ในตัวปลาหมึกมีอะไรบ้าง

ในตัวปลาหมึกมีอะไรบ้าง? เจาะลึกหัวใจ 3 ดวงและพิษร้าย

การรู้ว่า ในตัวปลาหมึกมีอะไรบ้าง ช่วยให้เข้าใจความมหัศจรรย์ของสิ่งมีชีวิตใต้ทะเล ระบบร่างกายที่ซับซ้อนส่งผลต่อการดำรงชีวิตและการเคลื่อนที่อย่างรวดเร็ว ข้อมูลอวัยวะภายในช่วยป้องกันอันตรายจากสายพันธุ์ที่มีพิษร้ายแรงเพื่อความปลอดภัยในการเลือกบริโภค

ในตัวปลาหมึกมีอะไรบ้าง: เจาะลึกโครงสร้างและอวัยวะสุดมหัศจรรย์

หากคุณเคยสงสัยว่าภายใต้ลำตัวที่อ่อนนุ่มและยืดหยุ่นของปลาหมึกนั้น ในตัวปลาหมึกมีอะไรบ้าง คำตอบอาจทำให้คุณประหลาดใจ เพราะปลาหมึกไม่ใช่แค่สัตว์ทะเลธรรมดา แต่มีระบบร่างกายที่ซับซ้อนและแปลกประหลาดที่สุดชนิดหนึ่งในโลก ตั้งแต่หัวใจที่มีถึง 3 ดวง ไปจนถึงเลือดที่เป็นสีน้ำเงิน อวัยวะหลักๆ ประกอบด้วยหนวดสำหรับจับเหยื่อ หัวที่มีดวงตาขนาดใหญ่ ลำตัวที่เรียกว่าแมนเทิล (Mantle) ซึ่งบรรจุ อวัยวะภายในปลาหมึก ทั้งหมด และท่อไซฟอน (Siphon) สำหรับพ่นน้ำเคลื่อนที่

โครงสร้างร่างกายปลาหมึกแต่ละชนิดยังมีความแตกต่างกันอย่างน่าสนใจ เช่น หมึกกล้วยจะมีแผ่นใสยาวๆ (Pen) ช่วยพยุงตัว ในขณะที่หมึกกระดองจะมีแผ่นหินปูนแข็งที่เรียกว่าลิ้นทะเล (Cuttlebone) ส่วนหมึกยักษ์หรือหมึกสายนั้นไม่มีโครงสร้างแข็งเลยแม้แต่นิดเดียว ทำให้พวกมันสามารถบีบตัวผ่านรูที่เล็กเท่าลูกตาได้

โครงสร้างภายนอกที่มองเห็นได้ชัดเจน

ส่วนประกอบของปลาหมึกภายนอกเป็นด่านแรกที่ใช้ในการดำรงชีวิตและล่าเหยื่อ โดยแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ดังนี้: หนวด (Tentacles & Arms): หมึกกล้วยและหมึกกระดองจะมีหนวด 10 เส้น (แบ่งเป็นหนวดสั้น 8 เส้น และหนวดยาวสำหรับจับเหยื่อ 2 เส้น) ส่วนหมึกสายจะมีเพียง 8 เส้น บนหนวดจะมีปุ่มดูด (Suckers) ใช้สำหรับยึดเกาะ หัวและดวงตา: ปลาหมึกมีระบบประสาทที่พัฒนาดีมาก ดวงตาของพวกมันมีโครงสร้างคล้ายกับดวงตามนุษย์แต่ทำงานได้ดีกว่าในที่มืด ปาก (Beak): ซ่อนอยู่ตรงกลางกลุ่มหนวด มีลักษณะแข็งคล้ายปากนกแก้ว ใช้สำหรับกัดและฉีกเนื้อเหยื่อ แมนเทิล (Mantle): คือส่วนที่เป็นกล้ามเนื้อหนาหุ้มลำตัว ซึ่งเรามักนำมาบริโภคเป็นส่วนหลัก

ปลาหมึกส่วนใหญ่สามารถเปลี่ยนสีผิวได้อย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่ถึง 1 วินาที ด้วยเซลล์พิเศษที่เรียกว่า โครมาโตฟอร์ (Chromatophores) ซึ่งช่วยในการพรางตัวจากศัตรูและสื่อสารกับพวกเดียวกันเอง

ความลับภายใน: หัวใจ 3 ดวงและเลือดสีน้ำเงิน

ระบบหมุนเวียนโลหิตของปลาหมึกเป็นเรื่องที่น่าทึ่งมาก พวกมันมีหัวใจถึง 3 ดวง โดยหัวใจ 2 ดวงทำหน้าที่ปั๊มเลือดไปที่เหงือกเพื่อรับออกซิเจน และหัวใจดวงใหญ่ตรงกลางอีก 1 ดวงจะทำหน้าที่ฉีดฉีดเลือดไปเลี้ยงทั่วร่างกาย ระบบนี้ช่วยให้ปลาหมึกเคลื่อนที่ได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพสูง

นอกจากนี้ เลือดปลาหมึกสีอะไรเนื่องจากมีสารที่เรียกว่า ฮีโมไซยานิน (Hemocyanin) ซึ่งมีทองแดงเป็นส่วนประกอบหลัก ต่างจากเลือดมนุษย์ที่มีสีแดงเพราะมีฮีโมโกลบินที่ประกอบด้วยเหล็ก ฮีโมไซยานินทำงานได้ดีกว่าในสภาพแวดล้อมที่หนาวเย็นและมีออกซิเจนต่ำภายใต้ท้องทะเลลึก

ในบรรดาปลาหมึกมากกว่า 300 สายพันธุ์ทั่วโลก พวกมันมีความหลากหลายทางชีวภาพสูงมาก บางชนิดมีขนาดเล็กเพียงไม่กี่เซนติเมตร ในขณะที่หมึกยักษ์โคลอสซัลอาจมีความยาวได้ถึง 12-14 เมตรเลยทีเดียว

ถุงหมึกและการป้องกันตัว

หากถามว่า ในตัวปลาหมึกมีอะไรบ้าง ถุงหมึก (Ink Sac) เป็นอวัยวะที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งในการหนีศัตรู บรรจุน้ำหมึกที่ประกอบด้วยสารเมลานิน (Melanin) ชนิดเดียวกับที่อยู่ในผิวหนังและเส้นผมของมนุษย์ เมื่อปลาหมึกรู้สึกไม่ปลอดภัย มันจะพ่นหมึกออกมาทางท่อไซฟอนเพื่อสร้างกลุ่มควันอำพรางตัว ทำให้ศัตรูสับสนในขณะที่มันพุ่งตัวหนีไปในทิศทางตรงกันข้าม

ส่วนไหนของปลาหมึกที่ทานได้และควรระวัง?

สำหรับนักชิม ส่วนของปลาหมึกที่นิยมทานที่สุดคือ แมนเทิล และ หนวด ส่วนที่ต้องนำออกก่อนปรุงอาหารคือ ปากแข็งๆ (Beak), ตา, ถุงหมึก (ถ้าไม่ต้องการทำเมนูหมึกดำ), และโครงร่างแข็ง (Pen หรือ Cuttlebone) สำหรับระบบทางเดินอาหารและเครื่องในนั้นสามารถทานได้ในบางวัฒนธรรม แต่ต้องล้างให้สะอาดเพื่อป้องกันแบคทีเรีย

ระวัง! หมึกสายวงน้ำเงิน (Blue-ringed Octopus)

สิ่งสำคัญที่ต้องระลึกไว้เสมอคือการสังเกตหมึกพิษ โดยเฉพาะ หมึกบลูริงดูยังไง ที่มีพิษร้ายแรงถึงชีวิต พิษของมันคือ Tetrodotoxin ซึ่งรุนแรงกว่าไซยาไนด์ถึง 1,200 เท่า และไม่สามารถทำลายได้ด้วยความร้อนจากการปรุงอาหาร ดังนั้นหากเห็นหมึกที่มีลายวงกลมสีน้ำเงินเด่นชัด ห้ามสัมผัสหรือนำมาประกอบอาหารโดยเด็ดขาด

ความแตกต่างของโครงสร้างในปลาหมึกแต่ละประเภท

หมึกกล้วย (Squid)

- เรียวยาว ทรงกระบอก เคลื่อนที่ได้รวดเร็วมาก

- มีแผ่นใส (Pen) คล้ายพลาสติกยาวตลอดลำตัว

- 10 เส้น (8 สั้น + 2 ยาวสำหรับจับเหยื่อ)

หมึกกระดอง (Cuttlefish)

- ค่อนข้างแบนและกว้าง มีครีบรอบตัวช่วยในการลอยตัว

- มีลิ้นทะเล (Cuttlebone) เป็นหินปูนแข็งรูปทรงรี

- 10 เส้น (ลักษณะคล้ายหมึกกล้วย)

หมึกสาย/หมึกยักษ์ (Octopus)

- กลมมน ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ตามพื้นทรายหรือซอกหิน

- ไม่มีเลย ทำให้ยืดหยุ่นและลอดผ่านที่แคบได้ดี

- 8 เส้น (ไม่มีหนวดยาวสำหรับจับเหยื่อ)

ประสบการณ์การเลือกซื้อปลาหมึกของแม่ค้ามือใหม่

คุณปลา เริ่มต้นทำร้านอาหารทะเลเผาในตลาดนัดกรุงเทพฯ ช่วงแรกเธอมักสับสนระหว่างหมึกกล้วยกับหมึกกระดอง ทำให้เลือกซื้อผิดประเภทและส่งผลต่อรสสัมผัสของเมนูที่ตั้งใจไว้

เธอเคยลองทำหมึกย่างจากหมึกกระดองตัวใหญ่แต่ลูกค้าติว่าเนื้อแข็งและเหนียวเกินไป แถมตอนทำความสะอาดเธอยังเผลอทำถุงหมึกแตกจนเปื้อนไปทั้งเคาน์เตอร์

หลังจากศึกษาโครงสร้างร่างกายหมึก เธอเริ่มรู้ว่าหมึกกระดองมีแผ่นปูนแข็ง (ลิ้นทะเล) ที่ต้องระวังตอนดึงออก และเนื้อที่หนาเหมาะกับการผัดหรือทำลูกชิ้นมากกว่าการย่างไฟแรง

ปัจจุบันร้านของคุณปลามียอดขายเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว เพราะเธอสามารถแนะนำลูกค้าได้ถูกต้องและเลือกใช้หมึกกล้วยที่มีเนื้อบางนุ่มกว่ามาทำเมนูย่างแทน ทำให้ลูกค้าติดใจในรสชาติ