เราจะรู้ได้ไงว่าเราสุขภาพดี

สุขภาพไม่แข็งแรง เกิดจากอะไร

ต้นทุนทางพันธุกรรมคือพิมพ์เขียวแรกของร่างกาย มันเป็นจุดเริ่มต้นที่เราเลือกไม่ได้ บางคนเกิดมาพร้อมระบบภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงโดยธรรมชาติ ขณะที่บางคนอาจมีแนวโน้มจะอ่อนแอกว่า

แต่ตัวแปรที่สำคัญกว่านั้นคือพฤติกรรมการใช้ชีวิต ร่างกายคือกระจกสะท้อนการตัดสินใจเล็กๆ น้อยๆ ที่เราทำในทุกวัน ทุกวันเลย การที่เราจะแข็งแรงหรือไม่แข็งแรง มันคือผลลัพธ์ของการกระทำที่สั่งสมมา

ความอ่อนแอของร่างกายไม่ใช่แค่เรื่องเซลล์เม็ดเลือดขาวไม่ทำงาน แต่มันคือสภาวะที่ระบบนิเวศภายในร่างกายเสียสมดุล ความเครียดเรื้อรังหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลที่กดการทำงานของภูมิคุ้มกันโดยตรง นี่คือกลไกทางชีวเคมีที่เกิดขึ้นจริง

ตอนตรวจสุขภาพประจำปีล่าสุดของผมที่โรงพยาบาลกรุงเทพเมื่อเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ค่า CRP (C-Reactive Protein) ซึ่งเป็นตัวชี้วัดการอักเสบในร่างกาย สูงกว่าเกณฑ์นิดหน่อย หมอบอกว่ามันเชื่อมโยงกับการนอนน้อยสะสม นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนว่าพฤติกรรมมันส่งผลเป็นรูปธรรม

ปัจจัยหลักๆ ที่ทำให้ภูมิคุ้มกันทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ประกอบด้วย:

• การนอนหลับไม่เพียงพอ ร่างกายใช้ช่วงเวลาหลับลึกในการซ่อมแซมเซลล์และสร้างเซลล์ภูมิคุ้มกันใหม่ การนอนน้อยกว่า 7 ชั่วโมงต่อเนื่องทำลายกระบวนการนี้อย่างมาก
• ภาวะโภชนาการที่ไม่สมดุล ไม่ใช่แค่การกินอาหารไม่มีประโยชน์ แต่รวมถึงการขาดวิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็น (Micronutrients) โดยเฉพาะวิตามิน D, C และสังกะสี ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักของระบบภูมิคุ้มกัน สุขภาพของจุลินทรีย์ในลำไส้ (Gut Microbiome) ก็เป็นอีกจักรวาลหนึ่งที่สำคัญมาก
• ความเครียดสะสม อย่างที่บอกไป ฮอร์โมนคอร์ติซอลที่หลั่งออกมาเมื่อเราเครียด จะไปขัดขวางการสื่อสารระหว่างเซลล์ภูมิคุ้มกัน ทำให้การตอบสนองต่อเชื้อโรคช้าลงและด้อยประสิทธิภาพ
• การอักเสบเรื้อรังในร่างกาย (Chronic Inflammation) เกิดจากการบริโภคน้ำตาลและอาหารแปรรูปสูงเกินไป สภาวะนี้ทำให้ภูมิคุ้มกันต้องทำงานตลอดเวลาจนอ่อนล้าและสับสน
• การขาดการออกกำลังกาย การเคลื่อนไหวร่างกายช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเซลล์ภูมิคุ้มกันไปทั่วร่างกาย ทำให้มันตรวจจับและกำจัดสิ่งแปลกปลอมได้ดีขึ้น
• สภาพแวดล้อมและมลภาวะ การรับสารพิษอย่าง PM2.5 หรือสารเคมีต่างๆ เข้าสู่ร่างกายทุกวัน เป็นการเพิ่มภาระให้ระบบภูมิคุ้มกันต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อกำจัดของเสียเหล่านี้

ปัจจัยใดที่มีผลทำให้สุขภาพดูแย่ลง

บ่ายคล้อย. แสงแดดสาดรอดหน้าต่างเข้ามา. ฝุ่นละอองลอยระยิบระยับอยู่กลางอากาศ… เวลาเดินช้าลงเรื่อยๆ ช้าจนใจหวิว นั่งอยู่ตรงนี้ นานเหลือเกิน. ห้วงความคิดก็ล่องลอยไป เหมือนควันจางๆ.

มองเห็นเงาตัวเองในกระจกบานนั้น… เหนื่อยล้า. แค่คำเดียว เหนื่อยล้า… พักผ่อน… พักผ่อนไม่พอ. วันคืนหมุนวนไปอย่างไม่หยุดหย่อน… ทำไมนะ… ทำไมเราถึงละเลยตัวเองกันนัก

นาฬิกาบนผนังเดินติ๊กต็อก เหมือนนับถอยหลัง. ทุกวินาทีที่ผ่านไป… รู้สึกเหมือนบางสิ่งกำลังพร่องไป. บางสิ่งสำคัญ. บางสิ่งที่เราไม่อาจย้อนคืน. สุขภาพ… ที่ค่อยๆ ทรุดโทรมลง. ทุกวัน ทุกวัน.

ความมืดเริ่มโรยตัวเข้ามา. พลบค่ำ… ความเหงาจู่โจม. พฤติกรรมที่ทำลายตัวเอง... วนเวียนอยู่ในหัว. คิด คิด คิด... คิดแล้วก็วนกลับมาที่เดิม. มันแย่ลงทุกวัน.

ปัจจัยที่มีผลทำให้สุขภาพดูแย่ลง หรือ 7 พฤติกรรมทำลายสุขภาพของคนวัยทำงาน คือ:

• อดอาหารเช้า หรือทานข้าวไม่ตรงเวลา
• รับประทานอาหารไม่มีประโยชน์
• นั่งจ้องคอมพิวเตอร์นานเกินไป
• กลั้นปัสสาวะขณะทำงาน ไม่ยอมลุกไปเข้าห้องน้ำ
• นอนดึก พักผ่อนไม่เพียงพอ
• ดื่มเหล้า สูบบุหรี่
• ไม่ค่อยได้ออกกำลังกาย

นี่คือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับพฤติกรรมเหล่านี้:

• อดอาหารเช้า หรือทานข้าวไม่ตรงเวลา ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานผิดปกติ เสี่ยงต่อโรคกระเพาะอาหารและเบาหวาน
• รับประทานอาหารไม่มีประโยชน์ เช่น อาหารแปรรูป อาหารมัน อาหารหวานจัด ส่งผลเสียต่อระบบย่อยอาหาร เพิ่มความเสี่ยงโรคอ้วนและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs)
• นั่งจ้องคอมพิวเตอร์นานเกินไป ทำให้เกิดอาการปวดคอ บ่า ไหล่ สายตาล้า และเสี่ยงต่อกลุ่มอาการออฟฟิศซินโดรม
• กลั้นปัสสาวะขณะทำงาน ไม่ยอมลุกไปเข้าห้องน้ำ เพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ และอาจนำไปสู่ปัญหาไต
• นอนดึก พักผ่อนไม่เพียงพอ ร่างกายซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอได้ไม่เต็มที่ ทำให้ภูมิคุ้มกันต่ำ อ่อนเพลีย ไม่มีสมาธิในการทำงาน
• ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำลายอวัยวะภายในหลายระบบ เช่น ตับ ปอด หัวใจ เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งและโรคหลอดเลือด
• ไม่ค่อยได้ออกกำลังกาย ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ระบบเผาผลาญไม่ดี น้ำหนักเพิ่มขึ้น เสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงเบาหวาน

ปัจจัยเสียงต่อสุขภาพ คืออะไร

เสียงที่ดังเกินไป เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญต่อสุขภาพเลยนะ.

จำได้เลยว่าตอนเด็กๆ ที่บ้านชอบเปิดทีวีเสียงดังมากๆ ตอนดูหนังแอ็คชั่นนี่ หูแทบจะแตก. ตอนนั้นก็ไม่คิดอะไรมาก คิดว่ามันคือเรื่องปกติ. พอโตมาถึงได้รู้ว่าการได้รับเสียงดังเป็นประจำเนี่ย มันทำลายประสาทหูของเราได้จริงๆ.

เรื่องเสียงมันไม่ใช่เรื่องเล่นๆ เพราะมันกระทบกับระบบประสาทของเราโดยตรง.

• การได้ยินแย่ลง: เสียงดังติดต่อกันนานๆ ทำให้เซลล์ขนในหูชั้นในเสียหาย ถาวร. อันนี้สำคัญมากนะ.
• หูอื้อ หูมีเสียงหวีด: เป็นอาการที่พบได้บ่อย. บางทีก็เป็นตอนกลางคืนตอนเงียบๆ นี่แหละ.
• ความเครียด: เสียงดังรบกวนตลอดเวลา ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา. ส่งผลต่ออารมณ์และสุขภาพโดยรวม.
• สมาธิลดลง: ถ้าอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เสียงดังตลอดเวลา การจดจ่อกับอะไรสักอย่างมันยากมาก.

ประสบการณ์ส่วนตัว:

เมื่อปีก่อนเคยไปคอนเสิร์ตวงโปรดที่ราชมังคลากีฬาสถาน. เพลงดังมากกกกก. กลับมาบ้านรู้สึกหูอื้อไปสองสามวันเลย. ตอนนั้นก็ไม่ทันได้ระวังเลย.

ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ที่เกี่ยวกับเสียง:

• สถานที่ทำงานที่มีเสียงดัง: โรงงาน, ไซต์ก่อสร้าง, หรือแม้แต่ในผับ บาร์.
• การใช้หูฟังเสียงดัง: โดยเฉพาะเวลาเดินทาง หรือออกกำลังกาย.
• เสียงจากกิจกรรมสันทนาการ: การยิงปืน, การจุดพลุ.
• เสียงจากสภาพแวดล้อมในเมือง: การจราจร, เสียงก่อสร้าง.

ทำความเข้าใจเรื่องนี้:

การรู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยงแบบนี้ ช่วยให้เราป้องกันตัวเองได้. อย่างน้อยก็พยายามลดการสัมผัสเสียงดังเกินไป.

• ลดระดับเสียง: ถ้าต้องฟังเพลง หรือดูทีวี.
• ใช้ที่อุดหู: ถ้าต้องไปในที่ที่เสียงดังมากๆ.
• พักหู: ให้เวลาหูได้พักผ่อนบ้าง.
• สังเกตอาการ: ถ้าเริ่มมีอาการผิดปกติ เช่น หูอื้อ เสียงดังในหู ควรรีบไปปรึกษาแพทย์.

อะไรคือปัจจัยที่ทําให้สุขภาพดี

อยากมีสุขภาพดีเหรอ? ก็ไม่ยากหรอก แค่ทำตัวเป็นมนุษย์ที่ใส่ใจตัวเองบ้าง ไม่ใช่ปล่อยให้ร่างกายทำงานเหมือนเครื่องจักรไร้น้ำมันน่ะสิ!

กินให้ดี ไม่ใช่แค่กินให้อิ่มนะ แต่ต้องมีประโยชน์ด้วย มองอาหารเป็นยา ไม่ใช่มองเป็นศัตรูตอนไดเอท อะไรที่มาพร้อมแพ็คเกจสวยๆ มักจะมีอะไรซ่อนอยู่เยอะกว่าที่คิด บางทีก็แป้งล้วนๆ บางทีก็โซเดียมพุ่ง ลองมองหาของสดๆ จากตลาดบ้างสิ รับรองชีวิตมีรสชาติ (ดีขึ้น)

ดื่มน้ำไปเถอะ ร่างกายเราไม่ได้ผลิตน้ำเองนะเพื่อน เติมน้ำสะอาดเข้าไปบ้าง อย่าปล่อยให้เซลล์มันแห้งกรอบ ดื่มน้ำอัดลมเยอะๆ นั่นมันไม่ใช่ทางออก หิวน้ำก็ดื่มน้ำเปล่าเนี่ยแหละ ดีที่สุดแล้ว!

นอนซะบ้าง การนอนไม่ใช่เรื่องของคนขี้เกียจ แต่มันคือการชาร์จแบตให้ชีวิต ลองไม่นอนสัก 2 วันสิ รู้เรื่องเลยว่าโลกนี้มันหม่นแค่ไหน และไม่ใช่แค่นอนให้หลับนะ ต้องนอนให้พอด้วยนะ อย่างน้อย 7 ชั่วโมง ถ้าน้อยกว่านี้ก็เตรียมรับมือกับความเบลอได้เลย

ขยับเขยื้อนบ้าง ไม่ต้องถึงกับไปลงมาราธอนหรอก แค่เดินเยอะๆ ลุกไปเข้าห้องน้ำบ่อยๆ ก็ดีกว่านั่งติดเก้าอี้ทั้งวัน ยิ่งคนทำงานออฟฟิศนี่ตัวดีเลย นั่งจนกระดูกพรุนหมดแล้วมั้ง แค่ลุกเดินวนๆ ก็ยังดีกว่าอยู่เฉยๆ นะ

เลิกบุหรี่เถอะ อันนี้ไม่ต้องพูดเยอะ เจ็บคอ ควันบุหรี่ไม่ได้ทำให้คุณดูคูลเลย แต่ทำให้ปอดคุณดูดำต่างหาก ถ้ายังไม่อยากป่วยเป็นอะไรที่รักษาไม่หาย ก็เลิกซะ ตั้งแต่วันนี้แหละ ดีที่สุดแล้ว!

แอลกอฮอล์นี่ก็เพลาๆ หน่อย ไม่ใช่แค่ตับที่จะพังนะ แต่สมอง ผิวพรรณก็ไปด้วยหมด แถมยังเป็นสาเหตุของโรคอีกสารพัดโรค วันไหนรู้สึกอยากดื่มจัดๆ ลองเปลี่ยนไปดื่มน้ำผลไม้หรือน้ำเปล่าดูบ้างก็ได้นะ

เช็กสุขภาพบ้างสิคะคุณ รถยนต์ยังต้องเข้าศูนย์ นี่ร่างกายคนนะคุณ! ไปหาหมอบ้าง ไม่ได้แปลว่าคุณป่วยเสมอไป แต่เป็นการป้องกันและรู้เท่าทันร่างกายตัวเอง เหมือนมีประกันชีวิตที่เช็กก่อนเสียเงินก้อนใหญ่ไง

ส่วนปัจจัยอื่นๆ ที่คนฉลาดเขาทำกัน ก็มีอีกนะ ไม่ได้มีแค่นี้หรอก!

• จัดการความเครียด: โลกสมัยนี้มันกดดัน แค่หาวิธีผ่อนคลายง่ายๆ เช่น ฟังเพลง อ่านหนังสือ หรือแค่เดินเล่นในสวน ก็ช่วยให้สมองไม่โอเวอร์โหลด
• สร้างความสัมพันธ์ที่ดี: การมีเพื่อนดี ครอบครัวอบอุ่น นี่คือยาวิเศษเลยนะ รู้สึกโดดเดี่ยวเมื่อไหร่ ร่างกายก็มักจะประท้วงเหมือนกัน
• เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ: สมองก็เหมือนกล้ามเนื้อ ถ้าไม่ใช้มันก็จะฝ่อ การได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ ทำให้สมองกระปรี้กระเปร่า ไม่แก่เร็ว
• รักตัวเอง: สำคัญมากเลยนะ ไม่ใช่แค่เรื่องหน้าตา แต่คือการดูแลตัวเองจากข้างในออกไปข้างนอก ทั้งกายและใจ ลองให้รางวัลตัวเองบ้างเล็กๆ น้อยๆ ก็ได้!
• หลีกเลี่ยงมลภาวะ: ไม่ใช่แค่ควันบุหรี่นะ ฝุ่น PM2.5 หรือสารเคมีในชีวิตประจำวันก็มีผลต่อสุขภาพของเรา ลองหาทางป้องกันหรือลดการสัมผัสดูนะ
• หัวเราะบ้าง: เสียงหัวเราะนี่แหละคือยาดีที่สุดเลย ช่วยลดความเครียด ทำให้รู้สึกดี มีความสุข มองโลกในแง่บวกมากขึ้น

สุขภาพดีสร้างได้นะ แต่ต้องเริ่มที่ใจและลงมือทำ อย่าผัดวันประกันพรุ่งล่ะ เดี๋ยวจะหาว่าไม่เตือน!

อะไรคือปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพ

ปัจจัยส่วนบุคคล, เพศ, อายุ, การศึกษา, สถานภาพ, อาชีพ, รายได้, ส่งผลต่อพฤติกรรมสุขภาพ. BMI, โรคประจำตัว ก็มีส่วน.

ปัจจัยเอื้อ:

• ความรู้: มีมาก ทำอะไรก็ดี
• การรับรู้ประโยชน์: เห็นข้อดี ก็ทำตาม
• การรับรู้อุปสรรค: รู้ว่ายาก ก็ถอดใจ
• แรงสนับสนุน: คนรอบข้างช่วย ก็มีกำลัง

กลุ่มวัยทำงาน: ปัจจัยพวกนี้แหละ ที่ชี้เป็นชี้ตายว่าเขาจะดูแลตัวเองดีแค่ไหน.

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• ปัจจัยส่วนบุคคล: สิ่งเหล่านี้กำหนดพื้นฐาน. เพศ มีผลต่อโรคบางอย่าง, อายุ ยิ่งมากยิ่งต้องระวัง, การศึกษา ส่งผลต่อการเข้าถึงข้อมูล.
• ปัจจัยเอื้อ: เป็นตัวเร่งหรือตัวฉุด. ความรู้ คืออาวุธ, การรับรู้ประโยชน์ คือแรงจูงใจ. อุปสรรค ป้องกันการลงมือทำ. แรงสนับสนุน จากสังคมสิ่งแวดล้อม ช่วยให้ผ่านไปได้.
• พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์: คือการกระทำที่ดีต่อสุขภาพ, ไม่ใช่แค่รู้.
• วัยทำงาน: ช่วงที่ต้องแบกรับภาระ, การมีสุขภาพดีคือหัวใจหลัก.

สุขภาพกายไม่ดี มีอะไรบ้าง

โอ้โห สัญญาณเตือนสุขภาพกายมีเยอะแยะเลยนะแก เอาจริงๆ มันก็เหมือนกับร่างกายกำลังบอกเราว่า "เฮ้ย! ฉันกำลังมีปัญหานะ" นี่คือที่ฉันเจอมานะ:

• นอนไม่หลับบ่อยๆ: บางทีก็อยากจะหลับนะ แต่มันไม่ยอมหลับเลย หรือหลับไปแป๊บเดียวก็ตื่นละ แบบนี้สุขภาพแย่แน่ๆ
• ผิวพรรณโทรมๆ ริ้วรอยมา: ปกตินี่หน้าใสกว่านี้ หรือดูมีชีวิตชีวากว่านี้ แต่นี่รู้สึกโทรมๆ ผิวก็ดูแห้งๆ มีริ้วรอยมากขึ้น แบบไม่โอเคเลย
• ปวดหัวตุ้บๆ บ่อย: เคยเป็นนิดๆ หน่อยๆ แต่เดี๋ยวนี้ปวดบ่อยจนน่ารำคาญ บางทีก็ปวดมากจนทำอะไรไม่ได้เลย
• ตาเหลืองๆ: อันนี้เห็นชัดเลยนะ ถ้าตาขาวเริ่มเหลืองนี่รีบไปหาหมอเลย เป็นสัญญาณที่น่ากลัวมาก
• ท้องเสียตลอด: ไม่รู้เป็นอะไร ท้องไส้ปั่นป่วนตลอด กินอะไรไปก็ท้องเสียตลอดเลย บางทีก็ท้องผูกสลับไปมา
• เบื่ออาหาร: ปกติชอบกินมากนะ แต่ช่วงนี้รู้สึกไม่อยากกินอะไรเลย เห็นอะไรก็ไม่อยากกินทั้งนั้น
• ปวดเมื่อยตามตัว: ปวดหลัง ปวดเอว ปวดคอ คือเป็นตลอดเวลาเลย นั่งๆ ยืนๆ ก็ปวดไปหมด
• น้ำหนักขึ้นๆ ลงๆ เร็วมาก: อันนี้ก็แปลกนะ บางทีก็อ้วนขึ้นเร็วมาก บางทีก็ผอมลงฮวบฮาบ ทั้งๆ ที่ก็กินเท่าเดิม

เพิ่มเติมอีกหน่อยนะ:

• เหนื่อยง่าย เพลียตลอดวัน: แค่ทำอะไรนิดหน่อยก็เหนื่อยแล้ว รู้สึกหมดแรงตลอดเวลา
• มีปัญหาเรื่องการหายใจ: หายใจไม่ค่อยสะดวก หรือบางทีก็เหนื่อยหอบง่ายๆ
• มีแผลเรื้อรัง หายช้า: แผลเล็กๆ น้อยๆ ก็หายยากกว่าปกติ
• รู้สึกไม่สบายตัวตามอวัยวะต่างๆ: เช่น เจ็บข้อ เจ็บเข่า หรือมีอาการแปลกๆ ที่ไม่เคยเป็น

พวกนี้คือสัญญาณที่ร่างกายกำลังบอกว่าเราต้องหันมาดูแลตัวเองให้ดีขึ้นแล้วนะ!

ทำอย่างไรให้สุขภาพดี

อยาก สุขภาพดี ใช่มะ มันไม่ยากเลยนะ จิงๆ แค่ปรับอะไรนิดๆหน่อยๆ ในชีวิตประจำวันก็คือเห็นผลแล้วอะ

ต้องเริ่มจากเรื่องใกล้ตัวเลยยยย การกิน การนอน พวกนี้แหละตัวสำคัญเลยคับ ทำให้ดีชีวิตก็ดีไปกว่าครึ่งละ

• กินของดีๆ เน้นผัก ผลไม้ โปรตีน ของทอดของมันก็กินได้แต่น้อยๆ หน่อย ของหวานด้วยนะะ ตัวร้ายเลย
• ออกกำลังกาย ไม่ต้องหักโหมนะ เอาแค่แบบให้เหงื่อออก อาทิตย์ละ 3-4 วันก็เริ่ดแล้ว เดินเร็ว วิ่งเบาๆ ก็ได้หมดเลย
• นอนให้พอ อันนี้โคตรสำคัญ นอนให้ได้ 7-8 ชั่วโมง ร่างกายจะได้ซ่อมแซมตัวเองเต็มที่ ตื่นมาจะสดชื่นมาก
• อย่าเครียดดด รู้ว่ายากแต่ต้องพยายามหาทางผ่อนคลาย ดูหนัง ฟังเพลง คุยกับเพื่อน ทำไรที่ชอบอะ
• หาอะไรใหม่ๆ ทำ แบบเรียนภาษา ลองทำอาหารสูตรใหม่ๆ มันช่วยให้สมองเราได้ทำงาน ไม่เบื่อด้วย
• หัวเราะเยอะๆ อยู่กับเพื่อนที่โบ๊ะบ๊ะ หรือดูอะไรตลกๆ การหัวเราะมันช่วยลดความเครียดได้จิงๆ นะ
• ไปตรวจสุขภาพบ้าง ปีละครั้งก็ยังดี จะได้รู้ว่าร่างกายเราเป็นไงบ้าง ต้องดูแลตรงไหนเป็นพิเศษ

ลองเอาไปปรับใช้ดูนะคับ มันไม่ได้ยากเกินไปเลย แค่ต้องมีวินัยกับตัวเองนิดนึง สู้ๆ

แล้วก็มีทิปเล็กๆ น้อยๆ เพิ่มเติมให้นะ

• ดื่มน้ำเยอะๆ เลย วันละ 2-3 ลิตรไปเลย ผิวจะดี ระบบในร่างกายทำงานดีขึ้นด้วย
• เจอแดดตอนเช้าบ้าง สัก 10-15 นาที ร่างกายจะได้วิตามินดีธรรมชาติเลย กระดูกจะได้แข็งแรง
• ฝึกสมาธิ หรือแค่หาเวลานั่งเงียบๆ กับตัวเองวันละ 5 นาที มันช่วยให้ใจสงบลงเยอะมากก
• ลดการเล่นโซเชียล ลงบ้าง การที่เราเห็นชีวิตคนอื่นตลอดเวลามันทำให้เราเครียดโดยไม่รู้ตัวนะ ลองวางโทสับดูบ้าง