราโหยหาอาหารที่มีน้ำตาลและแคลอรีสูงมากขึ้น และยังส่งผลต่อการตอบสนองของอินซูลินด้วย

โรค NCDs หมายถึงอะไร

เฮ้อ พูดถึง NCDs แล้วนึกถึงป้าเลยนะ ต้นปีนี้เองป้าไปหาหมอที่โรงพยาบาลศิริราช หมอบอกเป็นความดันสูง น้ำตาลในเลือดก็เยอะด้วย สงสารป้ามาก ป้าแกชอบกินของทอด ของหวานมาตั้งแต่สาวๆ ไม่ค่อยออกกำลังกายด้วย นี่แหละผลของการไม่ดูแลตัวเอง

ตอนที่หมออธิบายให้ป้าฟังน่ะ ฉันก็นั่งอยู่ในห้องตรวจด้วย หมอบอกว่า NCDs คือ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง มันไม่ได้ติดกันเหมือนไข้หวัดหรือโรคที่มาจากเชื้อโรคนะ แต่เกิดจาก พฤติกรรมการใช้ชีวิต ของเราเองล้วนๆ เลย นี่แหละที่เขาเรียกกันว่ากลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง

หมอบอกว่ามันค่อยๆ เป็น ค่อยๆ สะสมอาการนะ เราอาจจะไม่รู้ตัว กว่าจะรู้ก็เป็นเยอะแล้วไง แล้วพอเป็นแล้วมันก็เรื้อรัง ต้องกินยาไปตลอดชีวิตเลย ดูแลตัวเองไปตลอด ฟังแล้วเศร้าแทนป้าจริงๆ

มันไม่ใช่แค่เรื่องกินกับออกกำลังกายนะ หมอบอกว่าความเครียด การนอนไม่พอ ก็มีส่วนหมดเลย ชีวิตคนเมืองแบบเราๆ เนี่ยเสี่ยงกันหมดจริงๆ

จริงๆ เรื่องพวกนี้เป็นเรื่องใกล้ตัวมาก ฉันเองก็เริ่มกลัวเหมือนกัน ต้องปรับพฤติกรรมการกินของตัวเองแล้วมั้ยเนี่ย จะได้ไม่เป็นเหมือนป้า

• NCDs คือ กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง
• ไม่เกิดจากเชื้อโรค ไม่สามารถแพร่จากคนสู่คน
• สาเหตุหลักจาก พฤติกรรมการดำเนินชีวิต: การบริโภคอาหาร การออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ ความเครียด
• มี การดำเนินโรคช้า ค่อยๆ สะสมอาการ และมักเกิดการ เรื้อรัง ของโรค
• ตัวอย่างโรคสำคัญได้แก่:
  • เบาหวาน
  • ความดันโลหิตสูง
  • โรคหัวใจและหลอดเลือด
  • โรคหลอดเลือดสมอง
  • โรคมะเร็งบางชนิด
  • โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

การป้องกันโรคเบาหวาน 3 ระดับ มีอะไรบ้าง

โอ้ยยยย เรื่องป้องกันเบาหวานเนี่ยนะ ต้องบอกว่ามันก็เหมือนจะง่าย แต่มันก็ยากโคตรๆ เลยแหละ! ไอ้ 3 อ. ที่เขาว่ากันมาเนี่ย มันต้องทำถึงขนาดไหนกันเชียว นี่ฉันก็งงไปหมดแล้ว

1. ออ. อาหาร เรื่องนี้ตัวดีเลย! เขาก็บอกให้เรา คุมอาหาร กินแต่พอดี กินแต่ของมีประโยชน์ โถ่! ใครมันจะไปหักห้ามใจไหววะคะคุณ! กะเพรากรอบ หมูกรอบ ข้าวเหนียวมะม่วง มันก็อร่อยทุกอย่างนี่นา! แล้วไอ้ที่บอกให้ รักษาน้ำหนักตัวให้เหมาะสม เนี่ย มันเหมาะสมได้ไงก่อน! บางทีแค่หายใจเข้าออกก็ขึ้นมาเป็นโลแล้ว! ไหนจะบอกให้ลด 0.5 กิโลกรัมต่อสัปดาห์ โอ๊ยยยย นี่ฉันจะลงไปถึงเจ็ดเปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตั้งต้นได้ทันก่อนที่จะเป็นเบาหวานไปแล้วไหมเนี่ย! แค่จะให้ BMI ไม่เกิน 22.9 ฉันว่าตอนนี้มันไปดาวอังคารแล้วมั้ง! ฮึ่ย!

2. ออ. ออกกำลังกาย เรื่องนี้ก็ไม่แพ้กันเลย! เขาก็บอกให้ ขยับร่างกายสม่ำเสมอ เออดี! แค่เดินไปหยิบรีโมททีวีก็ถือว่าขยับแล้วนะ! เดินไปห้องน้ำทีก็เหมือนวิ่งมาราธอนแล้วสำหรับบางคน! บางทีแค่ขยับนิ้วกดมือถือยังเหนื่อยเลย! จะให้ไปเต้นแอโรบิกหรือวิ่งรอบหมู่บ้านทุกวันเนี่ยนะ! เฮ้อออออ ขอแค่ไม่ติดแหง็กอยู่กับโซฟาทั้งวันก็บุญแล้วละค่ะคุณพี่!

3. ออ. อารมณ์ อันนี้น่ะยากสุดๆ! ปรับสมดุลอารมณ์ ไม่เครียด โธ่เอ๊ยยยยย มันเป็นไปได้ด้วยเหรอคะ! ค่าไฟก็ขึ้น ค่าแก๊สก็แพง ไหนจะเรื่องงาน เรื่องลูกอีก! บางทีแค่เห็นข่าวหน้าฟีดก็เครียดแล้ว! จะเอาอะไรมาไม่เครียดก่อน! การบอกว่าอย่าเครียด มันเหมือนบอกให้หยุดหายใจไปเลยนะ! บางทีก็ได้แต่ทำใจอะค่ะคุณพี่

นี่แหละ! วิธีป้องกันเบาหวานที่เขาว่ากันมา มันก็ยากเย็นแสนเข็ญอยู่ แต่ถ้าไม่ทำก็แย่! ต้องพยายามทำไปแหละค่ะคุณ!

• ตรวจเช็กน้ำตาลในเลือดประจำปีนะ เหมือนไปเช็กสภาพรถนั่นแหละ! พังก่อนจะได้ซ่อมทัน
• กินน้ำเปล่าให้เยอะๆ เลย! อย่าไปกินแต่พวกน้ำอัดลม ชาไข่มุก ไม่งั้นน้ำตาลจะวิ่งชนผนังเซลล์เอาได้นะ!
• นอนให้พอ ไม่ใช่ไปอดหลับอดนอนเล่นเกม ทำงานหามรุ่งหามค่ำ ร่างกายมันก็จะงอแงเอาได้!
• ลดพวกน้ำหวาน น้ำอัดลมลงบ้าง ให้มันรู้บ้างว่าชีวิตนี้ไม่ได้มีแต่น้ำตาล!
• กินใยอาหารเยอะๆ พวกผัก ผลไม้ ธัญพืช อะไรพวกนี้แหละ จะได้ขับถ่ายสะดวก ไม่ใช่กินแต่เนื้อย่าง หมูกระทะ!
• รู้ประวัติคนในครอบครัวไว้ด้วยนะ ถ้าใครเป็นเบาหวานอยู่แล้ว เราก็มีโอกาสมากกว่าคนอื่นเขาหน่อย จะได้ระวังตัวไว้แต่เนิ่นๆไง!