ทําอย่างไรให้ค่า GFR ดีขึ้น

ทําอย่างไรให้ค่า GFR ดีขึ้น? ควบคุมความดันและระดับน้ำตาลสะสม

ผู้ป่วยโรคไตวายรักษาดัชนีทางสุขภาพเพื่อป้องกันความเสี่ยงระยะสุดท้าย การเข้าใจแนวทางดูแลตนเองช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและฟื้นฟูสุขภาพร่างกายอย่างยั่งยืน เรียนรู้วิธีปฏิบัติที่ถูกต้องผ่านหลักการรักษา ทําอย่างไรให้ค่า GFR ดีขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงภัยเงียบจากโรคเรื้อรัง

ทําอย่างไรให้ค่า GFR ดีขึ้น: แนวทางการฟื้นฟูการทำงานของไตอย่างปลอดภัย

การปรับปรุงหรือเพิ่มค่า eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) ให้ดีขึ้นนั้น มีความเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยและขึ้นอยู่กับระยะของโรคไตเรื้อรัง รวมถึงการควบคุมโรคประจำตัวของแต่ละบุคคลด้วย ในฐานะผู้ที่เคยคำนวณสูตรอาหารเพื่อควบคุมโรคไตมาก่อน ผมบอกได้เลยว่าไม่มีทางลัดแบบข้ามคืน ค่าไตที่ลดลงมักเกิดจากความเสียหายสะสมที่หน่วยกรองไต ดังนั้นเป้าหมายที่แท้จริงคือการหยุดยั้งการเสื่อมสลายและประคับประคองให้หน่วยกรองไตที่เหลือทำงานได้ยาวนานที่สุด

เมื่อคุณเริ่มสังเกตเห็นว่าค่าไตเริ่มลดต่ำลง สิ่งแรกที่คุณควรรู้คือภาวะนี้มักเกิดขึ้นจากการควบคุมความดันโลหิตและระดับน้ำตาลในเลือดที่ไม่ดีพอเป็นเวลานาน การปรับพฤติกรรมอย่างเข้มงวดสามารถชะลอการเสื่อมของไตได้จริง โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคไตระยะแรก (ระยะที่ 1 ถึงระยะที่ 3) ซึ่งเป็นช่วงที่เซลล์ไตยังสามารถฟื้นตัวหรือคงสภาพได้ดีที่สุด

โรคไตดื่มน้ำมะพร้าวได้ไหม: ความจริงและอันตรายที่ต้องระวัง

หลายคนมีความเข้าใจผิดว่าน้ำมะพร้าวมีฤทธิ์ขับสารพิษและช่วยบำรุงไตให้แข็งแรง แต่ในความเป็นจริงทางแพทย์แผนปัจจุบัน น้ำมะพร้าวเป็นหนึ่งในเครื่องดื่มที่อันตรายที่สุดสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะท้าย (ระยะที่ 4-5) เนื่องจากน้ำมะพร้าวมีปริมาณโพแทสเซียมที่สูงมาก การดื่มเป็นประจำอาจส่งผลให้เกิดภาวะโพแทสเซียมคั่งในกระแสเลือด ซึ่งนำไปสู่อาการหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหัวใจหยุดเต้นฉับพลันได้

สารอาหารและแร่ธาตุในน้ำมะพร้าว 100 มิลลิลิตร มีปริมาณโพแทสเซียมเฉลี่ยอยู่สูงถึงประมาณ 250 มิลลิกรัม หากผู้ป่วยที่ไตเสื่อมจนไม่สามารถขับแร่ธาตุส่วนเกินออกได้ดื่มเข้าไป แร่ธาตุนี้จะสะสมในร่างกายอย่างรวดเร็ว สำหรับผู้ป่วยโรคไตในระยะเริ่มต้นที่ค่า eGFR ยังสูงกว่า 60 อาจจะยังพอดื่มได้ในปริมาณจำกัด แต่อย่างไรก็ตาม การปรึกษาแพทย์ประจำตัวเพื่อตรวจสอบระดับเกลือแร่ในเลือดก่อนรับประทานเป็นสิ่งที่ปลอดภัยที่สุด

วิธีเพิ่มค่า eGFR ไต ด้วยการควบคุมโรคประจำตัวต้นเหตุ

ต้นเหตุหลักที่ทำให้ค่ากรองไตลดลงเรื่อย ๆ เกือบสองในสามเกิดจากโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง การปล่อยให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงจะเข้าไปทำลายเส้นเลือดฝอยที่ทำหน้าที่กรองของเสียในไต ในขณะที่ความดันโลหิตที่สูงเกินเกณฑ์จะเพิ่มแรงดันภายในหน่วยกรองไต ทำให้ไตทำงานหนักจนเกิดพังผืดและเสื่อมสภาพไปอย่างถาวร

จากข้อมูลทางสถิติทางการแพทย์พบว่า ประมาณ 64% ของผู้ป่วยโรคไตวายระยะสุดท้ายมีสาเหตุโดยตรงมาจากโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำกว่า 130/80 มิลลิเมตรปรอท และการรักษาดัชนีน้ำตาลสะสม (HbA1c) ให้ต่ำกว่า 7% จะช่วยลดอัตราการลดลงของค่า eGFR ได้อย่างมีนัยสำคัญ

โภชนาการและอาหารชะลอไตเสื่อมที่ถูกต้อง

การเลือกรับประทานอาหารเป็นหัวใจสำคัญที่สุดในการฟื้นฟูค่าไต แต่เป็นเรื่องที่น่าปวดหัวสำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ เพราะอาหารสุขภาพของคนทั่วไปมักเป็นของต้องห้ามของคนเป็นโรคไต หลักการสำคัญคือการลดภาระการทำงานของไตผ่านมาตรการ ต่ำสามประการ คือ โซเดียมต่ำ ฟอสฟอรัสต่ำ และโปรตีนต่ำ (ปรับตามระยะโรคไต)

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังควรจำกัดการบริโภคโซเดียมไม่ให้เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ซึ่งหมายถึงการหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และการเติมผงชูรส ส่วนโปรตีนควรเน้นโปรตีนคุณภาพสูง เช่น ไข่ขาว และเนื้อปลา ในปริมาณที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารแนะนำ เพื่อป้องกันไม่ให้ของเสียในเลือดที่เรียกว่า ครีอะตินิน (Creatinine) และสารยูเรียพุ่งสูงขึ้น

ตารางเปรียบเทียบแร่ธาตุที่ต้องควบคุมในอาหารผู้ป่วยโรคไต

โซเดียม (Sodium)

• ทำให้เกิดการคั่งของน้ำ ความดันโลหิตสูงขึ้น และไตต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อขับส่วนเกิน
• น้ำปลา ซีอิ๊ว ขนมขบเคี้ยว อาหารแช่แข็ง และผงชูรส
• ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน (เทียบเท่าเกลือป่นประมาณ 1 ช้อนชา)

โพแทสเซียม (Potassium)

• ควบคุมการเต้นของหัวใจ หากไตขับออกไม่ได้จะคั่งในเลือดและส่งผลอันตรายถึงชีวิต
• น้ำมะพร้าว กล้วย ทุเรียน ผักใบเขียวเข้ม และผลไม้อบแห้ง
• จำกัดในผู้ป่วยระยะที่ 4-5 ไม่เกิน 1,500 ถึง 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน

ฟอสฟอรัส (Phosphorus)

• หากสะสมสูงจะทำให้กระดูกเปราะบาง คันตามผิวหนัง และหลอดเลือดแดงแข็งตัว
• นม ผลิตภัณฑ์จากนม ไข่แดง น้ำอัดลมสีเข้ม และอาหารที่ใส่สารกันบูด
• ไม่เกิน 800 ถึง 1,000 มิลลิกรัมต่อวันสำหรับผู้ป่วยไตเสื่อม

เส้นทางการกู้ค่าไตของสมชาย: บทเรียนจากความเข้าใจผิดเรื่องน้ำสมุนไพร

สมชาย พนักงานรัฐวิสาหกิจวัย 45 ปี ที่จังหวัดเชียงใหม่ ตรวจพบว่าค่า eGFR ลดลงมาอยู่ที่ 45 ซึ่งอยู่ในโรคไตระยะที่ 3 เขาเกิดความกังวลใจและกลัวการฟอกไตในอนาคตเป็นอย่างมาก จึงเริ่มมองหาวิธีทางลัดเพื่อฟื้นฟูค่าไตตามคำแนะนำในสื่อสังคมออนไลน์

เขาตัดสินใจดื่มน้ำมะพร้าวสดและน้ำสมุนไพรต้มเข้มข้นทุกวันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ เพราะเชื่อว่าจะช่วยล้างของเสียออกจากไต ผลปรากฏว่าเขามีอาการอ่อนเพลีย ขาบวม และหัวใจเต้นผิดจังหวะจนต้องเข้าห้องฉุกเฉิน

หลังจากแพทย์ระบุว่าเกิดจากภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูงวิกฤต สมชายจึงตระหนักได้ว่าข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตที่ไม่มีแหล่งอ้างอิงทางการแพทย์นั้นอันตรายมาก เขาเปลี่ยนแนวทางหันมาจำกัดการกินรสจัดและงดสมุนไพรที่ไม่จำเป็นทั้งหมด

ผ่านไป 3 เดือนของการคุมอาหารตามระยะโรคอย่างเคร่งครัดและกินยาความดันต่อเนื่อง ค่า eGFR ของสมชายค่อยๆ ขยับจาก 45 ขึ้นมาอยู่ที่ 52 อารมณ์และกำลังใจดีขึ้น และเรียนรู้ว่าคำว่าไตดีขึ้นไม่ได้แปลว่าต้องกลับมาปกติ 100% แต่คือการประคองไม่ให้แย่ลง

ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้นและไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์จากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ ภาวะโรคไตและระดับเกลือแร่ของแต่ละบุคคลมีความแตกต่างกันอย่างมาก ควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวหรือนักกำหนดอาหารก่อนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคหรือสูตรอาหารใดๆ เสมอ